Stokesite

Wzór chemiczny: CaSn⁴⁺Si₃O₉·₂H₂O

Stokesyt to rzadki krzemian wapnia i cyny, tworzący bezbarwne lub białe kryształy, ceniony przez kolekcjonerów specjalizujących się w minerałach cyny.

## Charakterystyka Stokesyt jest uwodnionym krzemianem wapnia i cyny, należącym do grupy minerałów rzadkich. Występuje w formie dobrze wykształconych, pryzmatycznych lub tabliczkowych kryształów, często zebranych w promieniste lub wachlarzowate agregaty. Okazy są zazwyczaj niewielkie, a poszczególne kryształy rzadko przekraczają kilka milimetrów długości. Minerał jest przezroczysty do przeświecającego i charakteryzuje się szklistym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Stokesyt ma twardość 6 w skali Mohsa, co czyni go minerałem stosunkowo odpornym na zarysowania. Jego gęstość wynosi około 3.185 g/cm³, jest więc zauważalnie cięższy od większości pospolitych krzemianów. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie i niedoskonałą w innej, a jego przełam jest muszlowy. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest najczęściej bezbarwny lub biały. Rzadziej spotykane są okazy o delikatnym, jasnoniebieskim zabarwieniu. Nie wyróżnia się nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Stokesyt został po raz pierwszy opisany w 1899 roku. Jego nazwa upamiętnia Sir George'a Gabriela Stokesa (1819-1903), irlandzkiego matematyka i fizyka, profesora na Uniwersytecie Cambridge, który wniósł znaczący wkład w dziedzinie optyki i fluorescencji minerałów. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, stokesyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim.

Właściwości

Twardość Mohsa: 6
Połysk: Vitreous
Rysa: White
Gęstość: 3.185
Łupliwość: Perfect on {101} imperfect on {100}
Przełam: Conchoidal
Przezroczystość: Transparent,Translucent
Układ krystaliczny: Orthorhombic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Stokesyt można rozpoznać po charakterystycznym kształcie kryształów, często tworzących promieniste agregaty. Jego szklisty połysk, twardość (6 w skali Mohsa) oraz stosunkowo wysoka gęstość są pomocne w identyfikacji. Występowanie w towarzystwie innych minerałów cyny, takich jak kasyteryt, jest silną wskazówką diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Stokesyt bywa mylony z niektórymi zeolitami (np. natrolitem) ze względu na podobne, promieniste formy skupień. Odróżnia go jednak wyższa twardość i gęstość. Można go także pomylić z kwarcem, od którego różni się formą krystaliczną i doskonałą łupliwością (kwarc jej nie posiada). ## Formy kryształów Kryształy stokesytu są słupkowe lub tabliczkowe, często wydłużone i zakończone stromymi piramidami. Zazwyczaj występują w postaci promienistych lub wachlarzowatych agregatów, wyrastających ze wspólnego centrum. Rzadziej spotyka się pojedyncze, dobrze wykształcone kryształy.

Środowisko występowania

## Geneza Stokesyt jest minerałem pochodzenia hydrotermalnego. Powstaje w późnych stadiach krystalizacji w obrębie pęcherzy pogazowych (geod) i szczelin w skałach zasadowych, takich jak diabazy, oraz w żyłach pegmatytowych i skarnach związanych z intruzjami granitowymi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi minerałami cyny i krzemianami. Do najczęstszych asocjacji należą: kasyteryt, aksynit, datolit, epidot, kwarc, kalcyt oraz zeolity. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania stokesytu jest jego lokalizacja typowa w Kornwalii w Anglii (Stamps and Jowl Zawn, Botallack, St Just). Znany jest również z kilku innych miejsc na świecie, w tym z Rosji (Ural), Włoch (wyspa Elba) oraz Stanów Zjednoczonych (Kalifornia).

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy stokesytu to te z ostrymi, dobrze wykształconymi i przezroczystymi kryształami, tworzącymi estetyczne, promieniste agregaty. Ważna jest wielkość kryształów - okazy z igłami przekraczającymi centymetr są rzadkością. Kontrastujące podłoże (matryca), na przykład z ciemnym kasyterytem, znacznie podnosi atrakcyjność wizualną i wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są klasyczne okazy pochodzące z historycznych stanowisk w Kornwalii w Anglii. Są one uważane za wzorcowe dla tego gatunku i osiągają najwyższe ceny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy stokesytu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Należy czyścić mechanicznie, bez użycia silnych środków chemicznych. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów i silnych zasad. Należy unikać gwałtownych zmian temperatury oraz ultradźwiękowych myjek, które mogłyby uszkodzić kryształy wzdłuż płaszczyzn łupliwości. ## Przechowywanie Stokesyt powinien być przechowywany w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Ze względu na doskonałą łupliwość jest wrażliwy na uderzenia i nacisk. Najlepiej eksponować go w zamkniętych gablotach, chroniąc przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi.