Sudovikovite

Wzór chemiczny: PtSe<sub>2</sub>

Sudowikowit to ekstremalnie rzadki selenek platyny o metalicznym połysku, znajdowany w złożach miedziowo-niklowych.

## Charakterystyka Sudowikowit jest selenką platyny, występującą najczęściej w postaci bardzo małych, anhedralnych (nieregularnych) ziaren, zwykle o rozmiarach nieprzekraczających kilkudziesięciu mikrometrów. Zazwyczaj tworzy zrosty z innymi minerałami z grupy platynowców (PGM). Jest minerałem nieprzezroczystym, o kremowobiałej barwie z żółtawym odcieniem i silnym, metalicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się stosunkowo niską twardością, wynoszącą około 2.5 w skali Mohsa, co oznacza, że jest dość miękki. Jego gęstość jest bardzo wysoka i wynosi 9,38 g/cm³, co jest typowe dla minerałów zawierających platynę. Posiada doskonałą łupliwość w jednym kierunku. ## Barwy i odmiany Sudowikowit ma charakterystyczną kremowobiałą barwę, często z wyraźnym żółtawym lub różowawym odcieniem. Nie są znane żadne jego odmiany barwne ani handlowe. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Nikołaja Gieorgijewicza Sudowikowa (1903-1966), rosyjskiego specjalistę w dziedzinie petrologii i metamorfizmu skał prekambryjskich. Sudowikowit został po raz pierwszy opisany w 1996 roku na podstawie materiału pochodzącego ze złoża miedziowo-niklowego Oktiabrskoje w rejonie Norylska w Rosji. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, sudowikowit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
9.38
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja sudowikowitu jest możliwa niemal wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroskopia rudna w świetle odbitym oraz analiza chemiczna z użyciem mikrosondy elektronowej (EPMA). W badaniu mikroskopowym wyróżnia się kremowo-żółtawą barwą, silnym metalicznym połyskiem i anizotropią. Makroskopowe rozpoznanie jest niemożliwe. ## Odróżnianie od podobnych Sudowikowit można pomylić z innymi selenkami i tellurkami platynowców, takimi jak insizwait (PtBi₂), moncheit (PtTe₂) czy kotulskit (Pd(Te,Bi)). Ostateczne rozróżnienie wymaga potwierdzenia składu chemicznego - kluczowa jest dominacja selenu przy jednoczesnym braku lub śladowych ilościach telluru i bizmutu. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie anhedralne, nieregularnie ukształtowane ziarna i agregaty o mikroskopijnej wielkości. Rzadko obserwuje się jego tabularne lub płytkowe formy.

Środowisko występowania

## Geneza Sudowikowit powstaje w wyniku procesów hydrotermalnych w końcowych stadiach krystalizacji magmy w obrębie zróżnicowanych intruzji maficznych i ultramaficznych. Jest związany z mineralizacją kruszcową miedzi i niklu bogatą w pierwiastki z grupy platynowców. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z siarczkami miedzi i żelaza, takimi jak bornit, chalkopiryt, cubanit i talnachit. Towarzyszą mu również inne minerały platynowców, między innymi kotulskit, maslowit, majakit, moncheit, pałowit, sobolewskit i sperrylit. ## Lokalizacje Najważniejszym i typowym miejscem występowania sudowikowitu jest złoże Cu-Ni Oktiabrskoje w rejonie Talnachu i Norylska na Syberii w Rosji. Jego obecność odnotowano również w intruzji Great Dyke w Zimbabwe oraz w kompleksie Sudbury w Ontario w Kanadzie.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości W przypadku minerału mikroskopowego, jakim jest sudowikowit, głównym kryterium wartości jest pewność identyfikacji potwierdzona analizą chemiczną. Kolekcjonersko najbardziej pożądane są okazy, na których ziarna sudowikowitu są stosunkowo "duże" (widoczne pod mikroskopem) i występują w bogatej asocjacji z innymi rzadkimi minerałami platynowców. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej cenione i znane okazy, stanowiące wzorzec dla tego minerału, pochodzą z rejonu Norylska w Rosji.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy sudowikowitu, ze względu na mikroskopijną wielkość ziaren, w praktyce nie wymagają czyszczenia. Wszelkie próby mechanicznego lub chemicznego czyszczenia mogą zniszczyć delikatne ziarna. W razie potrzeby kurz można usunąć delikatnym strumieniem sprężonego powietrza. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z kwasami i innymi chemikaliami. Minerał jest miękki, dlatego trzeba chronić go przed zarysowaniem i jakimkolwiek ścieraniem. Nie należy używać myjek ultradźwiękowych. ## Przechowywanie Okazy z sudowikowitem najlepiej przechowywać w specjalistycznych pudełkach typu micromount, które chronią je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i zmianami wilgotności. Należy unikać ekspozycji na zanieczyszczone powietrze.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej