Szafir
Wzór chemiczny: Al₂O₃
Szafir to odmiana korundu, tlenku glinu, ceniona w jubilerstwie za swoje intensywne, niebieskie zabarwienie, choć występuje także w innych kolorach.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 9
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 3.95-4.03
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Muszlowy do nierównego
- Przezroczystość
- Przezroczysty do przeświecającego
- Układ krystaliczny
- Trigonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Szafir można rozpoznać po jego wysokiej twardości (rysuje większość minerałów z wyjątkiem diamentu), szklistym połysku oraz charakterystycznym zabarwieniu. Często wykazuje pleochroizm, czyli zmianę barwy w zależności od kąta patrzenia. Występowanie w postaci sześciobocznych słupów jest również cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Szafir może być mylony z innymi niebieskimi minerałami, takimi jak tanzanit, spinel, benitoit czy kyanit. Od tanzanitu odróżnia go wyższa twardość i brak wyraźnej łupliwości. Spinel ma inną strukturę krystaliczną (regularną) i zazwyczaj nie wykazuje pleochroizmu. Kyanit ma niższą twardość i wyraźną łupliwość. ## Formy kryształów Szafir krystalizuje w układzie trygonalnym, tworząc najczęściej sześcioboczne słupy, często zakończone piramidami. Agregaty bywają ziarniste lub masywne. Występują również kryształy o pokroju beczułkowatym.
Środowisko występowania
## Geneza Szafir powstaje w skałach magmowych, takich jak pegmatyty i bazalty, oraz w skałach metamorficznych, takich jak marmury i gnejsy. Może również występować w aluwialnych złożach wtórnych, gdzie jest wydobywany z osadów rzecznych. ## Asocjacje mineralne Szafir często współwystępuje z innymi minerałami, takimi jak granaty, spinele, cyrkony, rutyl, muskowit, biotyt oraz skalenie. ## Lokalizacje Najważniejsze złoża szafirów znajdują się na Sri Lance, w Birmie (Mjanmie), Tajlandii, Australii, Madagaskarze, Tanzanii, Stanach Zjednoczonych (Montana) oraz w Kaszmirze (Indie), skąd pochodzą jedne z najbardziej cenionych, aksamitnie niebieskich szafirów.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najważniejsze kryteria jakości dla szafirów to barwa, czystość, szlif i masa. Najbardziej pożądane są szafiry o intensywnej, głębokiej, aksamitnej barwie niebieskiej, bez widocznych inkluzji. Czystość jest oceniana pod lupą dziesięciokrotnie powiększającą. Dobrze wykonany szlif maksymalizuje blask i barwę kamienia. Większe kamienie o wysokiej jakości są znacznie cenniejsze. ## Popularne stanowiska Najbardziej cenione szafiry pochodzą z Kaszmiru, Birmy (Mjanmy) i Sri Lanki. Szafiry z Kaszmiru są znane z unikalnego, aksamitnego odcienia niebieskiego. Szafiry ze Sri Lanki charakteryzują się szeroką gamą barw, a z Birmy pochodzą kamienie o intensywnym, czystym niebieskim kolorze.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Szafiry można czyścić za pomocą ciepłej wody z delikatnym mydłem oraz miękkiej szczoteczki. Możliwe jest również użycie myjek ultradźwiękowych i parowych, jednak należy zachować ostrożność w przypadku okazów z pęknięciami lub inkluzjami. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu szafirów z silnymi chemikaliami, takimi jak kwasy czy wybielacze, które mogą uszkodzić powierzchnię kamienia. Chociaż szafir jest bardzo twardy, silne uderzenia mogą spowodować jego pęknięcie. Zmiany temperatury nie wpływają negatywnie na szafiry. ## Przechowywanie Szafiry należy przechowywać oddzielnie od innych kamieni szlachetnych i biżuterii, aby uniknąć zarysowań, zarówno na szafirze, jak i na innych, mniej twardych materiałach. Najlepiej przechowywać je w miękkich woreczkach lub oddzielnych przegródkach w szkatułce na biżuterię.