Sulvanite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>3</sub>V<sup>3+</sup>S<sup>2-</sup><sub>4</sub>

Sulwanit to rzadki siarczek miedzi i wanadu, tworzący metalicznie błyszczące, brązowe kryształy w układzie regularnym.

## Charakterystyka Sulwanit jest rzadkim minerałem z gromady siarczków, chemicznie klasyfikowanym jako siarczek miedzi i wanadu. Jego nazwa pochodzi od składu chemicznego - siarki (sulphur) i wanadu (vanadium). Tworzy najczęściej sześcienne lub ośmiościenne kryształy, które rzadko przekraczają kilka milimetrów wielkości. Występuje również w formie skupień ziarnistych i mas wypełniających drobne spękania w skale macierzystej. Charakterystyczną cechą sulwanitu jest jego metaliczny połysk i brązowy kolor z różowawym lub fioletowym odcieniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości 3,5 w skali Mohsa. Jest kruchy i wykazuje nierówny przełam. Jego gęstość jest znaczna i wynosi około 4,6 g/cm³. Nie wykazuje łupliwości. Połysk jest silnie metaliczny, a minerał jest całkowicie nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Sulwanit ma zazwyczaj barwę brązu cynowego lub brązoworóżową. Na zwietrzałych powierzchniach może pokrywać się ciemniejszym, matowym nalotem. Nie wyróżnia się żadnych nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Sulwanit został po raz pierwszy opisany w 1900 roku przez George'a A. Goya, który zidentyfikował go w materiale pochodzącym z kopalni Edelweiss w hrabstwie Salt Lake w stanie Utah, USA. Nazwa, jak wspomniano, nawiązuje bezpośrednio do jego składu chemicznego - siarki i wanadu. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość, sulwanit nie ma żadnego znaczenia przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
4.6
Łupliwość
Brak
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Sulwanit można rozpoznać po jego charakterystycznym brązoworóżowym kolorze, silnym metalicznym połysku oraz regularnej, najczęściej sześciennej formie kryształów. Jego czarna rysa jest również istotną cechą diagnostyczną. Występowanie w towarzystwie innych minerałów miedzi i wanadu w specyficznym środowisku geologicznym jest silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Sulwanit bywa mylony z bornitem, zwłaszcza gdy ten ostatni ma świeżą, brązoworóżową powierzchnię. Bornit jednak szybko iryzuje na fioletowo i niebiesko, czego sulwanit nie robi. Germanit ma podobny wygląd, ale jest znacznie rzadszy i zazwyczaj ma bardziej szarawy odcień. Pewne rozróżnienie często wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy sulwanitu są zazwyczaj małe i dobrze wykształcone, przyjmując formę sześcianów, ośmiościanów oraz ich kombinacji. Często występują jako pojedyncze, wrosłe w skałę kryształy lub w niewielkich druzach. Spotykany jest także w postaci skupień ziarnistych i mas wypełniających żyłki.

Środowisko występowania

## Geneza Sulwanit jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w żyłach kruszcowych, zwykle w skałach osadowych, takich jak piaskowce czy dolomity. Jego krystalizacja zachodzi w warunkach niskich i średnich temperatur z roztworów bogatych w miedź, wanad i siarkę. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi siarczkami i siarkosolami miedzi. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą chalkopiryt, piryt, digenit, kowelin, a także minerały wanadu jak carnotyt czy tyuyamunit. W niektórych lokalizacjach znajdowany jest razem z enargitem i luzonitem. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska sulwanitu na świecie to kopalnia Edelweiss w Utah (USA), gdzie został odkryty, oraz złoże Burra w Australii Południowej, skąd pochodzą jedne z najlepszych okazów. Występuje również w Kirgistanie (złoże Kurama), Argentynie (prowincja Mendoza) oraz we Włoszech (Sardynia).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z ostrymi, dobrze wykształconymi kryształami o lustrzanym, metalicznym połysku i intensywnej, brązoworóżowej barwie. Ważny jest brak uszkodzeń mechanicznych oraz atrakcyjne umiejscowienie kryształów na kontrastującej matrycy skalnej. Okazy z kryształami o wielkości powyżej kilku milimetrów są już uważane za wyjątkowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane na rynku kolekcjonerskim są sulwanity pochodzące z kopalni Burra w Australii. Okazy stamtąd charakteryzują się wyjątkowo dobrze uformowanymi kryształami, często tworzącymi efektowne druzy.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy sulwanitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Można użyć sprężonego powietrza. Z uwagi na jego kruchość i potencjalną reaktywność, należy unikać mycia w wodzie, a zwłaszcza stosowania jakichkolwiek detergentów. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, w szczególności z kwasami, które mogą go uszkodzić. Minerał jest wrażliwy na wilgoć i zmiany atmosferyczne, które mogą powodować jego utlenianie i matowienie powierzchni. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na długotrwałe działanie światła słonecznego. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów sulwanitu w suchych warunkach, najlepiej w zamkniętych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich lub klaserach, aby chronić je przed uszkodzeniami mechanicznymi i czynnikami atmosferycznymi. Ekspozycja powinna odbywać się w stabilnych warunkach, z dala od źródeł wilgoci.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej