Szenicsite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>Mo<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>(OH)<sub>4</sub>

Szenicsyt to rzadki hydroksymolibdenian miedzi, tworzący promieniste agregaty intensywnie zielonych, igiełkowych kryształów.

## Charakterystyka Szenicsyt jest rzadkim minerałem z grupy molibdenianów, chemicznie uwodnionym molibdenianem miedzi. Wyróżnia się niezwykle atrakcyjną, intensywną, szmaragdowozieloną barwą. Najczęściej tworzy promieniste lub wachlarzowate agregaty złożone z cienkich, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które mogą osiągać do 2 cm długości. Okazy te zwykle narastają na skałach macierzystych, tworząc efektowne, najeżone skupienia. ## Właściwości fizyczne Kryształy szenicsytu są kruche i wykazują twardość około 3-4 w skali Mohsa. Mają szklisty, a na powierzchniach przełamu niemal perłowy połysk. Są przezroczyste do przeświecających. Gęstość minerału wynosi około 4.25 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w jednym, charakterystycznym kolorze: żywym, szmaragdowym do trawiastozielonego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Szenicsyt został odkryty w 1993 roku w kopalni miedzi i molibdenu Jardinera No. 1 na pustyni Atakama w Chile. Jego nazwa honoruje Terry'ego i Marissę Szenics, amerykańskich kolekcjonerów i poszukiwaczy minerałów, którzy znaleźli pierwsze okazy tego minerału. Został on opisany i zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez IMA w 1994 roku (IMA1993-033). ## Zastosowania Szenicsyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast niezwykle cenionym i poszukiwanym kamieniem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość, intensywną barwę i atrakcyjne formy występowania.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Połysk
Szklisty
Rysa
Zielona
Gęstość
4.25
Łupliwość
Doskonała wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Szenicsyt jest stosunkowo łatwy do rozpoznania wizualnego dla wprawnego oka. Jego najbardziej charakterystyczne cechy to intensywnie szmaragdowozielony kolor, szklisty połysk oraz typowe promieniste agregaty cienkich, igiełkowych lub listewkowych kryształów. Zielona rysa jest również cechą pomocniczą. ## Odróżnianie od podobnych Szenicsyt bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi o zielonej barwie, takimi jak brochantyt, antlerit czy malachit. Od brochantytu i antleritu odróżnia go jaśniejszy, bardziej "elektryczny" odcień zieleni i często dłuższe, bardziej zdefiniowane kryształy. Malachit rzadko tworzy tak cienkie i ostre igły, a jego skupienia są zwykle masywniejsze, nerkowate lub włókniste. Kluczowe jest jednak miejsce pochodzenia - niemal wszystkie okazy szenicsytu pochodzą z jednego miejsca na świecie. ## Formy kryształów Kryształy są wydłużone w formie cienkich igieł lub spłaszczonych listewek, często ze skośnymi zakończeniami. Prawie zawsze występują w promienistych, gwiaździstych lub wachlarzowatych agregatach, rozchodzących się z jednego punktu.

Środowisko występowania

## Geneza Szenicsyt jest minerałem wtórnym, który powstaje w strefie utleniania (żelaznej czapie) złóż miedzi i molibdenu. Tworzy się w warunkach pustynnych, w wyniku wietrzenia pierwotnych siarczków, takich jak chalkopiryt i molibdenit. Powstaje bezpośrednio na skale macierzystej, często w spękaniach i pustkach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami strefy utleniania. Najczęściej towarzyszą mu powellit (często tworząc pseudomorfozy po molibdenicie), chalkopiryt, molibdenit, brochantyt, lindgrenit, baryt oraz minerały ilaste. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i komercyjnie znaczącym miejscem występowania szenicsytu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kopalnia Jardinera No. 1, w dystrykcie Inca de Oro, w prowincji Chañaral na pustyni Atakama w Chile. Jest to minerał endemiczny dla tego jednego złoża.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy szenicsytu to te, które tworzą duże, rozłożyste, promieniste agregaty o średnicy kilku centymetrów. Kluczowe są: intensywność i nasycenie szmaragdowozielonej barwy, brak uszkodzeń delikatnych igieł oraz dobry kontrast z jasną skałą macierzystą. Okazy z kryształami o długości powyżej 1-2 cm są uważane za wyjątkowe. Połysk i przezroczystość kryształów również znacząco podnoszą wartość. ## Ceny rynkowe Ceny szenicsytu są wysokie ze względu na jego rzadkość i pochodzenie z jednej lokalizacji. Małe, kilkumilimetrowe agregaty mogą kosztować od kilkudziesięciu do kilkuset dolarów. Dobrej jakości miniatury (3-5 cm) z estetycznymi agregatami osiągają ceny od kilkuset do ponad tysiąca dolarów. Wyjątkowe okazy gabinetowe, duże i bez uszkodzeń, mogą być wyceniane na kilka tysięcy dolarów lub więcej. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest kopalnia Jardinera No. 1 w Chile. Minerał ten nie jest znany z żadnej innej lokalizacji na świecie, co czyni go jednym z najbardziej pożądanych minerałów "endemicznych".

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy szenicsytu są bardzo delikatne i kruche. Należy je czyścić wyłącznie mechanicznie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Stosowanie wody, a zwłaszcza ultradźwięków, jest absolutnie niewskazane i może zniszczyć okaz. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, kwasami i detergentami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wstrząsy mechaniczne. Ze względu na jego kruchość, nawet niewielkie uderzenie może spowodować odłamanie delikatnych igieł. Nie należy wystawiać go na długotrwałe działanie intensywnego światła słonecznego. ## Przechowywanie Szenicsyt wymaga przechowywania w stabilnych warunkach. Najlepiej trzymać go w zamykanym pudełku typu "micromount" lub w gablocie, z dala od kurzu, wilgoci i źródeł wibracji. Należy unikać umieszczania innych minerałów bezpośrednio na kruchych kryształach.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej