Stolperite

Wzór chemiczny: AlCu

Stolperit to naturalnie występujący stop miedzi i glinu, odkryty w meteorycie Khatyrka, wyróżniający się metalicznym połyskiem i pochodzeniem pozaziemskim.

## Charakterystyka Stolperit jest minerałem z grupy pierwiastków rodzimych, będącym naturalnym stopem (intermetalikiem) miedzi i glinu. Występuje w postaci mikroskopijnych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej kilkudziesięciu mikrometrów. Obserwowany był jako inkluzje w innych minerałach, takich jak khatyrkit i cupalit. Ze względu na swój rozmiar, cechy wizualne widoczne są jedynie pod dużym powiększeniem. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem. Jest nieprzezroczysty. Jego twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone ze względu na mikroskopijny rozmiar ziaren, ale szacuje się je na podstawie składu chemicznego. ## Barwy i odmiany Stolperit ma szarą barwę z różowawym odcieniem w świetle odbitym. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa minerału honoruje Edwarda M. Stolpera (ur. 1952), profesora geologii i rektora California Institute of Technology (Caltech), za jego wkład w dziedzinie petrologii eksperymentalnej. Stolperit został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2015 roku (numer IMA 2015-0 Stolperit został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2015 roku (numer IMA 2015-038). Został odkryty w próbce meteorytu Khatyrka, znalezionego w 1979 roku na terenie Koriak Upland na rosyjskim Dalekim Wschodzie. ## Zastosowania Stolperit nie ma żadnego zastosowania komercyjnego ani przemysłowego. Jego znaczenie jest czysto naukowe i kolekcjonerskie, jako składnik unikalnego meteorytu i przykład naturalnie występującego stopu Al-Cu.

Właściwości

Połysk
Metaliczny
Łupliwość
Brak
Przełam
Haczykowaty
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja stolperitu jest możliwa wyłącznie za pomocą zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak mikroskopia elektronowa skaningowa (SEM) z analizą składu chemicznego (EDS) lub dyfrakcja elektronów wstecznie rozproszonych (EBSD). Jego cechy fizyczne nie pozwalają na identyfikację wizualną, nawet pod mikroskopem optycznym. ## Odróżnianie od podobnych Stolperit występuje w paragenezie z innymi rzadkimi minerałami metalicznymi, takimi jak khatyrkit (CuAl₂), cupalit (CuAl), kryachkoit ((Al,Cu)₆(Fe,Cu)) i hollisteryt (Al₃Fe). Odróżnienie ich od siebie wymaga precyzyjnej analizy stosunku glinu do miedzi i innych pierwiastków w danym ziarnie. ## Formy kryształów Minerał ten tworzy wyłącznie anhedralne (nieforemne), zaokrąglone ziarna o mikroskopijnej wielkości, występujące jako inkluzje w innych fazach mineralnych.

Środowisko występowania

## Geneza Stolperit powstał w warunkach pozaziemskich, wewnątrz ciała macierzystego meteorytu Khatyrka. Uformował się w wyniku szybkiego krzepnięcia stopu metalicznego w środowisku o ekstremalnie niskim ciśnieniu tlenu (silnie redukcyjnym). Jego powstanie wiązane jest z procesami uderzeniowymi (impaktowymi) w przestrzeni kosmicznej, które doprowadziły do stopienia i wymieszania różnych faz prekursorowych. ## Asocjacje mineralne Stolperit współwystępuje z innymi minerałami odkrytymi w meteorycie Khatyrka, przede wszystkim z khatyrkitem (CuAl₂), cupalitem (CuAl), a także z decagonitem, ikozaedrytem (pierwszym naturalnym kwazikryształem), spinlem, diopsydem, forsterytem i nefelinem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania stolperitu na świecie jest meteoryt Khatyrka, znaleziony w górach Koriak na Czukotce, na Dalekim Wschodzie Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu w przypadku stolperitu jest tożsama z jakością fragmentu meteorytu Khatyrka, w którym się on znajduje. Ponieważ minerał jest niewidoczny gołym okiem, wartość kolekcjonerska dotyczy całej próbki. Najcenniejsze są fragmenty z udokumentowaną i zbadaną obecnością faz kwazikrystalicznych oraz rzadkich minerałów towarzyszących, w tym stolperitu. Wartość podnosi oficjalny numer z katalogu Meteoritical Bulletin. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem materiału jest meteoryt Khatyrka. Fragmenty tego meteorytu są niezwykle rzadkie na rynku kolekcjonerskim i znajdują się głównie w posiadaniu instytucji naukowych, które prowadziły nad nim badania (m.in. Princeton University, Caltech, Uniwersytet we Florencji).

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy zawierające stolperit (fragmenty meteorytu) nie powinny być czyszczone na mokro. Pył można usuwać wyłącznie za pomocą miękkiego pędzelka lub gruszki fotograficznej. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, a także nagłych zmian temperatury. Jako stop metali, jest podatny na utlenianie i korozję w wilgotnym środowisku. Należy chronić go przed wilgocią. ## Przechowywanie Próbki meteorytu Khatyrka zawierające stolperit muszą być przechowywane w suchym środowisku, najlepiej w szczelnym pojemniku (np. typu membrane box) z pochłaniaczem wilgoci (żelem krzemionkowym).

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej