Taimyrite II

Wzór chemiczny: (Pd,Cu,Pt)<sub>3</sub>Sn

Taimyryit-II to rzadki stop palladu, miedzi, platyny i cyny, tworzący mikroskopijne, metaliczne ziarna w skałach ultrazasadowych.

## Charakterystyka Taimyryit-II jest bardzo rzadkim minerałem z grupy stopów metali. Występuje w postaci niezwykle małych, anhedralnych (nieprawidłowo wykształconych) ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających 0.2 mm. Obserwowany jest w polerowanych zgładach pod mikroskopem, gdzie ujawnia swój metaliczny charakter. Jego ziarna są najczęściej wrośnięte w inne minerały, głównie w stannopalladynit. ## Właściwości fizyczne Jako minerał nieprzezroczysty o metalicznym połysku, taimyryit-II jest zbyt mały, aby określić jego twardość czy gęstość za pomocą standardowych metod. W świetle odbitym (w zgładach) jego barwa jest kremowo-biała z różowawym odcieniem. Nie wykazuje wewnętrznych refleksów. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do miejsca jego odkrycia na Półwyspie Tajmyr w Rosji. Został opisany po raz pierwszy w 1974 roku przez A.D. Genkina i jego współpracowników. Zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) pod numerem IMA1973-060. Cyfra "II" w nazwie odnosi się do jego heksagonalnej struktury, w odróżnieniu od innych faz w tym systemie. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, taimyryit-II nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów grupy platynowców.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja taimyrytu-II jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroskopia rudna w świetle odbitym oraz analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). W świetle odbitym charakteryzuje się kremowo-białą barwą z różowawym odcieniem i silnym anizotropizmem (zmianą barw przy obrocie stolika mikroskopu). ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami z grupy platynowców (PGM), takimi jak taimyryt-I, stannopalladynit, cabriit czy atokit. Odróżnienie wymaga precyzyjnej analizy składu chemicznego i często badań krystalograficznych (dyfrakcja rentgenowska), ponieważ ich właściwości optyczne są bardzo zbliżone. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie bardzo drobne, nieregularne ziarna, często zrosnięte z innymi minerałami cyny i palladu. Nie obserwuje się go w formie dobrze wykształconych kryształów.

Środowisko występowania

## Geneza Powstaje w wyniku procesów magmowych w obrębie zróżnicowanych intruzji skał ultrazasadowych i zasadowych, szczególnie w strefach bogatych w siarczki miedzi i niklu. Jest minerałem fazy późnomagmowej, krystalizującym z resztkowych stopów bogatych w metale z grupy platynowców i cyna. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami platynowców i kruszcami. Jego najczęstszymi towarzyszami są stannopalladynit, chalkopiryt, pentlandyt, cubanit, polarit, sobolevskit, sperrylit, cabriit, atokit, rustenburgit oraz złoto rodzime. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału to złoża miedziowo-niklowe w rejonie Norylska (np. Oktyabrskoye) i na Półwyspie Tajmyr w Rosji. Znany jest również z kompleksu Bushveld w RPA, intruzji Stillwater w Montanie (USA) oraz ze złoża Lac des Îles w Ontario (Kanada).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu z taimyrytem-II jest oceniana na podstawie bogactwa i wielkości ziaren widocznych w zgładzie mikroskopowym, a także obecności rzadkich minerałów towarzyszących. Ponieważ minerał jest identyfikowalny tylko analitycznie, kluczowa jest rzetelna dokumentacja potwierdzająca jego tożsamość. Okazy nie mają walorów estetycznych w makroskopowej skali. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów są okazy (zgłady) pochodzące z lokalizacji typowej, czyli ze złóż rejonu Norylska w Rosji. Materiał z tych stanowisk jest uważany za klasyczny dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy, w których występuje taimyryit-II (zazwyczaj w postaci polerowanych zgładów), należy czyścić wyłącznie sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. Jakikolwiek kontakt z płynami lub szczoteczkami jest niewskazany z uwagi na mikroskopowy charakter minerału. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz środkami czyszczącymi. Zgłady powinny być chronione przed zarysowaniem, które mogłoby zniszczyć powierzchnię i usunąć mikroskopijne ziarna minerału. ## Przechowywanie Okazy z taimyryitem-II, najczęściej w formie zalanych żywicą krążków (zgładów), powinny być przechowywane w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały lub w pojemnikach chroniących polerowaną powierzchnię przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej