Taranakite
Wzór chemiczny: K₃Al₅(PO₃OH)₆(PO₄)₂·18H₂O
Taranakit to rzadki, uwodniony fosforan potasu i glinu, tworzący miękkie, białawe lub żółtawe naloty i agregaty, głównie w jaskiniach bogatych w guano.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.12
- Łupliwość
- Perfect on {0001}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent
- Układ krystaliczny
- Trigonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi taranakitu są jego występowanie w jaskiniach lub na stanowiskach z guanem, bardzo niska twardość (około 2 w skali Mohsa), niewielka gęstość oraz wygląd w postaci białych, ziemistych lub kredopodobnych mas. Reaguje z kwasami. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi białymi minerałami wtórnymi występującymi w jaskiniach, takimi jak kalcyt, gips czy inne fosforany. Od kalcytu odróżnia go brak reakcji z zimnym, rozcieńczonym kwasem solnym. Od gipsu jest znacznie lżejszy i często bardziej porowaty. Dokładna identyfikacja zwykle wymaga analizy chemicznej (XRD). ## Formy kryształów Najczęściej tworzy mikrokrystaliczne, ziemiste i pylaste agregaty oraz skorupy i naloty. Rzadko spotyka się go w formie drobnych, heksagonalnych, tabliczkowych kryształów zebranych w rozetkowe skupienia.
Środowisko występowania
## Geneza Taranakit jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznym środowisku. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów pochodzących z rozkładu guana (odchodów ptaków morskich lub nietoperzy) z minerałami ilastymi bogatymi w glin i potas. Występuje głównie w jaskiniach oraz w strefach przybrzeżnych, gdzie znajdują się kolonie ptaków. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami fosforanowymi powstającymi w podobnych warunkach, takimi jak brushyt, hydroksyapatyt, wardyt, a także z gipsem, kalcytem i minerałami ilastymi. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska taranakitu na świecie to miejsce jego odkrycia - wyspy Sugar Loaf w regionie Taranaki w Nowej Zelandii. Znany jest również z jaskiń w Australii (np. jaskinie Nullarbor), na Reunion, w Rosji (Półwysep Kolski), we Włoszech oraz w Stanach Zjednoczonych (jaskinie w Alabamie i Wirginii).
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, widocznymi kryształami, co jest dużą rzadkością dla tego minerału. Atrakcyjne są również bogate, czyste naloty na skale macierzystej, szczególnie te pochodzące z lokalizacji typowej. Ze względu na delikatność minerału, kluczowy jest stan zachowania okazu - brak uszkodzeń mechanicznych. ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane okazy pochodzą z klasycznej lokalizacji w Nowej Zelandii (Sugar Loaf Islands, Taranaki). Okazy z innych znanych stanowisk, takich jak jaskinie w Australii czy USA, również są cenione, zwłaszcza jeśli posiadają dobrze udokumentowaną proweniencję.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy taranakitu są niezwykle delikatne i wrażliwe na wodę. Należy unikać czyszczenia na mokro. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić lub rozpuścić minerał. Należy go również chronić przed chemikaliami, wysoką temperaturą oraz bezpośrednim działaniem promieni słonecznych. Ze względu na niską twardość jest bardzo podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy taranakitu najlepiej przechowywać w zamkniętych, suchych pojemnikach (np. typu "membrane box") lub w gablotach z kontrolowaną wilgotnością. Należy unikać miejsc o dużej wilgotności powietrza. Powinien być eksponowany z dala od źródeł wibracji i w sposób uniemożliwiający przypadkowe dotknięcie.