Stilbite-Na
Wzór chemiczny: Na₉(Si₂₇Al₉)O₇₂·28H₂O
Stilbit-Na to uwodniony glinokrzemian sodu z grupy zeolitów, tworzący charakterystyczne agregaty kryształów przypominające snopki lub wachlarze.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3.5-4
- Barwa
- White, colourless, red, light yellow, light to dark brown, cream
- Połysk
- Vitreous , Pearly
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.1
- Łupliwość
- Perfect on the {010}
- Przełam
- Conchoidal
- Przezroczystość
- Transparent,Translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną stilbitu-Na są jego charakterystyczne, snopkowate lub wachlarzowate agregaty krystaliczne, będące efektem zbliźniaczeń. Perłowy połysk na płaszczyznach łupliwości jest również bardzo typowy. Niska twardość (około 4 w skali Mohsa) i stosunkowo niska gęstość pomagają w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Stilbit-Na bywa mylony z innymi zeolitami, zwłaszcza ze stilbitem-Ca i heulandytem. Odróżnienie od stilbitu-Ca na podstawie cech wizualnych jest praktycznie niemożliwe i wymaga analizy chemicznej (EDS, WDS). Heulandyt tworzy kryształy o bardziej trumnowatym, rombowym zarysie i rzadziej formuje snopkowate agregaty, a jego połysk na powierzchniach łupliwości jest silniej perłowy. Inne zeolity, jak skolecyt czy mezolit, tworzą raczej igiełkowe lub włókniste agregaty. ## Formy kryształów Kryształy mają pokrój tabliczkowy, pseudo-rombowy. Prawie zawsze występują jako zbliźniaczone, krzyżowo przenikające się osobniki, tworząc agregaty w kształcie snopków, wachlarzy, kulistych skupień lub struktur przypominających krawat muszkę.
Środowisko występowania
## Geneza Stilbit-Na jest minerałem hydrotermalnym niskich temperatur. Powstaje w wyniku działalności wód pomagmowych lub cyrkulujących wód podziemnych, które przeobrażają skały wulkaniczne. Krystalizuje w pustkach, pęcherzach pogazowych i szczelinach w skałach takich jak bazalty, andezyty, melafiry i ich tufy. Może również występować w żyłach typu alpejskiego w gnejsach i łupkach krystalicznych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi zeolitami, takimi jak stilbit-Ca, heulandyt, chabazyt, laumontyt, apofyllit, a także z kalcytem, kwarcem (w tym chalcedonem i agatem) oraz prehnitem. ## Lokalizacje Znaczące stanowiska stilbitu-Na znajdują się w Indiach, w rejonie Pune i Nashik (w pułapkach bazaltowych Dekanu), gdzie występuje w towarzystwie innych zeolitów. Znany jest również z Islandii (okolice Teigarhorn), Wysp Owczych, Szkocji (Isle of Skye), Włoch (okolice Trydentu) oraz ze Stanów Zjednoczonych (New Jersey, Oregon, Waszyngton).
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy o dobrze wykształconych, ostrych i wyraźnie zdefiniowanych agregatach snopkowatych lub wachlarzowatych. Wysoko oceniana jest intensywna i nietypowa barwa, na przykład pomarańczowa lub różowa, choć klasyczne białe i bezbarwne okazy o dobrym połysku również są poszukiwane. Ważnym kryterium jest brak uszkodzeń delikatnych kryształów oraz estetyczne umiejscowienie na matrycy skalnej, często w kontraście z innymi minerałami, np. ciemnym bazaltem. ## Popularne stanowiska Do najbardziej znanych lokalizacji, z których pochodzą wysokiej jakości okazy kolekcjonerskie, należą Indie (zwłaszcza stan Maharasztra), Islandia oraz stan New Jersey w USA. Indyjskie okazy często charakteryzują się dużymi rozmiarami i perfekcyjnymi formami, nierzadko w połączeniu z apofyllitem czy heulandytem.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie silniejszych zabrudzeń można użyć wody destylowanej, unikając długotrwałego moczenia. Ze względu na niską twardość, należy unikać myjek ultradźwiękowych i czyszczenia mechanicznego twardymi narzędziami. ## Czego unikać Minerał jest wrażliwy na działanie kwasów, które mogą go uszkodzić. Należy unikać kontaktu z chemikaliami domowymi i laboratoryjnymi. Jako uwodniony glinokrzemian, stilbit-Na może ulec dehydratacji (utracie wody) w podwyższonej temperaturze, co prowadzi do jego zmatowienia i zniszczenia struktury. Należy chronić go przed bezpośrednim, długotrwałym działaniem światła słonecznego i źródeł ciepła. ## Przechowywanie Kruche i delikatne agregaty stilbitu-Na najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć uszkodzeń mechanicznych i obtłuczenia krawędzi kryształów. Nie powinien być przechowywany w bardzo suchych warunkach, aby zapobiec dehydratacji.