Stillwaterite
Wzór chemiczny: Pd₈As₃
Stillwateryt to rzadki arsenek palladu, tworzący mikroskopijne, metaliczne ziarna w złożach platynowców.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 4.5
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 0
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Trigonal
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Rozpoznanie stillwaterytu wymaga zaawansowanych technik laboratoryjnych, takich jak analiza refleksyjności w świetle odbitym, mikrotwardość oraz analiza chemiczna za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS). Jego cynowobiała barwa z różowawym odcieniem i wysoki metaliczny połysk są cechami wskazującymi, ale niewystarczającymi do pewnej identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi arsenkami i stopami metali z grupy platynowców, takimi jak sperrylit, arsenopalladynit czy palladoarsenid. Odróżnienie jest możliwe niemal wyłącznie na podstawie analizy składu chemicznego i danych krystalograficznych. ## Formy kryształów Stillwateryt tworzy nieregularne, anhedralne ziarna, często jako wrostki w innych minerałach, głównie siarczkach. Nie obserwuje się dobrze wykształconych kryształów.
Środowisko występowania
## Geneza Stillwateryt jest minerałem pochodzenia magmowego. Powstaje w ultrazasadowych i zasadowych intruzjach warstwowych, w strefach bogatych w metale z grupy platynowców (PGE). Krystalizuje w późnych etapach dyferencjacji magmy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi minerałami platynowców, takimi jak braggit, kotulskit, sperrylit, a także z siarczkami metali nieszlachetnych, jak chalkopiryt, pentlandyt i pirotyn. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowisko to kompleks Stillwater w Montanie, USA. Notowany był również w innych dużych kompleksach magmowych na świecie, m.in. w kompleksie Bushveld w RPA, w rejonie Norylska w Rosji oraz w Sudbury w Kanadzie.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jako minerał typu "micromount", o jakości okazu decyduje przede wszystkim bogactwo i wielkość ziaren stillwaterytu w obrębie skały macierzystej. Najbardziej cenione są próbki, w których ziarna są widoczne pod niewielkim powiększeniem i wyraźnie odcinają się od tła. Kluczowa jest również pewność identyfikacji, potwierdzona analizą. ## Popularne stanowiska Najbardziej klasyczne i pożądane przez kolekcjonerów okazy pochodzą z typowej lokalizacji - kompleksu Stillwater w Montanie, USA.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów z stillwaterytem generalnie się nie czyści ze względu na mikroskopijny charakter występowania i ryzyko uszkodzenia. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, zwłaszcza kwasami, które mogą reagować z arsenkami. Należy również unikać ultradźwięków i czyszczenia mechanicznego (np. szczoteczkami), które mogłyby zniszczyć drobne ziarna minerału. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętych pudełkach typu "micromount", aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać wilgoci.