Stottite

Wzór chemiczny: Fe<sup>2+</sup>Ge(OH)<sub>6</sub>

Stottit to rzadki minerał z grupy wodoro-germanianów, tworzący niewielkie, tabliczkowe lub dipiramidalne kryształy o szklistym połysku.

## Charakterystyka Stottit jest rzadkim wodoro-germanianem żelaza, należącym do grupy minerałów o tej samej nazwie. Występuje w formie niewielkich, dobrze wykształconych kryształów, zwykle nieprzekraczających kilku milimetrów. Najczęściej tworzy kryształy tabliczkowe lub pseudooktaedryczne (ostrosłupowe), które mogą występować pojedynczo lub w niewielkich skupieniach. Jest minerałem kruchym, o szklistym lub lekko tłustym połysku. ## Właściwości fizyczne Stottit charakteryzuje się twardością wynoszącą 4.5 w skali Mohsa. Jego gęstość waha się od 3.59 do 3.65 g/cm³. Jest przezroczysty do przeświecającego. Nie wykazuje fluorescencji w świetle ultrafioletowym. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w różnych odcieniach brązu - od jasnobrązowego, przez czerwonawobrązowy, po ciemnobrązowy. Spotykane są także okazy o barwie zielonkawej lub oliwkowozielonej. Jego barwa może zależeć od domieszek i stopnia utlenienia żelaza. Nie wyróżnia się jego nazw handlowych ani odmian. ## Historia i nazwa Stottit został odkryty w kopalni Tsumeb w Namibii, która jest jego lokalizacją typową. Został opisany po raz pierwszy w 1959 roku przez niemieckich mineralogów: Karla F. J. Hugo Strunza, Gerharda Söhnge oraz Bruno H. Geiera. Nazwa minerału została nadana na cześć Sir Charlesa Ernesta Stotta, dyrektora generalnego Tsumeb Corporation, w uznaniu jego wkładu w badania mineralogiczne tego złoża. ## Zastosowania Stottit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako rzadki i dobrze wykształcony przedstawiciel grupy germanianów.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnobrązowa
Gęstość
3.59 - 3.65
Łupliwość
Dobra wg {001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Tetragonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Stottit można rozpoznać po jego charakterystycznej formie krystalicznej - małych, ostrosłupowych lub tabliczkowych kryształach. Jego brązowa lub zielonkawa barwa, szklisty połysk oraz stosunkowo niska twardość są również ważnymi cechami diagnostycznymi. Występowanie w strefie utleniania złóż siarczkowych bogatych w german jest kluczową wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Stottit może być mylony z innymi rzadkimi minerałami wtórnymi ze złoża Tsumeb. Od podobnie wyglądającego brunogeieritu odróżnia go barwa (brunogeierit jest szary do czarnego) i skład chemiczny. Identyfikacja wymaga często zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub analiza chemiczna (EDS). ## Formy kryształów Kryształy stottitu są zazwyczaj niewielkie, o pokroju pseudooktaedrycznym (dipiramidalnym) lub tabliczkowym. Często wykazują kombinację różnych form, co nadaje im złożony wygląd. Występują jako pojedyncze, narosłe kryształy lub w niewielkich grupach na matriksie skalnym.

Środowisko występowania

## Geneza Stottit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania hydrotermalnych, polimetalicznych złóż siarczkowych, które są wzbogacone w german. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów zawierających german, takich jak germanit czy renieryt. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami strefy utlenienia, zwłaszcza z tymi bogatymi w german. W kopalni Tsumeb znajdowano go w towarzystwie tennantytu, germanitu, renierytu, galenu, sfalerytu, pirytu, chalkozynu, a także rzadszych minerałów wtórnych jak anglesyt, cerusyt, smithsonit, otjisumeit, leiteit i schneiderhöhnit. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania stottitu jest kopalnia Tsumeb w regionie Oshikoto w Namibii, skąd pochodzą najlepsze na świecie okazy. Jest to jego lokalizacja typowa. Poza Namibią, jego obecność odnotowano w bardzo niewielkich ilościach w kopalni Kipushi w Demokratycznej Republice Konga.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy stottitu to te z ostro zarysowanymi, dobrze wykształconymi kryształami o wyraźnym połysku i intensywnej, czerwonobrązowej barwie. Wysoko oceniane są okazy, gdzie pojedynczy, dominujący kryształ jest estetycznie osadzony na kontrastującej matrycy. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - okazy przekraczające 5 mm są już uważane za wyjątkowe. Czystość, czyli brak uszkodzeń i inkluzji, również znacząco podnosi wartość. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem kolekcjonerskich okazów stottitu o znaczeniu komercyjnym jest historyczna kopalnia Tsumeb w Namibii. Okazy z tej lokalizacji są uważane za klasyki i stanowią wzorzec dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy stottitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Dopuszczalne jest użycie wody destylowanej, jednak należy unikać długotrwałego moczenia. Po czyszczeniu na mokro okaz należy natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z kwasami i innymi agresywnymi chemikaliami, które mogą uszkodzić minerał. Stottit jest wrażliwy na zmiany temperatury i nie powinien być podgrzewany. Jako minerał wtórny, może być niestabilny w warunkach niskiej wilgotności lub w kontakcie z substancjami utleniającymi. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie stottitu w stabilnych warunkach, w zamkniętych pojemnikach lub klaserach, aby chronić go przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i gwałtownymi zmianami wilgotności. Ze względu na jego kruchość, należy unikać umieszczania go w bezpośrednim kontakcie z twardszymi minerałami.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej