Švenekite
Wzór chemiczny: Ca(As<sup>5+</sup>O<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>)<sub>2</sub>
Švenekit to uwodniony arsenian wapnia, tworzący bezbarwne, tabliczkowe kryształy, odkryty w czeskiej kopalni Jáchymov.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2-3
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Biała
- Gęstość
- 3.11
- Łupliwość
- Dobra wg {010}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Przezroczysty
- Układ krystaliczny
- Trójskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja švenekitu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i spektroskopia chemiczna (EDS/WDS). W warunkach kolekcjonerskich rozpoznanie opiera się na znajomości lokalizacji (Jáchymov) i współwystępujących minerałów. Wizualnie jest to bezbarwny minerał tworzący drobne, tabliczkowe kryształy w promienistych agregatach. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi wtórnymi arsenianami, takimi jak farmakolit, haidingeryt czy picrofarmakolit, które również mogą być bezbarwne i występować w podobnych środowiskach. Farmakolit i haidingeryt tworzą jednak zazwyczaj igiełkowe lub listewkowe kryształy w skupieniach włóknistych lub skorupowych. Pewne rozróżnienie wymaga analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Švenekit krystalizuje w postaci cienkich, tabliczkowych kryształów, spłaszczonych zgodnie z płaszczyzną {010}. Kryształy te łączą się w promieniste lub nieregularne agregaty na powierzchni skały macierzystej.
Środowisko występowania
## Geneza Švenekit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefie utleniania złóż kruszców zawierających arsen. Tworzy się w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów arsenowych, takich jak arsen rodzimy, w obecności roztworów bogatych w wapń. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych wtórnych arsenianów. W lokalizacji typowej (Jáchymov) znaleziono go w asocjacji z arsenem rodzimym, farmakolitem, haidingerytem, picrofarmakolitem, gipsen i arsentsumebitem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania švenekitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: żyła Geister w kopalni Svornost, w okręgu Jáchymov (St. Joachimsthal), w regionie Karlowych Warów w Czechach.
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jako minerał typu "micromount", o jakości okazu decyduje przede wszystkim bogactwo i ostrość wykształconych kryształów w agregacie, a także ich przezroczystość. Ważna jest również estetyka kompozycji z minerałami towarzyszącymi, zwłaszcza jeśli švenekit narasta na kontrastującym podłożu. Ze względu na ekstremalną rzadkość, każdy dobrze udokumentowany okaz jest cenny. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest kopalnia Svornost w Jáchymovie (Czechy), co czyni ją niezwykle pożądaną wśród kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach rzadkich i pochodzących z konkretnych lokalizacji.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną rzadkość, mały rozmiar kryształów i delikatność, czyszczenie mechaniczne nie jest zalecane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i wszelkimi chemikaliami. ## Czego unikać Jako arsenian, minerał jest potencjalnie toksyczny i należy obchodzić się z nim ostrożnie, unikając wdychania pyłu i myjąc ręce po kontakcie. Należy unikać wszelkich kwasów i detergentów. Kryształy są bardzo kruche i wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy švenekitu powinny być przechowywane wyłącznie w specjalistycznych, zamykanych pojemnikach typu "micromount", aby chronić je przed uszkodzeniem, kurzem i wilgocią. Należy trzymać je z dala od źródeł wibracji i bezpośredniego światła słonecznego.