Symplesite

Wzór chemiczny: Fe₂+₃(As₅+O₄)₂·₈H₂O

Symplesyt to uwodniony arsenian żelaza, tworzący charakterystyczne, promieniste agregaty igiełkowych kryształów o barwie od zielonej do niebieskozielonej.

## Charakterystyka Symplesyt jest uwodnionym arsenianem żelaza(II), należącym do grupy wiwianitu. Tworzy niewielkie, wydłużone i spłaszczone kryształy, które często układają się w promieniste lub gwiaździste agregaty. Występuje także w postaci skupień włóknistych, kulistych oraz jako naskorupienia i naloty. Jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania kruszców arsenu. ## Właściwości fizyczne Kryształy symplesytu są miękkie i kruche, o twardości 2.5 w skali Mohsa. Mają szklisty lub perłowy połysk, szczególnie widoczny na płaszczyznach łupliwości. Gęstość minerału wynosi około 3.08 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego. ## Barwy i odmiany Symplesyt najczęściej przybiera barwy od bladozielonej, zielonożółtej, przez szarozieloną, aż po niebieskozieloną i indygo. Pod wpływem utleniania żelaza (Fe²⁺ do Fe³⁺) jego kolor może ciemnieć, stając się brunatny lub niemal czarny. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1837 roku przez Johanna Friedricha Augusta Breithaupta. Nazwa pochodzi od greckiego słowa *σύμπλησιος* (sýmplesios) oznaczającego "zbliżający się" lub "pokrewny", co nawiązuje do jego chemicznego i wizualnego podobieństwa do wiwianitu. ## Zastosowania Symplesyt nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem interesującym dla kolekcjonerów i naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2.5
Połysk: Szklisty, Perłowy
Rysa: Niebieskozielona do białej
Gęstość: 3.08
Łupliwość: Doskonała wg {010}
Przełam: Nierówny
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechami charakterystycznymi symplesytu są jego formy występowania - promieniste agregaty drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów - oraz barwa, od zielonej po niebieskozieloną. Ważna jest też jego niska twardość i doskonała łupliwość w jednym kierunku. Często występuje jako produkt wietrzenia arsenopirytu. ## Odróżnianie od podobnych Symplesyt jest najczęściej mylony z wiwianitem (uwodnionym fosforanem żelaza), który ma bardzo podobny wygląd i właściwości, ale zazwyczaj jest niebieski lub zielononiebieski. Ostateczne rozróżnienie wymaga analizy chemicznej w celu wykrycia arsenu (w symplesycie) lub fosforu (w wiwianicie). Może być też mylony z innymi wtórnymi arsenianami, jak skorodyt, od którego różni się formą kryształów i niższą twardością. ## Formy kryształów Kryształy są jednoskośne, zwykle o pokroju listewkowym lub igiełkowym, wydłużone i spłaszczone. Najczęściej tworzą wachlarzowate, promieniste lub gwiaździste agregaty. Rzadziej spotykane są skupienia kuliste (sferolityczne) lub włókniste.

Środowisko występowania

## Geneza Symplesyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających arsen, głównie arsenopirytu. Tworzy się w warunkach niskotemperaturowych w wyniku reakcji wód bogatych w tlen z minerałami pierwotnymi. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z minerałami, z których powstaje, takimi jak arsenopiryt i loellingit. Towarzyszą mu również inne minerały wtórne strefy utleniania, np. farmakosyderyt, skorodyt, limonit, gips, a także kwarc i fluoryt. ## Lokalizacje Znaczące okazy symplesytu pochodzą z historycznych lokalizacji w Niemczech (Schneeberg i Johanngeorgenstadt w Saksonii), Austrii (Hüttenberg w Karyntii) oraz w Czechach (Jáchymov). Występuje również w kopalniach cyny w Kornwalii (Wielka Brytania), w Japonii (kopalnia Kiura, prefektura Ōita), a także w USA (stany Arizona i Kalifornia).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, dużymi kryształami tworzącymi estetyczne, promieniste lub gwiaździste agregaty. Intensywna, żywa barwa - zwłaszcza niebieskozielona - podnosi wartość okazu. Ważny jest również kontrast z matrycą skalną oraz brak uszkodzeń delikatnych kryształów. ## Popularne stanowiska Klasyczne, historyczne okazy pochodzą z niemieckich i austriackich złóż. Współcześnie na rynku pojawiają się także okazy z Japonii. Okazy z konkretnych, znanych kopalń, jak np. z Hüttenberg, są szczególnie poszukiwane przez zaawansowanych kolekcjonerów.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy symplesytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Ze względu na jego niską twardość, czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na ciepło, które może prowadzić do jego dehydratacji i zmiany barwy. Długotrwała ekspozycja na światło słoneczne może powodować ciemnienie okazów z powodu utleniania żelaza. Należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem. ## Przechowywanie Symplesyt najlepiej przechowywać w zamkniętych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby chronić go przed uszkodzeniami mechanicznymi, światłem i kurzem. Nie powinien być przechowywany razem z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

IMA Mineral List (CNMNC)

Czytaj więcej