Struvite

Wzór chemiczny: (N₃-H₄)MgPO₄·₆H₂O

Struwit to uwodniony fosforan amonowo-magnezowy, znany z tworzenia dobrze wykształconych kryształów w nietypowych środowiskach organicznych.

## Charakterystyka Struwit jest minerałem z grupy fosforanów, chemicznie uwodnionym fosforanem amonowo-magnezowym. Tworzy charakterystyczne, dobrze wykształcone kryształy o pokroju tabliczkowym, klinowatym lub słupkowym, często przypominające wyglądem kryształy barytu. Zazwyczaj występuje w postaci pojedynczych kryształów lub luźnych skupień. Jest minerałem stosunkowo miękkim i kruchym. ## Właściwości fizyczne Kryształy struwitu cechują się twardością wynoszącą 2 w skali Mohsa, co oznacza, że można je zarysować paznokciem. Mają szklisty połysk i są przezroczyste do przeświecających. Gęstość minerału jest niska i wynosi około 1.71 g/cm³. ## Barwy i odmiany Struwit jest najczęściej bezbarwny lub biały. Może przybierać również odcienie żółtawe, szarawe lub brązowawe, co jest zwykle efektem obecności domieszek lub zanieczyszczeń organicznych. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1845 roku przez niemieckiego chemika Georga Ludwiga Ulexa. Nazwał go na cześć Heinricha Christopha Gottfrieda von Struve (1772-1851), rosyjskiego dyplomaty i przyrodnika z Hamburga w Niemczech, gdzie znaleziono pierwsze okazy. Odkryto je w złożu guana nietoperzy w piwnicach średniowiecznego kościoła św. Mikołaja. ## Zastosowania Struwit ma ograniczone zastosowania przemysłowe, choć badane jest jego wykorzystanie jako wolno uwalniającego się nawozu fosforowego, odzyskiwanego ze ścieków. Dla kolekcjonerów stanowi przede wszystkim interesujący przykład minerału o genezie biogenicznej.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2
Połysk: Szklisty
Rysa: Biała
Gęstość: 1.711
Łupliwość: Doskonała wzdłuż {001}
Przełam: Muszlowy
Przezroczystość: Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny: Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Struwit najłatwiej rozpoznać po jego charakterystycznych, ostro zakończonych, klinowatych lub tabliczkowych kryształach. Jego niska twardość (2 w skali Mohsa), niewielka gęstość oraz specyficzne środowisko występowania (złoża guana, materia organiczna) są kluczowymi cechami diagnostycznymi. Jest rozpuszczalny w kwasach. ## Odróżnianie od podobnych Kryształy struwitu mogą być mylone z barytem lub celestynem ze względu na podobny kształt kryształów. Struwit jest jednak od nich znacznie lżejszy i nieporównywalnie bardziej miękki (baryt i celestyn mają twardość 3-3.5). W przeciwieństwie do nich, struwit tworzy się w środowiskach organicznych, a nie hydrotermalnych czy osadowych. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj dobrze wykształcone, o pokroju grubotabliczkowym, często z klinowatymi zakończeniami. Występują jako pojedyncze kryształy, w druzach lub w promienistych agregatach.

Środowisko występowania

## Geneza Struwit jest minerałem o genezie organicznej. Powstaje w wyniku reakcji chemicznych w środowiskach bogatych w jony fosforanowe i amonowe, pochodzące z rozkładu materii organicznej (np. moczu, odchodów) w obecności jonów magnezu. Tworzy się w niskich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Często występuje samodzielnie lub w towarzystwie innych fosforanów powstających w podobnych warunkach, takich jak newberyit, hannayit, schertelit, a także kalcyt i gips. Współwystępuje z materią organiczną, np. guanem. ## Lokalizacje Klasyczna lokalizacja to Hamburg w Niemczech, gdzie został odkryty w guanie nietoperzy. Znajdowany jest w jaskiniach zamieszkałych przez nietoperze lub ptaki, np. w Skipton Caves w Australii. Powstaje również w osadach ściekowych i jako patologiczny produkt w drogach moczowych ludzi i zwierząt (kamienie nerkowe).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są duże, dobrze wykształcone, przezroczyste i bezbarwne kryształy o ostrych krawędziach i szklistym połysku. Okazy z klasycznej, historycznej lokalizacji w Hamburgu są poszukiwane, podobnie jak duże grupy krystaliczne z australijskich jaskiń. Czystość i brak uszkodzeń mechanicznych znacząco podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Najważniejsze z kolekcjonerskiego punktu widzenia lokalizacje to jaskinie Skipton w stanie Wiktoria w Australii, skąd pochodzą duże i dobrze uformowane kryształy. Historyczne znaczenie mają znaleziska z Hamburga w Niemczech. Minerał znajdowany jest również w wielu innych jaskiniach z guanem na całym świecie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy struwitu należy czyścić z najwyższą ostrożnością ze względu na ich miękkość i rozpuszczalność. Najlepiej używać wyłącznie sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Kontakt z wodą, zwłaszcza ciepłą, może prowadzić do rozpuszczenia lub uszkodzenia powierzchni kryształów. Jeśli absolutnie konieczne jest czyszczenie na mokro, należy użyć wacika bardzo lekko zwilżonego alkoholem izopropylowym, minimalizując kontakt. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wody, kwasów, detergentów i ultradźwiękowych myjek. Struwit jest wrażliwy na podwyższoną temperaturę, która może spowodować jego odwodnienie i rozpad. Należy chronić go przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych i przechowywać z dala od źródeł ciepła. ## Przechowywanie Przechowywać w stabilnych warunkach, w suchym miejscu, najlepiej w zamkniętym pudełku klaserowym lub gablocie, aby chronić go przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Ze względu na niską twardość nie powinien stykać się z twardszymi minerałami.