Sulphohalite

Wzór chemiczny: Na<sub>6</sub>(S<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>ClF

Rzadki, rozpuszczalny w wodzie siarczan, chlorek i fluorek sodu, tworzący dobrze wykształcone, izometryczne kryształy w ewaporatach.

## Charakterystyka Sulfohalit to rzadki minerał z grupy siarczanów, który w swoim składzie zawiera również jony chlorkowe i fluorkowe. Tworzy charakterystyczne, dobrze wykształcone kryształy o izometrycznych formach, najczęściej dwunastościanów rombowych (dodekaedrów) i ośmiościanów (oktaedrów), często o ostrych krawędziach i gładkich ścianach. Zazwyczaj jest bezbarwny lub biały, choć może przybierać odcienie żółtawe, zielonkawe lub różowe. Cechuje się szklistym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi 3.5. Ma gęstość około 2.5 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego kluczową i diagnostyczną właściwością jest całkowita rozpuszczalność w wodzie, co wymaga szczególnej ostrożności w obchodzeniu się z okazami. ## Barwy i odmiany Najczęściej spotykane są kryształy bezbarwne, białe lub z delikatnym żółtym zabarwieniem. Rzadziej obserwuje się okazy o bladozielonej lub różowej barwie. Nie wyróżnia się jego nazw handlowych ani odmian barwnych. ## Historia i nazwa Sulfohalit został po raz pierwszy opisany w 1888 roku przez W.E. Hiddena i J.B. Mackintosha. Jego nazwa, nadana w tym samym roku, nawiązuje bezpośrednio do składu chemicznego - obecności grupy siarczanowej ("sulpho") oraz jonów halidowych ("halite"), czyli chlorkowych i fluorkowych. Miejscem typowym, gdzie dokonano odkrycia, jest jezioro Searles w Kalifornii, USA. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i wrażliwość na wilgoć, sulfohalit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.49-2.51
Łupliwość
Poor on {111}
Przełam
Conchoidal to uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Cubic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami rozpoznawczymi sulfohalitu są jego izometryczne, najczęściej dwunastościenne lub ośmiościenne kryształy, szklisty połysk oraz występowanie w paragenezie z innymi minerałami ewaporatowymi. Ostatecznym testem potwierdzającym jest jego całkowita rozpuszczalność w wodzie. ## Odróżnianie od podobnych Sulfohalit bywa mylony z innymi minerałami solnymi, z którymi współwystępuje. Od halitu (soli kamiennej) odróżnia go brak doskonałej, trójkierunkowej łupliwości oraz inna forma kryształów (halit tworzy sześciany). Od hanksytu i thenardytu, również występujących w jeziorze Searles, różni się formą krystaliczną i właściwościami optycznymi. Dokładna identyfikacja często wymaga analizy krystalograficznej. ## Formy kryształów Kryształy sulfohalitu przyjmują formy charakterystyczne dla układu regularnego. Najczęściej są to dobrze wykształcone dwunastościany rombowe (dodekaedry) i ośmiościany (oktaedry), a także ich kombinacje. Rzadziej tworzy skupienia ziarniste.

Środowisko występowania

## Geneza Sulfohalit jest minerałem pochodzenia ewaporatowego. Powstaje w wyniku krystalizacji z silnie zasolonych i alkalicznych wód w wysychających basenach jeziornych (tzw. słonych jeziorach lub playach). Krystalizuje w późnych stadiach ewaporacji, gdy stężenie rozpuszczonych soli jest bardzo wysokie. ## Asocjacje mineralne Minerał ten typowo współwystępuje z innymi ewaporatami. Jego najczęstszymi minerałami towarzyszącymi są hanksyt, trona, boraks, northupit, thenardyt oraz halit. ## Lokalizacje Najważniejszym i najbardziej znanym na świecie miejscem występowania sulfohalitu, skąd pochodzą najlepsze okazy kolekcjonerskie, jest jezioro Searles w hrabstwie San Bernardino w Kalifornii, USA. Jest to jego lokalizacja typowa. Występowania odnotowano również w kilku innych miejscach na świecie, m.in. w Chinach, jednak nie mają one znaczenia komercyjnego ani kolekcjonerskiego.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy sulfohalitu to te, które posiadają duże, w pełni wykształcone i nieuszkodzone kryształy o ostrych krawędziach. Wysoka przezroczystość i brak wewnętrznych spękań czy inkluzji znacząco podnoszą wartość. Atrakcyjność okazu zwiększa również jego umiejscowienie na matrycy skalnej lub asocjacja z innymi rzadkimi minerałami ewaporatowymi, takimi jak hanksyt. ## Popularne stanowiska Jedynym liczącym się na rynku kolekcjonerskim źródłem sulfohalitu jest jezioro Searles w Kalifornii. Okazy z tej lokalizacji są uważane za światowy standard dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy sulfohalitu należy czyścić wyłącznie na sucho. Do usuwania kurzu można używać miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza o niewielkim ciśnieniu. Jakikolwiek kontakt z wodą lub innymi płynami spowoduje uszkodzenie lub całkowite rozpuszczenie kryształów. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wszelkimi roztworami chemicznymi. Minerał jest silnie higroskopijny i łatwo chłonie wilgoć z powietrza, co prowadzi do jego powolnej degradacji. Należy go również chronić przed zarysowaniem i uderzeniami ze względu na jego niewielką twardość. ## Przechowywanie Sulfohalit wymaga przechowywania w suchych warunkach. Najlepiej trzymać go w szczelnie zamykanych pojemnikach (np. klasycznych pudełkach membranowych lub pudełkach z tworzywa sztucznego z uszczelką) z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Ekspozycja w gablocie jest możliwa tylko przy zapewnieniu niskiej, stabilnej wilgotności otoczenia.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej