Stronadelphite

Wzór chemiczny: Sr<sub>5</sub>(PO<sub>4</sub>)<sub>3</sub>F

Stronadelphit to rzadki minerał z grupy apatytu, będący strontowym analogiem fluorapatytu, o charakterystycznej strukturze krystalicznej.

## Charakterystyka Stronadelphit jest minerałem należącym do grupy apatytu, zdefiniowanym jako strontowy, fluorowy jej przedstawiciel. Został odkryty w pegmatytach agpaitowych (silnie alkalicznych) w kompleksie Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji. Występuje w postaci heksagonalnych, pryzmatycznych kryształów, często o wydłużonym pokroju, osiągających do 1 cm długości i 0.3 cm grubości. Zazwyczaj tworzy skupienia ziarniste lub promieniste agregaty. Jest przezroczysty do przeświecającego, o szklistym połysku. ## Właściwości fizyczne Stronadelphit charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą 5, co jest typowe dla minerałów z grupy apatytu. Jego gęstość jest stosunkowo wysoka i wynosi około 4.01 g/cm³. Posiada niedoskonałą łupliwość wzdłuż podstawy kryształu i nierówny, muszlowy przełam. Nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest zazwyczaj bezbarwny, biały lub ma bladożółty odcień. Niektóre kryształy mogą wykazywać strefowanie barwne, z bezbarwnym wnętrzem i żółtawą obwódką zewnętrzną. Nie wyróżniono jego odrębnych odmian. ## Historia i nazwa Stronadelphit został formalnie opisany jako nowy minerał w 2008 roku przez zespół mineralogów pod kierownictwem Igora V. Pekova. Jego nazwa pochodzi od dwóch części: "stron-" odnosi się do dominującego w składzie strontu (Sr), a "-adelphite" (z greckiego ἀδελφός - brat) nawiązuje do jego bliskiego związku strukturalnego i chemicznego z innymi minerałami grupy apatytu, w szczególności z fluorapatytem, którego jest strontowym analogiem.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Szklisty
Rysa
Biała
Gęstość
4.01
Łupliwość
Niedoskonała wzdłuż {0001}
Przełam
Nierówny, Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną jest jego skład chemiczny, wymagający zaawansowanych analiz (EDS, WDS). W terenie lub kolekcji można go wstępnie zidentyfikować na podstawie heksagonalnej formy kryształów, twardości (5 w skali Mohsa), wysokiej gęstości oraz występowania w specyficznym środowisku geologicznym (pegmatyty alkaliczne). ## Odróżnianie od podobnych Stronadelphit jest wizualnie niemal niemożliwy do odróżnienia od innych bezbarwnych lub białych minerałów z grupy apatytu, takich jak fluorapatyt czy hydroksylapatyt, bez analizy chemicznej. Różni się od nich dominacją strontu nad wapniem. Może być również mylony z innymi heksagonalnymi minerałami występującymi w pegmatytach, jednak jego parageneza i właściwości fizyczne są pomocne w zawężeniu możliwości. ## Formy kryształów Kryształy stronadelphitu mają pokrój heksagonalny, pryzmatyczny, często wydłużony. Zakończone są zazwyczaj płaskimi ścianami podstawy (pinakoidu). Występuje również w formie skupień ziarnistych oraz promienistych agregatów.

Środowisko występowania

## Geneza Stronadelphit powstaje w późnych stadiach krystalizacji w silnie zróżnicowanych, alkalicznych (agpaitowych) pegmatytach, bogatych w pierwiastki rzadkie, w tym stront i fosfor. Krystalizuje z resztkowych fluidów hydrotermalnych w żyłach pegmatytowych przecinających masywy alkaliczne. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi rzadkimi minerałami alkalicznymi. W lokalizacji typowej (masyw Chibiny) znaleziono go w towarzystwie egirynu, mikroklinu, nefelinu, sodalitu, eudialitu, lorenzenitu, a także innych minerałów z grupy apatytu, takich jak fluorapatyt i belovit-(Ce). ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym i szczegółowo opisanym miejscem występowania stronadelphitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - żyła pegmatytowa Koashva w kopalni o tej samej nazwie, w masywie Chibin na Półwyspie Kolskim w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej wartościowe dla kolekcjonerów są dobrze wykształcone, ostre, przezroczyste kryształy, zwłaszcza te wykazujące heksagonalny pokrój. Okazy osadzone na kontrastującej matrycy, na przykład na ciemnym egirynie, są szczególnie cenione. Wielkość kryształów jest również istotnym czynnikiem - każdy okaz z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów jest uważany za wyjątkowy. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich jest masyw Chibiny w Rosji. Okazy z tej lokalizacji są etykietowane jako pochodzące z kopalni Koashva lub ogólnie z Chibin.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Z uwagi na jego rzadkość i potencjalną kruchość, zaleca się ostrożne czyszczenie. Najlepiej używać miękkiego pędzelka do usuwania kurzu. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. Unikać myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi kwasami, które mogą uszkodzić powierzchnię minerału. Jako członek grupy apatytu, może być wrażliwy na gwałtowne zmiany temperatury. Chronić przed twardymi i ostrymi przedmiotami, aby uniknąć zarysowań. ## Przechowywanie Okazy stronadelphitu powinny być przechowywane w osobnych, wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym i kontaktowi z innymi minerałami. Ze względu na jego rzadkość, należy chronić go przed kurzem i bezpośrednim działaniem promieni słonecznych, które jednak nie są uznawane za szczególnie szkodliwe.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej