Stumpflite
Wzór chemiczny: PtSb
Stumpflit to rzadki minerał z grupy antymonków, składający się z platyny i antymonu, tworzący drobne, metaliczne wrostki w innych minerałach.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5
- Barwa
- Creamy-white
- Połysk
- Metallic
- Rysa
- Black
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- None
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Opaque
- Układ krystaliczny
- Hexagonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja stumpflitu jest niezwykle trudna bez specjalistycznego sprzętu. Ze względu na jego występowanie w postaci mikroskopijnych ziaren, wymaga analizy w świetle odbitym (mikroskop polaryzacyjny) oraz metod chemicznych, takich jak mikroanaliza rentgenowska (EDS/WDS). Jego kluczowe cechy to wysoki współczynnik odbicia światła, kremowobiała barwa i współwystępowanie z innymi minerałami platynowców. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi antymonkami i stopami metali z grupy platyny, takimi jak genkinit, stibiopalladynit czy geversyt. Rozróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie na podstawie analizy składu chemicznego. W świetle odbitym stumpflit jest jaśniejszy niż współwystępujący geversyt. ## Formy kryształów Kryształy stumpflitu nie zostały zaobserwowane. Minerał ten tworzy wyłącznie bardzo małe, nieregularne lub zaokrąglone ziarna i agregaty anhedralne (ksenomorficzne), zwykle o rozmiarach poniżej 1 mm.
Środowisko występowania
## Geneza Stumpflit jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w ultrazasadowych i zasadowych intruzjach warstwowych, w strefach bogatych w chromit i siarczki. Krystalizuje w późnych stadiach procesów magmowych, często w asocjacji z innymi minerałami grupy platyny. ## Asocjacje mineralne Minerał ten najczęściej współwystępuje ze stibiopalladynitem, platyną rodzimą, geversytem, genkinitem, chromitem, chalkopirytem, pentlandytem, a także innymi rzadkimi minerałami platynowców. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko, skąd pochodzą okazy typowe, to kopalnia Driekop w kompleksie Bushveld w Południowej Afryce. Notowany był również w innych rejonach tego kompleksu (Onverwacht, Mooihoek). Poza RPA jego występowanie potwierdzono w niewielkich ilościach w intruzji Fedorovo-Pansky na Półwyspie Kolskim w Rosji oraz w kompleksie Stillwater w Montanie, USA.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu stumpflitu jest determinowana nie przez sam minerał (który jest mikroskopijny), ale przez bogactwo i widoczność asocjacji mineralnej, w której występuje. Najbardziej cenione są próbki z kopalni Driekop, gdzie stumpflit tworzy wrostki w polerowanych Anschliffach, umożliwiające jego obserwację pod mikroskopem. Obecność innych rzadkich platynowców na tym samym okazie znacznie podnosi jego wartość naukową i kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Jedynym istotnym z punktu widzenia kolekcjonerskiego stanowiskiem jest historyczna lokalizacja typowa - kopalnia Driekop w Południowej Afryce. Okazy z tego miejsca są klasykami i standardem dla tego minerału.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów stumpflitu, będących zazwyczaj drobnymi wrostkami w matrycy skalnej, zasadniczo się nie czyści. Jakakolwiek interwencja mechaniczna lub chemiczna mogłaby uszkodzić lub zniszczyć delikatne ziarna. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami oraz ultradźwiękowymi myjkami. Nie należy poddawać okazu gwałtownym zmianom temperatury. Ze względu na jego naturę (drobne inkluzje), należy unikać wszelkiego ścierania i polerowania powierzchni. ## Przechowywanie Okazy ze stumpflitem najlepiej przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętym pudełku klaserowym, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Nie wymagają specjalnej ochrony przed światłem czy wilgocią.