Tantalite-(Fe)
Wzór chemiczny: Fe²⁺Ta⁵⁺₂O₆
Tantalit-(Fe) to czarny, bogaty w żelazo minerał z grupy kolumbitu, będący głównym źródłem rzadkiego metalu tantalu.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6-6.5
- Barwa
- Iron-black
- Połysk
- Submetallic to resinous
- Rysa
- Black, dark reddish-brown.
- Gęstość
- 6.65
- Łupliwość
- Distinct on {100}, less distinct on {010}
- Przełam
- Irregular/Uneven,Splintery,Sub-Conchoidal
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną tantalitu-(Fe) jest jego ekstremalnie wysoka gęstość - jest wyraźnie ciężki w stosunku do swoich rozmiarów. Czarna barwa, submetaliczny połysk, twardość pozwalająca na zarysowanie szkła oraz czarna lub czerwonobrązowa rysa są również kluczowe. Często wykazuje słaby magnetyzm. ## Odróżnianie od podobnych Tantalit-(Fe) jest trudny do odróżnienia od innych czarnych, ciężkich minerałów bez zaawansowanych analiz. Od kolumbitu-(Fe) można go odróżnić jedynie metodami analitycznymi (np. EDS), które wykażą dominację tantalu nad niobem. Od wolframitu odróżnia go brak doskonałej łupliwości. Ilmenit jest zazwyczaj silniej magnetyczny i ma nieco inną formę kryształów. Kasyteryt bywa podobny, ale ma zazwyczaj jaśniejszą rysę i niższą gęstość. ## Formy kryształów Kryształy tantalitu-(Fe) są zazwyczaj tabliczkowe, spłaszczone lub krótkosłupowe, często o kwadratowym lub prostokątnym przekroju. Ściany kryształów bywają pionowo prążkowane. Często tworzy bliźniaki, w tym charakterystyczne bliźniaki sercowe. Występuje także w skupieniach ziarnistych i w formie mas litych.
Środowisko występowania
## Geneza Tantalit-(Fe) jest minerałem typowym dla granitowych pegmatytów, zwłaszcza tych o złożonym składzie, bogatych w lit i fosforany (pegmatyty typu LCT). Powstaje w późnych stadiach krystalizacji magmy pegmatytowej. Może również występować w aluwiach (osadach rzecznych) jako minerał ciężki, odporny na wietrzenie, gdzie koncentruje się w złożach okruchowych. ## Asocjacje mineralne W pegmatytach granitowych tantalitemu-(Fe) towarzyszą takie minerały jak albit, kwarc, mikroklin, muskowit, lepidolit, beryl, turmalin (zwłaszcza schörl i elbait), kasyteryt, kolumbit-(Fe), mikrolit i spodumen. ## Lokalizacje Znaczące złoża i dobrze wykształcone okazy pochodzą z wielu miejsc na świecie. Do najważniejszych należą: Brazylia (stany Minas Gerais i Paraíba), Australia Zachodnia (kopalnie Wodgina i Greenbushes), Mozambik (region Alto Ligonha), Demokratyczna Republika Konga, Rwanda, Nigeria, Kanada (Ontario i Terytoria Północno-Zachodnie) oraz Finlandia.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostro zakończonymi, dobrze wykształconymi i nieuszkodzonymi kryształami o wyraźnym połysku. Duże, pojedyncze kryształy lub estetyczne grupy kryształów są znacznie bardziej pożądane niż masywne agregaty. Okazy na matrycy skalnej, zwłaszcza w asocjacji z kontrastującymi minerałami jak albit czy lepidolit, osiągają wyższe ceny. Bliźniaki, szczególnie tzw. bliźniaki sercowe, są rzadkie i wysoko cenione. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych okazów kolekcjonerskich uważa się lokalizacje w Brazylii (Minas Gerais), Australii Zachodniej (Wodgina) oraz w Mozambiku (Alto Ligonha). Okazy z tych miejsc są często standardem, do którego porównuje się inne.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy tantalitu-(Fe) są stosunkowo twarde i chemicznie odporne, co ułatwia ich czyszczenie. Można je myć w wodzie destylowanej z użyciem miękkiej szczoteczki. W przypadku silniejszych zabrudzeń dopuszczalne jest użycie myjki ultradźwiękowej, jednak z zachowaniem ostrożności. ## Czego unikać Minerał jest odporny na większość czynników. Należy jednak unikać kontaktu z silnymi kwasami, zwłaszcza fluorowodorowym, który może go trawić. Mimo twardości, jest kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i upadkami, które mogą spowodować pęknięcia lub odpryski. ## Przechowywanie Tantalit-(Fe) nie wymaga specjalnych warunków przechowywania. Jest niewrażliwy na światło słoneczne i zmiany wilgotności. Najlepiej przechowywać go w osobnych pudełkach lub na podstawkach, aby uniknąć porysowania innych, bardziej miękkich minerałów w kolekcji z powodu jego znacznej twardości.