Susannite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup><sub>4</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)(CO<sub>3</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>

Rzadki siarczan i węglan ołowiu, polimorf leadhillitu, tworzący tabliczkowe, pseudoheksagonalne kryształy o silnej żółtej fluorescencji.

## Charakterystyka Susannit to rzadki minerał wtórny ołowiu, należący do grupy siarczanów i węglanów. Jest jednym z trzech polimorfów o tym samym wzorze chemicznym – pozostałe to leadhillit i macphersonit. Najczęściej występuje w postaci cienkich do grubych tabliczkowych kryształów o wyraźnym, sześciobocznym zarysie, które mogą być ułożone w równoległe lub wachlarzowate skupienia. Kryształy bywają przezroczyste i dobrze wykształcone, co czyni je atrakcyjnymi dla kolekcjonerów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, a jego twardość w skali Mohsa wynosi 2.5-3. Charakteryzuje się bardzo dużą gęstością, typową dla minerałów ołowiu, wynoszącą około 6.5 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, co sprawia, że jest kruchy i podatny na rozwarstwianie. Połysk jest najczęściej adamantynowy (diamentopodobny) lub żywiczny, a na powierzchniach łupliwości staje się perłowy. Jedną z jego najbardziej charakterystycznych cech jest silna, jaskrawożółta fluorescencja w świetle ultrafioletowym (UV). ## Barwy i odmiany Susannit jest najczęściej bezbarwny lub biały. Może również przybierać odcienie bladożółte, zielonkawe, szare, a nawet niebieskawe. Zdarzają się okazy wykazujące strefowość barwną, gdzie różne części kryształu mają nieco inne zabarwienie. Nie wyróżnia się jego nazw handlowych ani odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od miejsca jego odkrycia – kopalni Susanna w Leadhills, w hrabstwie Lanarkshire w Szkocji. Został opisany jako odrębny minerał w 1820 roku. Jest trygonalnym polimorfem jednoskośnego leadhillitu, co oznacza, że ma ten sam skład chemiczny, ale inną strukturę krystaliczną. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie nagromadzenia, susannit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów minerałów i instytucji naukowych.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5-3
Połysk
Adamantine, Resinous, Pearly
Rysa
White
Gęstość
6.5-6.55
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Conchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne susannitu to jego tabliczkowy, pseudoheksagonalny pokrój kryształów, bardzo duża gęstość (okaz jest zaskakująco ciężki jak na swój rozmiar), doskonała łupliwość w jednym kierunku oraz adamantynowy połysk. Najważniejszą i często decydującą cechą jest jednak intensywna, żółta fluorescencja w świetle UV. ## Odróżnianie od podobnych Susannit jest najczęściej mylony ze swoim polimorfem, leadhillitem. Odróżnienie ich bez specjalistycznych badań (np. dyfrakcji rentgenowskiej) jest niezwykle trudne, a często niemożliwe. Susannit krystalizuje w układzie trygonalnym, a leadhillit w jednoskośnym, co może subtelnie wpływać na symetrię kryształów. Silna żółta fluorescencja jest znacznie częstsza i intensywniejsza u susannitu. Można go pomylić także z cerusytem, który jest twardszy i nie wykazuje łupliwości, oraz z anglesytem, który ma inny pokrój kryształów. ## Formy kryształów Kryształy mają postać cienkich lub grubych tabliczek o sześciobocznym zarysie. Często tworzą równoległe zrosty, a także wachlarzowate i rozetowe agregaty. Rzadziej spotykane są formy piramidalne.

Środowisko występowania

## Geneza Susannit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców ołowiu, głównie galeny. Tworzy się w wyniku reakcji roztworów bogatych w siarczany i węglany z minerałami pierwotnymi ołowiu. Jest minerałem niskotemperaturowym, choć uważa się go za wysokotemperaturową odmianę w stosunku do leadhillitu. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami ołowiu. Do jego typowych asocjacji należą leadhillit, cerusyt, anglesyt, lanarkit, kaledonit, a także z pierwotną galeną. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to historyczna lokalizacja typowa w Leadhills w Szkocji. Piękne, dobrze wykształcone kryształy pochodzą ze słynnej kopalni Tsumeb w Namibii. Inne znane lokalizacje to Broken Hill w Australii, kopalnia Tiger w Arizonie (USA) oraz niektóre kopalnie w Kambrii w Anglii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi, przezroczystymi kryształami o wyraźnym sześciobocznym zarysie. Wysoko oceniana jest wielkość kryształów oraz ich czystość (brak inkluzji i uszkodzeń). Atrakcyjność okazu podnosi również estetyczne rozmieszczenie na matrycy skalnej oraz towarzystwo innych rzadkich minerałów wtórnych. Okazy o wyraźnym zabarwieniu (np. żółtym lub zielonym) są zazwyczaj bardziej poszukiwane niż bezbarwne. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej pożądane uchodzą okazy ze Szkocji (Leadhills), które mają znaczenie historyczne. Jednak największe i jedne z najdoskonalszych kryształów susannitu pochodzą z kopalni Tsumeb w Namibii. Okazy z Tsumeb, często o pięknej barwie i połysku, osiągają najwyższe ceny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Należy zachować szczególną ostrożność ze względu na miękkość i doskonałą łupliwość. Do usuwania kurzu i luźnych zanieczyszczeń najlepiej używać miękkiego pędzelka. W razie konieczności można bardzo delikatnie przemyć okaz w wodzie destylowanej. Absolutnie unikać myjek ultradźwiękowych, które mogą spowodować rozpadnięcie się kryształów wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Czego unikać Susannit, jako węglan, jest wrażliwy na działanie kwasów, które powodują jego gwałtowne rozpuszczanie. Należy chronić go przed uderzeniami i zarysowaniem przez twardsze minerały. Jest kruchy, więc wymaga delikatnego obchodzenia się. Należy unikać nagłych zmian temperatury. ## Przechowywanie Okazy susannitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym i kontaktowi z innymi minerałami. Warto chronić go przed kurzem, który może gromadzić się na powierzchniach kryształów.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej