Swartzite
Wzór chemiczny: CaMg(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)(CO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>·12H<sub>2</sub>O
Swartzyt to rzadki, wtórny minerał uranylu, tworzący jasnożółte, fluorescencyjne naloty i skupienia drobnych kryształów.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- Light yellow
- Gęstość
- 2.3
- Łupliwość
- Perfect on {010}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent to translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną swartzytu jest jego intensywna, jasnożółta do zielonkawożółtej fluorescencja w świetle ultrafioletowym (zarówno krótko-, jak i długofalowym). Charakterystyczne są też drobne, igiełkowe lub listewkowe kryształy tworzące naloty i skupienia. Reaguje z kwasami, wydzielając bąbelki dwutlenku węgla. ## Odróżnianie od podobnych Swartzyt można pomylić z innymi wtórnymi minerałami uranu o podobnej barwie, takimi jak andersonit, liebigit czy bayleyit. Andersonit krystalizuje w układzie trygonalnym i ma nieco inną fluorescencję (niebiesko-zieloną). Liebigit i bayleyit mają bardzo podobny wygląd i właściwości, a ich pewne odróżnienie często wymaga zaawansowanych metod analitycznych, jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). Swartzyt wyróżnia się od nich krystalizacją w układzie jednoskośnym. ## Formy kryształów Swartzyt tworzy bardzo małe, wydłużone, listewkowe lub igiełkowe kryształy, zazwyczaj zgrupowane w promieniste agregaty, rozety lub tworzące cienkie naloty i powłoki na powierzchni skał.
Środowisko występowania
## Geneza Swartzyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania złóż uranu. Tworzy się w wyniku działania wód bogatych w węglany na wcześniejsze minerały uranowe. Najczęściej występuje jako naloty i powłoki na ścianach wyrobisk górniczych, w kopalniach uranu. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu, takimi jak andersonit, bayleyit, liebigit, schröckingeryt, a także z gipsem i kalcytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne lokalizacje dla tego minerału to kopalnie w stanie Utah (USA), zwłaszcza kopalnia Hillside w Arizonie (miejsce typowe), kopalnia Delta (dawniej MESA) oraz kopalnia Lucky Strike w dystrykcie San Rafael. Znany jest również z kopalni uranu w Czechach (np. Jáchymov) oraz z innych miejsc na świecie, gdzie występują złoża uranu w skałach osadowych.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choć wciąż mikroskopijnymi, kryształami tworzącymi bogate, rozetowe lub promieniste agregaty. Intensywność i nasycenie jasnożółtej barwy również podnoszą wartość okazu. Ważna jest także estetyczna kompozycja na skale macierzystej oraz silna, efektowna fluorescencja w świetle UV. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z kopalń w dystrykcie San Rafael w stanie Utah (USA) są uważane za klasyczne i najbardziej pożądane przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach uranowych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów swartzytu generalnie nie powinno się czyścić na mokro. Drobne, igiełkowe kryształy są niezwykle delikatne i mogą zostać łatwo uszkodzone. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. Jako minerał wtórny, jest rozpuszczalny w kwasach. Należy chronić go przed wstrząsami, uderzeniami i ścieraniem. Z uwagi na zawartość uranu, należy ograniczyć ekspozycję i zawsze myć ręce po kontakcie z minerałem. Nie przechowywać w sypialni ani w miejscach stałego przebywania ludzi. ## Przechowywanie Okazy swartzytu należy przechowywać w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. typu "perky box"), aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i kurzem. Ze względu na radioaktywność, zaleca się przechowywanie w miejscu oddalonym od stałego przebywania, najlepiej w ramach większej kolekcji minerałów promieniotwórczych, z odpowiednim oznaczeniem.