Sveinbergeite

Wzór chemiczny: (H<sub>2</sub>O)<sub>2</sub>[Ca(H<sub>2</sub>O)](Fe<sup>2+</sup><sub>6</sub>Fe<sup>3+</sup>)Ti<sup>4+</sup><sub>2</sub>(Si<sub>4</sub>O<sub>12</sub>)<sub>2</sub>O<sub>2</sub>(OH)<sub>4</sub>[OH(H<sub>2</sub>O)]

Krzemian z grupy astrofyllitu, tworzący tabliczkowe kryształy o brązowej barwie, znaleziony dotychczas tylko w Norwegii.

## Charakterystyka Sveinbergeit jest bardzo rzadkim minerałem należącym do grupy astrofyllitu. Tworzy wydłużone, tabliczkowe lub listewkowe kryształy, które często układają się w charakterystyczne, promieniste lub gwiaździste agregaty. Typowe okazy mają barwę od brązowej do czerwonobrązowej i wykazują szklisty, a na powierzchniach łupliwości perłowy połysk. Jest minerałem kruchym, a jego kryształy rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest przeświecający. Jego gęstość wynosi około 3,45 g/cm³. Cechuje się doskonałą łupliwością w jednym kierunku, co sprawia, że jest bardzo delikatny i podatny na uszkodzenia mechaniczne. Twardość w skali Mohsa nie została dotychczas precyzyjnie określona. ## Barwy i odmiany Sveinbergeit występuje w jednolitych odcieniach brązu, przechodzących niekiedy w czerwonawy brąz. Nie wyróżniono żadnych jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje jego odkrywcę, norweskiego kolekcjonera i mineraloga amatora Sveina Arne Berge (ur. 1948). Został on oficjalnie uznany za nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2007 roku. Miejscem typowym, czyli pierwszym miejscem znalezienia, jest kamieniołom Saga 1 w Norwegii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, sveinbergeit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów systematycznych.

Właściwości

Połysk
Vitreous, Pearly
Rysa
Light brown
Gęstość
3.45
Łupliwość
Perfect on {001}
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami pozwalającymi na identyfikację sveinbergeitu są jego forma - listewkowe lub tabliczkowe kryształy tworzące gwiaździste skupienia - oraz brązowa barwa. Charakterystyczny jest również perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości. Ostatecznym potwierdzeniem jest jednak jego unikalne środowisko występowania i parageneza mineralna. ## Odróżnianie od podobnych Sveinbergeit może być mylony z innymi minerałami z grupy astrofyllitu, głównie z samym astrofyllitem, który ma jednak zazwyczaj bardziej złocistobrązową lub brązowożółtą barwę. Od innych podobnych wizualnie minerałów, jak lamprofyllit czy niektóre miki (np. biotyt), odróżnia go forma kryształów i agregatów. Pewne rozróżnienie od innych członków grupy astrofyllitu wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS). ## Formy kryształów Kryształy są jednoskośne, o pokroju tabliczkowym lub listewkowym. Najczęściej występują w postaci wachlarzowatych, promienistych lub gwiaździstych skupień (agregatów), wrośniętych w skałę macierzystą.

Środowisko występowania

## Geneza Sveinbergeit jest minerałem pochodzenia magmowego, krystalizującym w późnym stadium z resztkowej, bogatej w pierwiastki rzadkie magmy. Występuje w pegmatytach sjenitowych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z szeregiem innych rzadkich minerałów pegmatytowych. Do najczęstszych asocjacji należą: egiryn, albit, analcym, annit, katapleit, eudialit, lorenzenit, mosandryt, nefelin, pirochlor i cyrkon. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania sveinbergeitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - kamieniołom Saga 1 w Mørje, w gminie Porsgrunn (region Vestfold og Telemark) w Norwegii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy sveinbergeitu to te, które prezentują dobrze wykształcone, nieuszkodzone, gwiaździste agregaty kryształów, wyraźnie odcinające się od jasnej skały macierzystej (matrycy). Ważny jest również intensywny, brązowy kolor i dobry połysk. Rozmiar agregatów ma kluczowe znaczenie - im większe i bardziej kompletne, tym wyższa wartość kolekcjonerska. ## Popularne stanowiska Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim okazy pochodzą z jednego miejsca - kamieniołomu Saga 1 w Norwegii. Jest to stanowisko, z którego pochodzą najbardziej cenione i wzorcowe materiały tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy sveinbergeitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością, najlepiej używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Ze względu na doskonałą łupliwość, należy unikać mycia w wodzie, a zwłaszcza w myjkach ultradźwiękowych, które mogłyby spowodować rozpadnięcie się kryształów. Jeśli konieczne jest użycie płynu, należy zastosować wodę destylowaną i natychmiast delikatnie osuszyć okaz. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na uszkodzenia mechaniczne, dlatego należy unikać kontaktu z twardszymi minerałami, uderzeń i upadków. Należy chronić go przed kontaktem z kwasami i innymi chemikaliami. Nie są znane jego reakcje na światło słoneczne, ale zaleca się unikanie długotrwałej ekspozycji. ## Przechowywanie Najbezpieczniejszym sposobem przechowywania jest umieszczenie okazu w osobnym, wyściełanym pudełku kolekcjonerskim, które zabezpieczy go przed wstrząsami i kontaktem z innymi minerałami. Ekspozycja powinna odbywać się w zamkniętej gablocie, z dala od źródeł wibracji i kurzu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej