Swaknoite

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>Ca(PO<sub>3</sub>OH)<sub>2</sub>·H<sub>2</sub>O

Swaknoit to ekstremalnie rzadki uwodniony fosforan amonowo-wapniowy, tworzący mikroskopijne kryształy na złożach guana nietoperzy.

## Charakterystyka Swaknoit jest minerałem wtórnym, występującym w postaci białych lub bezbarwnych, mikroskopijnej wielkości kryształów. Tworzy skupienia o charakterze nalotów, powłok i delikatnych, sferolitycznych agregatów. Poszczególne kryształy mają formę listewek lub wydłużonych tabliczek, rzadko przekraczając 0.5 mm długości. Ze względu na swój rozmiar i delikatność, okazy są zazwyczaj obserwowane pod mikroskopem. ## Właściwości fizyczne Jest to minerał bardzo miękki i kruchy. Charakteryzuje się niską gęstością, wynoszącą około 1.89 g/cm³. Pojedyncze kryształy, gdy są wystarczająco czyste, mogą być przezroczyste do przeświecających, z połyskiem szklistym przechodzącym w perłowy na powierzchniach łupliwości. W masie agregaty wydają się nieprzezroczyste i matowe. ## Barwy i odmiany Swaknoit jest minerałem o jednorodnej barwie - występuje jako bezbarwny lub biały. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy zidentyfikowany w jaskini Arnhem w Namibii i oficjalnie uznany przez IMA w 1990 roku. Jego nazwa pochodzi od akronimu SWAKNO, oznaczającego grupę roboczą ds. speleologii działającą w ramach South West African Scientific Society. Nazwa honoruje wkład tej organizacji w badanie jaskiń regionu, w których dokonano odkrycia.

Właściwości

Połysk
Vitreous to Pearly
Rysa
White
Gęstość
1.89
Łupliwość
Perfect on {010}
Przezroczystość
Transparent to Translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Cechą diagnostyczną jest jego specyficzne środowisko występowania - jaskinie ze złożami guana nietoperzy. Biała barwa, postać drobnych, listewkowych kryształów w sferolitycznych agregatach oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi fosforanami guano są kluczowymi wskazówkami. Ostateczna identyfikacja wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Swaknoit może być mylony z innymi białymi minerałami powstającymi w jaskiniach, takimi jak gips, kalcyt, a zwłaszcza inne fosforany guano (np. biphosphammite, archerite). Odróżnienie "gołym okiem" jest praktycznie niemożliwe. Wskazówką może być pokrój kryształów widoczny pod mikroskopem, jednak pewność daje tylko analiza chemiczna. ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, o pokroju listewkowym lub cienkotabliczkowym, wydłużone wzdłuż jednej osi. Zazwyczaj tworzą promieniste lub sferolityczne agregaty, a także cienkie naloty i powłoki na skale macierzystej lub na starszych warstwach guana.

Środowisko występowania

## Geneza Swaknoit jest minerałem pochodzenia organicznego. Powstaje w wyniku reakcji chemicznych zachodzących pomiędzy roztworami bogatymi w kwas fosforowy, pochodzącymi z rozkładu guana nietoperzy, a bogatymi w wapń skałami węglanowymi (wapieniami, dolomitami) tworzącymi ściany jaskini. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów guano. Do najczęstszych asocjacji należą mundrabillait, arcanit, archerit, biphosphammit oraz gips. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Lokalizacją typową i głównym źródłem najlepszych okazów jest jaskinia Arnhem, położona w regionie Khomas w Namibii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów swaknoitu ocenia się przede wszystkim na podstawie bogactwa i estetyki mikrokrystalicznych agregatów. Najbardziej cenione są próbki z dobrze wykształconymi, widocznymi pod mikroskopem sferolitami lub rozetami krystalicznymi, gęsto pokrywającymi niewielki fragment skały macierzystej. Dodatkowym atutem jest obecność innych, dobrze skrystalizowanych minerałów asocjacyjnych. ## Popularne stanowiska Jedynym znanym i istotnym z kolekcjonerskiego punktu widzenia stanowiskiem jest lokalizacja typowa - jaskinia Arnhem w Namibii. Okazy z tego miejsca są punktem odniesienia dla gatunku.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy swaknoitu są ekstremalnie delikatne i wrażliwe na wodę. Czyszczenie należy ograniczyć do bardzo ostrożnego usuwania kurzu za pomocą miękkiego, suchego pędzelka lub dmuchawki fotograficznej. Absolutnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami, które mogą rozpuścić lub uszkodzić minerał. ## Czego unikać Należy unikać wody, roztworów chemicznych, ultradźwięków, wysokiej wilgotności, nagłych zmian temperatury oraz wstrząsów i uderzeń. Jest to jeden z bardziej wrażliwych minerałów kolekcjonerskich. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów wyłącznie w szczelnie zamykanych pojemnikach, najlepiej w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią przed uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Przechowywać w suchym, stabilnym termicznie miejscu, z dala od bezpośredniego światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej