Stibiosegnitite

Wzór chemiczny: Pb<sup>2+</sup>(Fe<sup>3+</sup><sub>2.5</sub>Sb<sup>5+</sup><sub>0.5</sub>)(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>(OH)<sub>6</sub>

Stibiosegnitit to bardzo rzadki arsenian ołowiu, żelaza i antymonu, tworzący mikroskopijne, żółtawe naloty i agregaty.

## Charakterystyka Stibiosegnitit jest minerałem z supergrupy alunitu, będącym uwodnionym arsenianem ołowiu, żelaza i antymonu. Występuje najczęściej w postaci ziemistych, porowatych lub gąbczastych mas, a także jako cienkie naloty i skorupy. Rzadko tworzy widoczne kryształy, które mają formę mikroskopijnych, ostro zakończonych romboedrów o wielkości nieprzekraczającej 20 mikrometrów. Zazwyczaj okazy mają wygląd matowej, pylastej powłoki na skale macierzystej. ## Właściwości fizyczne Połysk stibiosegnititu jest przeważnie ziemisty lub matowy. Minerał jest przeświecający do nieprzezroczystego. Z powodu mikrokrystalicznej natury i występowania w formie nalotów, jego twardość nie została precyzyjnie określona. Gęstość obliczona na podstawie wzoru chemicznego i parametrów komórki elementarnej wynosi około 4,55 g/cm³. ## Barwy i odmiany Minerał przyjmuje barwy od bladożółtej do żółtobrązowej. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Stibiosegnitit został oficjalnie opisany jako nowy minerał w 2009 roku przez Petera Elliotta i współpracowników. Jego nazwa nawiązuje do składu chemicznego - obecności antymonu (łac. *stibium*) - oraz do jego strukturalnego i chemicznego podobieństwa do segnititu. Miejscem typowym (miejscem odkrycia) jest Kintore Opencut w Broken Hill, w Nowej Południowej Walii, w Australii. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i występowanie w postaci niewielkich skupień, stibiosegnitit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest ceniony przez wyspecjalizowanych kolekcjonerów rzadkich minerałów.

Właściwości

Połysk
Earthy
Rysa
Pale yellow
Gęstość
4.55 (obliczona)
Łupliwość
None
Przełam
Earthy
Przezroczystość
Translucent to Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja stibiosegnititu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Jego wygląd - żółte, ziemiste naloty - jest wspólny dla wielu minerałów wtórnych. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub mikroanaliza chemiczna (EDS/SEM), w celu potwierdzenia obecności ołowiu, żelaza, arsenu i kluczowego dla tego minerału antymonu. ## Odróżnianie od podobnych Stibiosegnitit jest wizualnie niemożliwy do odróżnienia od segnititu, z którym często współwystępuje. Różnica polega na zawartości antymonu, który w segniticie jest nieobecny lub występuje w śladowych ilościach. Można go również pomylić z innymi minerałami z grupy beudantytu (np. samym beudantytem, korkitem), a także z innymi żółtymi arsenianami, jak mimetezyt czy farmakosyderyt. Odróżnienie zawsze wymaga analizy chemicznej. ## Formy kryształów Kryształy są mikroskopijne, o pokroju romboedrycznym. Najczęściej tworzy ziemiste, porowate i pylaste agregaty, a także cienkie skorupy i naloty na innych minerałach.

Środowisko występowania

## Geneza Stibiosegnitit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) polimetalicznych (Pb-Zn-Ag) złóż kruszców o genezie hydrotermalnej. Tworzy się w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów zawierających ołów, żelazo, arsen i antymon w warunkach niskich temperatur i ciśnień. ## Asocjacje mineralne W lokalizacji typowej (Broken Hill) stibiosegnitit współwystępuje z segnititem, beudantytem, korkitem, hinsdalitem, plumbogummitem, piromorfitem, mimetezytem, scholzytem oraz goethytem. ## Lokalizacje Jest to minerał bardzo rzadki, znany zaledwie z kilku miejsc na świecie. Najważniejszym stanowiskiem jest Kintore Opencut w Broken Hill (Australia), będące jego lokalizacją typową. Został również potwierdzony w słynnej kopalni Tsumeb w Namibii oraz w kilku innych lokalizacjach znanych z występowania rzadkich minerałów wtórnych.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów stibiosegnititu ocenia się głównie pod kątem wartości naukowej i dokumentacyjnej, a nie estetycznej. Najbardziej cenione są okazy typu "micromount" z lokalizacji typowej (Broken Hill). Kluczowe kryteria to bogactwo nalotu na matrycy, potwierdzona analitycznie tożsamość minerału oraz współwystępowanie z innymi rzadkimi arsenianami. Widoczne, choćby pod dużym powiększeniem, kryształy znacznie podnoszą wartość okazu. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane i wartościowe okazy pochodzą z Kintore Opencut w Broken Hill w Australii. Stanowisko to jest źródłem najlepiej wykształconych i zbadanych próbek stibiosegnititu.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy stibiosegnititu są bardzo delikatne i kruche. Należy czyścić je z najwyższą ostrożnością, najlepiej za pomocą sprężonego powietrza do usuwania kurzu. Z uwagi na porowatą naturę agregatów, należy unikać kontaktu z wodą, która może być trudna do usunięcia i może zawierać zanieczyszczenia. Jeśli jest to konieczne, można użyć wody destylowanej i bardzo miękkiego pędzelka, a następnie dokładnie osuszyć okaz. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać myjek ultradźwiękowych, silnych strumieni wody oraz wszelkich środków chemicznych, zwłaszcza kwasów, które zniszczą minerał. Jako arsenian ołowiu, minerał jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie z okazem. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. typu micromount), aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Należy unikać ekspozycji na bezpośrednie światło słoneczne i skrajne temperatury.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej