Svornostite-(NH_4_)

Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)<sub>2</sub>Mg(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>4</sub>(H<sub>2</sub>O)<sub>8</sub>

Swornostyt-(NH₄) to bardzo rzadki, rozpuszczalny w wodzie siarczan uranylu, występujący w postaci niewielkich, żółtych kryształów tabliczkowych.

## Charakterystyka Swornostyt-(NH₄) jest uwodnionym siarczanem uranylu, magnezu i amonu. Tworzy bardzo małe, cienkie, tabliczkowe kryształy o wymiarach nieprzekraczających 0.2 mm, które często występują w promienistych lub przypadkowo zorientowanych skupieniach. Jest minerałem wtórnym, powstającym w specyficznych warunkach w kopalniach uranu. ## Właściwości fizyczne Kryształy wykazują intensywną, żółtozieloną fluorescencję w świetle ultrafioletowym (zarówno długo-, jak i krótkofalowym). Minerał jest miękki i kruchy. Ze względu na obecność jonu amonowego jest rozpuszczalny w wodzie. ## Barwy i odmiany Swornostyt-(NH₄) ma charakterystyczną, jasnożółtą barwę. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od czeskiego słowa "svornost" oznaczającego "zgodę" lub "harmonię", co jest historyczną nazwą kopalni, w której został odkryty (kopalnia Svornost w Jáchymovie). Został oficjalnie opisany i zatwierdzony jako nowy minerał przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2016 roku (IMA2016-064). Jego odkrywcami są Jakub Plášil i jego zespół badawczy. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów i niestabilność, swornostyt-(NH₄) nie ma żadnych zastosowań praktycznych. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy minerałów uranowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Vitreous
Rysa
Light yellow
Gęstość
3.12
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne to jasnożółty kolor, tabliczkowa forma bardzo małych kryształów, intensywna żółtozielona fluorescencja w świetle UV oraz występowanie w paragenezie z innymi wtórnymi minerałami uranu. Rozpuszczalność w wodzie jest cechą charakterystyczną, ale jej testowanie niszczy próbkę. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi siarczanami uranylu, takimi jak zippeit, johannit czy uranopilit. Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) lub spektroskopia Ramana, ze względu na bardzo podobny wygląd wizualny tych minerałów. ## Formy kryształów Swornostyt-(NH₄) tworzy cienkie, tabliczkowe kryształy o zarysie rombu lub sześcioboku. Kryształy te rzadko występują pojedynczo, najczęściej tworzą niewielkie, promieniste agregaty lub bezładne skupienia na powierzchni skały macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Jest to minerał wtórny, powstający w wyniku procesów wietrzenia (utleniania) pierwotnych rud uranowych (głównie uraninitu) w środowisku bogatym w siarczany i jony amonowe. Jego powstawanie jest związane z działalnością wód kopalnianych w strefie utleniania złóż uranu. Jony amonowe mogą pochodzić z rozkładu materii organicznej lub z materiałów używanych w procesach górniczych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z gipsem, adolfpaterkiem, amarantytem, halotrichytem, kornelitem, epsomitem, zippeitem i innymi wtórnymi siarczanami uranylu. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania tego minerału na świecie (lokalizacja typowa) jest kopalnia Svornost w miejscowości Jáchymov, w regionie Karlowe Wary w Czechach.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska okazu zależy od bogactwa i estetyki skupień kryształów na matrycy skalnej. Najbardziej cenione są próbki z wyraźnie uformowanymi, choć wciąż mikroskopijnymi, kryształami tworzącymi gęste agregaty o intensywnie żółtej barwie. Ważna jest również wielkość samej matrycy i obecność minerałów towarzyszących. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest historyczna kopalnia Svornost w Jáchymovie (Czechy). Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle poszukiwany przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach systematycznych i minerałach uranowych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Minerału nie wolno czyścić na mokro, ponieważ jest rozpuszczalny w wodzie. Jakiekolwiek próby czyszczenia płynami, w tym wodą destylowaną, doprowadzą do jego zniszczenia. Okazy należy oczyszczać wyłącznie za pomocą sprężonego powietrza lub bardzo delikatnego pędzelka. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i wszelkimi innymi płynami. Minerał jest wrażliwy na zmiany wilgotności - pod jej wpływem może ulec dehydratacji i rozpadowi. Należy chronić go przed wysoką temperaturą i bezpośrednim działaniem promieni słonecznych. Jako minerał uranu jest radioaktywny i wymaga ostrożnego obchodzenia się. ## Przechowywanie Okazy swornostytu-(NH₄) muszą być przechowywane w szczelnych, hermetycznych pojemnikach (np. typu "perky box") lub w warunkach kontrolowanej, niskiej wilgotności. Najlepiej trzymać go w stabilnym środowisku, z dala od źródeł ciepła i światła, w specjalistycznym klaserze na minerały promieniotwórcze.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej