Tancoite
Wzór chemiczny: LiNa<sub>2</sub>Al(PO<sub>4</sub>)(PO<sub>3</sub>OH)(OH)
Rzadki fosforan litu, sodu i glinu, tworzący charakterystyczne, różowe, promieniste agregaty igiełkowych kryształów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4.5
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.86
- Łupliwość
- Perfect on {010}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent to Translucent
- Układ krystaliczny
- Orthorhombic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Cechą charakterystyczną tankoitu jest jego forma występowania - promieniste agregaty drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów o różowej barwie. Kluczowe dla identyfikacji jest również jego specyficzne środowisko geologiczne (pegmatyty granitowe) i minerały towarzyszące. ## Odróżnianie od podobnych Tankoit bywa mylony z innymi różowymi minerałami igiełkowymi występującymi w pegmatytach, takimi jak eosphoryt czy niektóre odmiany turmalinu (rubellit). Eosphoryt tworzy kryształy o innym przekroju i często ma bardziej brązowawy odcień. Ostateczne odróżnienie od podobnych fosforanów wymaga zazwyczaj zaawansowanych badań, np. analizy chemicznej. ## Formy kryształów Tankoit krystalizuje w układzie rombowym. Jego kryształy mają postać wydłużonych, spłaszczonych listewek lub igieł. Prawie zawsze występują w formie złożonych, promienistych lub sferulitycznych skupień, osiągających rozmiary do kilku centymetrów.
Środowisko występowania
## Geneza Tankoit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego, krystalizującym w późnych stadiach ewolucji złożonych pegmatytów granitowych. Powstaje w niskich temperaturach w pustkach i szczelinach skalnych, często w obrębie gniazd bogatych w inne fosforany, takie jak amblygonit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów fosforanowych, takich jak litiofosforyt, eosphoryt, wardyt i minerały z grupy krandalitu. Współwystępuje także z kwarcem, albitem i cookeitem. ## Lokalizacje Najważniejszym i praktycznie jedynym miejscem występowania dobrze wykształconych, kolekcjonerskich okazów tankoitu jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Tanco w Manitoba, w Kanadzie. Jest to światowej sławy stanowisko mineralogiczne, znane z występowania wielu rzadkich minerałów litu, cezu i tantalu.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy tankoitu to te, które prezentują dobrze uformowane, wyraźne, promieniste agregaty o intensywnej, różowej barwie, osadzone na kontrastującym podłożu (matriksie). Ważny jest brak uszkodzeń delikatnych kryształów oraz wielkość samego agregatu. Okazy z kopalni Tanco są standardem jakości dla tego minerału. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem wartościowych okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Tanco w prowincji Manitoba w Kanadzie. Minerały z tej lokalizacji są wysoko cenione na rynku ze względu na ich rzadkość i estetykę.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy tankoitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Ze względu na delikatność kryształów, czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. ## Czego unikać Minerał ten jest wrażliwy na działanie kwasów i silnych detergentów. Należy unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą zniszczyć kruche agregaty. Powinno się go również chronić przed wysoką temperaturą i gwałtownymi jej zmianami. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy tankoitu najlepiej przechowywać w zamykanych pudełkach lub klaserach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Delikatne, igiełkowe kryształy są podatne na kruszenie, dlatego należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami.