Sylvite

Wzór chemiczny: KCl

Sylwin to chlorek potasu, ważna ruda potasu, tworzący najczęściej bezbarwne lub białe, szkliste kryształy o słonym smaku.

## Charakterystyka Sylwin, chemicznie chlorek potasu (KCl), jest minerałem z grupy halogenków. Zazwyczaj tworzy dobrze wykształcone, sześcio- lub ośmiościenne kryształy, często o zaokrąglonych krawędziach. Występuje także w postaci skupień ziarnistych, zbitych lub włóknistych. Czysty sylwin jest bezbarwny i przezroczysty, wyglądem bardzo przypomina halit (sól kamienną), z którym często współwystępuje. Jest minerałem stosunkowo miękkim i lekkim. ## Właściwości fizyczne Sylwin charakteryzuje się twardością 2 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma doskonałą łupliwość w trzech prostopadłych kierunkach, co sprawia, że łatwo rozpada się na sześcienne fragmenty. Połysk jest szklisty, a na świeżych powierzchniach przełamu bywa tłusty. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 1.99 g/cm³, jest więc lżejszy od halitu. Cechą charakterystyczną jest jego gorzki, słony smak oraz łatwa rozpuszczalność w wodzie. ## Barwy i odmiany Najczęściej spotykany jest sylwin bezbarwny, biały lub szary. Zanieczyszczenia mogą nadawać mu odcienie żółtawe, czerwonofioletowe, niebieskawe lub pomarańczowe. Obecność drobnych wrostków hematytu powoduje zabarwienie czerwone. Nie wyróżnia się specyficznych odmian handlowych czy gemmologicznych, ponieważ minerał ten jest zbyt miękki i higroskopijny do zastosowań ozdobnych. ## Historia i nazwa Nazwa "sylwin" pochodzi od nazwiska holenderskiego lekarza i chemika, François Sylviusa de le Boë (1614-1672), który jako pierwszy opisał jego właściwości chemiczne. Minerał został formalnie opisany i nazwany przez francuskiego mineraloga François Sulpice Beudanta w 1832 roku. Historycznie był znany jako "sól gorzka" ze względu na swój smak. ## Zastosowania Sylwin jest głównym źródłem potasu na świecie. Po wydobyciu i przetworzeniu jest masowo wykorzystywany do produkcji nawozów potasowych, kluczowych dla rolnictwa. W mniejszym stopniu służy jako surowiec do otrzymywania innych związków potasu, a także jako substytut soli kamiennej w niektórych zastosowaniach przemysłowych i dietetycznych (jako sól o obniżonej zawartości sodu).

Właściwości

Twardość Mohsa
1.5-2
Barwa
Colourless, grey, white, yellowish to reddish, seldom blue or violet
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
1.993
Łupliwość
On {001}
Przełam
Irregular/Uneven
Przezroczystość
Transparent,Translucent
Układ krystaliczny
Isometric

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną sylwinu jest jego gorzki, słony smak, odróżniający go od czysto słonego halitu. Jego sześcienna forma kryształów i doskonała, trójkierunkowa łupliwość są również charakterystyczne. Jest bardzo miękki (twardość 2 w skali Mohsa) i stosunkowo lekki. Barwi płomień na fioletowo (charakterystyczne dla potasu), co jest testem potwierdzającym, choć często maskowanym przez obecność sodu (barwa żółta). ## Odróżnianie od podobnych Sylwin jest najczęściej mylony z halitem (NaCl). Halit ma czysto słony smak, podczas gdy sylwin jest gorzko-słony. Halit jest też nieco twardszy (2.5) i gęstszy (2.17 g/cm³). Od innych podobnych bezbarwnych minerałów odróżnia go niska twardość, doskonała łupliwość i rozpuszczalność w wodzie. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym, tworząc najczęściej kryształy sześcienne i ośmiościenne. Często występują kombinacje tych form. Kryształy mogą mieć zaokrąglone lub schodkowo wgłębione ściany. Tworzy skupienia ziarniste, zbite, włókniste oraz wykwity i naskorupienia.

Środowisko występowania

## Geneza Sylwin jest typowym minerałem ewaporatowym. Powstaje w wyniku odparowywania wód słonych jezior lub zamkniętych basenów morskich w klimacie suchym i gorącym. Krystalizuje z solanki po wytrąceniu się większości halitu, jako jeden z ostatnich minerałów w sekwencji ewaporacyjnej. Występuje w postaci pokładów i soczew w obrębie skał solnych (soli kamiennych i potasowo-magnezowych). ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z halitem, karnalitem, kainitem, kizerytem, polihalitem, a także z anhydrytem i gipsem. W złożach solnych tworzy z tymi minerałami charakterystyczne paragenezy. ## Lokalizacje Najważniejsze gospodarczo złoża i klasyczne lokalizacje sylwinu znajdują się w Niemczech (Hesja, Dolna Saksonia, Turyngia - np. złoża w okolicach Hanoweru i Stassfurtu), Rosji (Ural, okolice Solikamska i Bieriezników), Kanadzie (prowincja Saskatchewan - największe złoża na świecie), USA (Nowy Meksyk, Utah), a także na Białorusi, w Hiszpanii i Wielkiej Brytanii. W Polsce występuje w złożach soli kamiennej na Kujawach (rejon Inowrocławia i Kłodawy) oraz w cechsztyńskich złożach soli potasowo-magnezowych na Pomorzu.

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Dla kolekcjonerów najbardziej pożądane są duże, dobrze wykształcone, przezroczyste i bezbarwne kryształy sylwinu, zwłaszcza w formie sześcianów lub ośmiościanów. Atrakcyjne są również okazy wykazujące rzadsze zabarwienie, np. niebieskie lub fioletowe. Szczególnie cenione są zrosty z innymi minerałami solnymi, takimi jak pomarańczowy karnalit czy niebieski halit, tworzące estetyczne kompozycje. Ważna jest przezroczystość i brak uszkodzeń mechanicznych. ## Popularne stanowiska Klasyczne, dobrze wykształcone kryształy pochodzą z historycznych niemieckich kopalń w okolicach Stassfurtu i Hanoweru. Duże, czyste kryształy pozyskiwane są w kopalniach w Carlsbad w Nowym Meksyku (USA). Bardzo atrakcyjne, często zabarwione na pomarańczowo lub czerwono okazy pochodzą z prowincji Saskatchewan w Kanadzie. W Europie znane są także okazy z Hiszpanii (Suria) i Wielkiej Brytanii (kopalnia Boulby w Yorkshire).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Sylwin jest bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie, dlatego absolutnie nie wolno go czyścić na mokro. Do usuwania kurzu należy używać wyłącznie miękkiego, suchego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wszelkimi płynami. Minerał jest higroskopijny, co oznacza, że chłonie wilgoć z powietrza, co może prowadzić do jego powolnego rozpuszczania i utraty połysku. Należy chronić go przed wysoką wilgotnością, nagłymi zmianami temperatury oraz bezpośrednim działaniem promieni słonecznych, które mogą powodować wewnętrzne naprężenia. ## Przechowywanie Okazy sylwinu muszą być przechowywane w suchym miejscu. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelnie zamykany pojemnik (np. typu "membrane box") lub klaser z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętej gablocie, z dala od źródeł wilgoci.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej