Strashimirite
Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>4</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>2</sub>·2.5H<sub>2</sub>O
Straszymiryt to rzadki uwodniony arsenian miedzi, tworzący charakterystyczne, kuliste lub półkuliste agregaty o intensywnie niebieskozielonej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5
- Połysk
- Szklisty
- Rysa
- Jasnozielona
- Gęstość
- 3.75
- Łupliwość
- Doskonała na {010}
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Prześwitujący
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną straszymirytu są jego formy występowania: kuliste lub półkuliste agregaty o promienistej budowie wewnętrznej, złożone z drobnych, igiełkowych kryształów. Intensywna niebieskozielona barwa w połączeniu z tą charakterystyczną morfologią jest silną wskazówką. Minerał często tworzy cienkie naskorupienia na skale macierzystej. ## Odróżnianie od podobnych Straszymiryt bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak tyrolit, kornetyt, pseudomalachit czy konichalcyt. Od tyrolitu odróżnia go brak perłowego połysku i doskonałej łupliwości. Konichalcyt i pseudomalachit tworzą zazwyczaj bardziej masywne, nerkowate lub groniaste skupienia o twardszej strukturze. Ostateczne odróżnienie od bardzo podobnych arsenianów, jak geminit czy eugenit, wymaga zaawansowanych analiz chemicznych (EDS) lub rentgenowskich (XRD). ## Formy kryształów Kryształy są bardzo małe, wydłużone, igiełkowe lub listewkowe, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {010}. Prawie zawsze występują w postaci promienistych agregatów tworzących kuliste lub półkuliste formy, a także jako rozetki, wachlarzyki i cienkie powłoki na powierzchni skał.
Środowisko występowania
## Geneza Straszymiryt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców zawierających arsen i miedź. Tworzy się w wyniku działania wód bogatych w tlen na pierwotne siarczki i arsenki, takie jak chalkopiryt i tennantyt. Powstaje w warunkach niskich temperatur, w pustkach i szczelinach skał. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi arsenianami i siarczanami miedzi. Do najczęstszych minerałów towarzyszących należą: olivenit, skorodyt, kornubit, kornwalit, tyrolit, azuryt, malachit, chalkantyt, a także goethyt i kwarc. ## Lokalizacje Najważniejsze i najbardziej znane stanowiska straszymirytu na świecie to: - **Bułgaria** - kopalnia Zapachitsa w regionie sofijskim (lokalizacja typowa). - **Niemcy** - kopalnia Clara w Schwarzwaldzie oraz w rejonie Schneebergu w Saksonii. - **Słowacja** - okolice Ľubietová (dawniej Libethen), szczególnie w rejonie kopalni Svätodušná. - **USA** - kopalnia Majuba Hill w hrabstwie Pershing, Nevada, znana z doskonałej jakości okazów. - **Francja** - kopalnia Cap Garonne w departamencie Var.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy straszymirytu to te, które posiadają dobrze wykształcone, kuliste agregaty o intensywnej, żywej, niebieskozielonej barwie. Ważna jest również estetyka kompozycji - pożądane są okazy, gdzie delikatne kuleczki straszymirytu kontrastują z matrycą skalną lub współwystępują z innymi, dobrze wykształconymi minerałami wtórnymi. Ze względu na niewielkie rozmiary kryształów, okazy oceniane są głównie pod kątem jakości całych agregatów, ich kompletności i braku uszkodzeń. ## Popularne stanowiska Najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z kopalni Majuba Hill w Nevadzie (USA), która dostarczała okazów o wyjątkowo estetycznych, kulistych agregatach. Klasyczne, choć rzadsze, są również okazy z lokalizacji typowej w Bułgarii oraz ze Słowacji (Ľubietová).
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy straszymirytu są ekstremalnie delikatne i kruche. Należy unikać czyszczenia mechanicznego, w tym używania szczoteczek. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można ostrożnie użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości, aby usunąć luźny kurz. Czyszczenie na mokro jest wysoce niewskazane ze względu na ryzyko uszkodzenia delikatnych agregatów i możliwą reaktywność z wodą. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą, kwasami, detergentami i wszelkimi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, które mogą spowodować jego blaknięcie lub dehydratację. Unikać wibracji i uderzeń. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów straszymirytu wyłącznie w specjalistycznych, zamykanych pudełkach typu "micromount", które chronią przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Ekspozycja powinna odbywać się z dala od źródeł światła i ciepła.