Taramellite

Wzór chemiczny: Ba<sub>4</sub>(Fe<sup>3+</sup>,Ti<sup>4+</sup>)<sub>4</sub>O<sub>2</sub>[B<sub>2</sub>Si<sub>8</sub>O<sub>27</sub>]Cl<sub>0-1</sub>

Taramelit to rzadki krzemian barowy z grupy tytanokrzemianów, tworzący charakterystyczne, niemal czarne kryształy o silnym połysku.

## Charakterystyka Taramelit jest złożonym krzemianem barowym, tytanu i żelaza, należącym do rzadkich minerałów. Tworzy zazwyczaj niewielkie, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy, często zebrane w rozetowe lub promieniste agregaty. Jego barwa jest ciemnobrązowa do niemal czarnej, a na cienkich krawędziach może przeświecać na czerwonobrązowo. Jest minerałem kruchym, o charakterystycznym, silnym, niemal metalicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością w zakresie 5-6 w skali Mohsa. Jego połysk określa się jako metaliczny do submetalicznego. Jest nieprzezroczysty, jedynie na bardzo cienkich odłamkach staje się przeświecający. Gęstość taramelitu jest stosunkowo wysoka i wynosi około 4,9 g/cm³. ## Barwy i odmiany Dominującą i w zasadzie jedyną spotykaną barwą taramelitu jest ciemnobrązowa do czarnej. Cienkie odłamki lub krawędzie kryształów mogą wykazywać czerwonobrązowe przeświecanie. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje włoskiego geologa i paleontologa Torquato Taramelli (1845-1922), który był profesorem na Uniwersytecie w Pawii. Minerał został po raz pierwszy opisany w 1908 roku przez Elio Tacconiego na podstawie próbek z Candoglia we Włoszech.

Właściwości

Twardość Mohsa
5-6
Połysk
Półmetaliczny
Rysa
Czerwonobrązowa
Gęstość
4.88 - 4.96
Łupliwość
Dobra wzdłuż {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący do nieprzezroczystego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi taramelitu są jego czarna lub ciemnobrązowa barwa, silny, niemal metaliczny połysk, wysoka gęstość oraz specyficzna forma występowania w postaci drobnych, tabliczkowych kryształów tworzących agregaty. Czerwonobrązowa rysa jest również ważną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi czarnymi, ciężkimi minerałami, takimi jak ilmenit, magnetyt czy niektóre turmaliny (schörl). Od ilmenitu i magnetytu odróżnia go brak właściwości magnetycznych i czerwonobrązowa rysa (w przeciwieństwie do czarnej). Od schörlu różni się wyższą gęstością, silniejszym połyskiem i pokrojem kryształów. ## Formy kryształów Kryształy taramelitu są zazwyczaj niewielkie, o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Często występują w formie promienistych lub rozetowych skupień, a także jako ziarniste agregaty w skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Taramelit jest minerałem pochodzenia metamorficznego. Powstaje w specyficznych warunkach, w skarnach lub gnejsach manganowych, które zostały poddane metamorfizmowi kontaktowemu. Jego obecność jest związana z intruzjami skał magmowych w skały osadowe bogate w bar i mangan. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami metamorficznymi. Do jego typowych asocjacji należą kwarc, albit, baryt, celsian, pirokseny (np. hedenbergit), rodonit, tefryt oraz inne minerały baru i manganu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska taramelitu znajdują się we Włoszech, w kamieniołomie marmuru Candoglia w Piemoncie (lokalizacja typowa) oraz w Ligurii. Znany jest również z kilku miejsc w Kalifornii (USA), zwłaszcza z hrabstw Fresno i Mariposa, gdzie występuje w złożach metamorficznych. Inne notowane wystąpienia to Japonia (kopalnia Wessels) i Walia (kopalnia Benallt).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy taramelitu to te z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o silnym połysku, tworzące estetyczne, rozetowe agregaty. Ważny jest kontrast z jasną skałą macierzystą (np. kwarcem lub marmurem), który eksponuje ciemne kryształy. Rozmiar kryształów jest kluczowy - większe, dobrze uformowane okazy są znacznie rzadsze i bardziej pożądane. ## Popularne stanowiska Okazy z lokalizacji typowej w Candoglia we Włoszech mają znaczenie historyczne i są cenione przez kolekcjonerów. Jednak to ze stanowisk w Kalifornii, takich jak Rush Creek (hrabstwo Fresno) czy Trumbull Peak (hrabstwo Mariposa), pochodzą jedne z najlepszych na świecie, dobrze wykształconych kryształów taramelitu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Zaleca się czyszczenie wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka w celu usunięcia kurzu. Użycie wody, zwłaszcza z detergentami, jest niewskazane ze względu na możliwą reaktywność minerału i obecność chloru w jego strukturze. Wibracje ultradźwiękowe mogą uszkodzić kruche kryształy. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami, które mogą trawić powierzchnię minerału. Taramelit jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i upadkami. Nie powinien być poddawany gwałtownym zmianom temperatury. ## Przechowywanie Okazy taramelitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec otarciom i uszkodzeniom mechanicznym. Należy chronić je przed kurzem i wilgocią.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej