Stibarsen
Wzór chemiczny: SbAs
Stibarsen to naturalny stop antymonu i arsenu, tworzący ziarniste lub masywne skupienia o metalicznym połysku, często pokryte szarą patyną.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 3-4
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Szara
- Gęstość
- 5.8
- Łupliwość
- w jednym kierunku
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Trygonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Stibarsen można rozpoznać po jego dużej gęstości, metalicznym połysku na świeżym przełamie oraz charakterystycznej szarej lub czarnej patynie na zwietrzałych powierzchniach. Jego stosunkowo niska twardość (3-4 w skali Mohsa) również jest cechą pomocniczą. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z rodzimym arsenem lub antymonem. Czysty arsen ma zwykle bardziej cynowobiały kolor i ziarnistą strukturę. Czysty antymon jest bardziej srebrzystobiały i ma wyraźniejszą łupliwość. Dokładne odróżnienie tych trzech substancji często wymaga analizy chemicznej (EDS). ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są ekstremalnie rzadkie. Stibarsen najczęściej tworzy masywne, ziarniste, nerkowate lub promieniste agregaty. Występuje również w postaci dendrytycznych lub szkieletowych form wrosłych w kalcyt.
Środowisko występowania
## Geneza Stibarsen powstaje w warunkach hydrotermalnych, najczęściej w żyłach kruszcowych o średnich i niskich temperaturach. Spotykany jest również w niektórych pegmatytach granitowych, gdzie krystalizuje wraz z innymi rzadkimi minerałami. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z rodzimym arsenem, antymonem, bizmutem, a także z takimi minerałami jak kalcyt, kwarc, baryt oraz różnorodne siarczki i arsenki (np. arsenopiryt, loellingit). ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska na świecie to m.in. Allemont we Francji (stąd historyczna nazwa allemontyt), kopalnia St Andreasberg w górach Harz w Niemczech, Varuträsk w Szwecji (miejsce typowe), Příbram w Czechach oraz Atlin w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, choć rzadkimi, formami krystalicznymi lub interesującymi agregatami dendrytycznymi. Ważna jest również obecność świeżej, nieutlenionej powierzchni o silnym połysku, często w kontraście z naturalną patyną. Duże, masywne bryły również mają wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej poszukiwane okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w Europie, takich jak Allemont we Francji i St Andreasberg w Niemczech. Okazy z kanadyjskiego Atlin, znane z form dendrytycznych w kalcycie, są również wysoko cenione na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy stibarsenu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, a zwłaszcza z chemikaliami, może przyspieszyć proces utleniania i zniszczyć powierzchnię minerału. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wilgoci, kwasów, detergentów i myjek ultradźwiękowych. Minerał jest wrażliwy na działanie powietrza, które powoduje jego ciemnienie (patynowanie). Nie należy próbować usuwać naturalnej patyny chemicznie, gdyż może to uszkodzić okaz. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie stibarsenu w suchych, szczelnych pojemnikach (np. pudełkach z membraną lub z pochłaniaczem wilgoci), aby ograniczyć jego kontakt z powietrzem i wilgocią. Należy go trzymać z dala od innych minerałów, które mógłby zarysować lub które mogłyby go uszkodzić.