Stevensite
Wzór chemiczny: (Ca,Na)xMg₃-ySi₄O₁₀(OH)₂
Steensyt to minerał ilasty z grupy smektytu, tworzący miękkie, woskowate lub ziemiste masy o białej, żółtawej lub szarej barwie.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2.5
- Barwa
- White, pale yellow, pale brown, pale pink
- Połysk
- Waxy
- Rysa
- White
- Gęstość
- 2.15
- Łupliwość
- {001}
- Przełam
- Irregular/Uneven
- Przezroczystość
- Translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Steensyt rozpoznaje się po jego bardzo niskiej twardości (daje się zarysować paznokciem), woskowym lub ziemistym wyglądzie oraz odczuciu w dotyku, które bywa tłuste lub mydlane. Charakterystyczna jest również jego tendencja do tworzenia pseudomorfoz, zwłaszcza po pektolicie, co nadaje mu formę promienistych agregatów. ## Odróżnianie od podobnych Steensyt bywa mylony z innymi minerałami ilastymi, takimi jak talk czy montmorillonit. Od talku różni się nieco większą twardością i brakiem perłowego połysku na płaszczyznach łupliwości. Odróżnienie od innych minerałów z grupy smektytu (jak montmorillonit) jest bardzo trudne bez zaawansowanych badań, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD). ## Formy kryształów Jako minerał kryptokrystaliczny, steensyt nie tworzy wykształconych makroskopowo kryształów. Występuje w postaci zwartych, ziemistych lub woskowatych mas. Często spotykany jest w formie pseudomorfoz po innych minerałach, dziedzicząc ich zewnętrzną formę, np. promieniste agregaty po pektolicie.
Środowisko występowania
## Geneza Steensyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych lub wietrzenia. Tworzy się w pustkach i szczelinach skał magmowych, takich jak bazalty i diabazy. Może również powstawać w wyniku przeobrażenia innych minerałów bogatych w magnez, np. piroksenów, oliwinów czy pektolitu, w środowisku zasadowym. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z kalcytem, pektolitem (który zastępuje), saponitem, montmorillonitem, apofyllitem oraz różnymi zeolitami. ## Lokalizacje Najbardziej znane stanowiska, z których pochodzą klasyczne okazy w formie pseudomorfoz po pektolicie, znajdują się w kamieniołomach w okolicach Paterson i Prospect Park w stanie New Jersey, USA. Inne notowane lokalizacje to m.in. rejon jeziora Superior w Michigan (USA), niektóre stanowiska w Szkocji oraz w Hiszpanii.
Rzadkość
Niezbyt pospolity
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy steensytu tworzące wyraźne i kompletne pseudomorfozy po innych minerałach, zwłaszcza po promienistych agregatach pektolitu. Atrakcyjność podnosi czysta, jasna barwa (biała, kremowa) oraz brak uszkodzeń mechanicznych. Zwarte, woskowate masy bez charakterystycznej formy mają znacznie niższą wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej pożądane okazy pochodzą z historycznych lokalizacji w stanie New Jersey w USA, takich jak kamieniołomy w Paterson, Prospect Park i Bergen Hill. Okazy z tych miejsc są standardem, do którego porównuje się inne znaleziska.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy steensytu są bardzo delikatne i wrażliwe na wodę. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. Można użyć miękkiego, suchego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą, która może spowodować pęcznienie i dezintegrację próbki. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wody, roztworów czyszczących, kwasów i detergentów. Minerał jest bardzo miękki, dlatego trzeba chronić go przed zarysowaniem i uderzeniami. Nie należy go podgrzewać ani wystawiać na działanie ultradźwięków. ## Przechowywanie Okazy steensytu najlepiej przechowywać w zamkniętych, suchych pojemnikach lub gablotach, z dala od źródeł wilgoci. Aby zapobiec uszkodzeniom mechanicznym, warto umieścić je w wyściełanym pudełku, oddzielnie od twardszych minerałów.