Sterlinghillite

Wzór chemiczny: Mn<sup>2+</sup><sub>3</sub>(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>·3H<sub>2</sub>O

Rzadki, wtórny arsenian manganu o intensywnie różowej barwie, znany wyłącznie z kopalni Sterling w New Jersey, USA.

## Charakterystyka Sterlinghillit jest uwodnionym arsenianem manganu, tworzącym niewielkie, ale efektowne wizualnie agregaty. Najczęściej występuje w postaci mikroskopijnych, promienistych skupień lub rozet złożonych z igiełkowych i listewkowych kryształów. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 1 mm długości. Ze względu na swój intensywny, różowy do różowoczerwonego kolor, jest łatwo zauważalny na tle ciemniejszej skały macierzystej. ## Właściwości fizyczne Kryształy sterlinghillitu wykazują połysk szklisty do perłowego, szczególnie na powierzchniach łupliwości. Minerał jest przeświecający. Jego twardość w skali Mohsa wynosi około 3, co czyni go stosunkowo miękkim i podatnym na zarysowania. Jest minerałem kruchym. ## Barwy i odmiany Sterlinghillit jest ceniony za swoją charakterystyczną, żywą barwę, która waha się od jasnoróżowej, przez intensywnie różową, aż po różowoczerwoną. Nie wyróżniono jego odrębnych odmian. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1981 roku przez Pete'a J. Dunna, Donalda R. Peacora i Nelsa E. Leavensa. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - słynnej kopalni Sterling Hill w Ogdensburgu, w hrabstwie Sussex, w stanie New Jersey, USA, która jest jego lokalizacją typową i jedynym znanym miejscem występowania. ## Zastosowania Sterlinghillit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjny wygląd i pochodzenie z klasycznej, historycznej lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa
3
Połysk
Vitreous
Rysa
Pale pink
Gęstość
3.61
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne sterlinghillitu to jego intensywnie różowa barwa, promieniste agregaty drobnych, igiełkowych kryształów oraz występowanie w asocjacji z minerałami złoża Franklin-Sterling Hill. Reakcja na światło UV nie jest cechą diagnostyczną. ## Odróżnianie od podobnych Sterlinghillit może być mylony z innymi różowymi arsenianami z grupy brandtytu, takimi jak brandtyt czy talmessyt, które również mogą występować w Sterling Hill. Ostateczne odróżnienie wymaga zaawansowanych metod analitycznych (np. XRD). Od różowego rodochrozytu odróżnia go forma kryształów (igiełkowe vs. romboedryczne) i twardsza skała macierzysta (franklinit, willemit), w której występuje. ## Formy kryształów Minerał tworzy promieniste agregaty, rozety i wachlarzowate skupienia. Składają się one z drobnych, wydłużonych, listewkowych lub igiełkowych kryształów, które są spłaszczone wzdłuż jednej osi.

Środowisko występowania

## Geneza Sterlinghillit jest minerałem wtórnym. Powstaje w strefie utleniania zmetamorfizowanych złóż rud cynku, manganu i żelaza. Tworzy się w szczelinach i niewielkich pustkach skalnych w wyniku procesów hydrotermalnych zachodzących w niskich temperaturach, które oddziaływały na wcześniejsze minerały arsenowe. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich minerałów charakterystycznych dla złoża Sterling Hill. Najczęściej współwystępuje z willemitem, franklinitem, kalcytem, andradytem, a także innymi arsenianami, takimi jak kottigit, parasymplezyt i brandtyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania sterlinghillitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kopalnia Sterling Hill w Ogdensburgu, hrabstwo Sussex, New Jersey, USA.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy sterlinghillitu to te z bogatymi, gęstymi skupieniami promienistych agregatów o intensywnej, głęboko różowej barwie. Wysoko oceniany jest silny kontrast z ciemną skałą macierzystą (najczęściej franklinitem). Wielkość i estetyka rozet, a także brak uszkodzeń delikatnych kryształów, znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów sterlinghillitu jest historyczna kopalnia Sterling Hill w New Jersey, USA. Wszystkie dostępne na rynku kolekcjonerskim minerały pochodzą z tego jednego miejsca.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Kontakt z wodą, zwłaszcza przez dłuższy czas, jest niewskazany ze względu na ryzyko uszkodzenia delikatnych kryształów i potencjalnej reakcji chemicznej. Jeśli konieczne jest użycie płynu, należy stosować wyłącznie alkohol izopropylowy i natychmiast go osuszyć. ## Czego unikać Należy unikać myjek ultradźwiękowych, mycia w wodzie, kwasów oraz wszelkich środków chemicznych. Minerał jest miękki i kruchy, dlatego trzeba chronić go przed uderzeniami, zarysowaniem i wibracjami. Jako arsenian, jest toksyczny - należy unikać wdychania pyłu i myć ręce po każdym kontakcie. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (np. pudełkach perky box), aby chronić je przed kurzem, uszkodzeniami mechanicznymi i nagłymi zmianami wilgotności. Należy trzymać go z dala od dzieci i zwierząt domowych.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej