Stercorite
Wzór chemiczny: (N<sup>3-</sup>H<sub>4</sub>)Na(PO<sub>3</sub>OH)·4H<sub>2</sub>O
Sterkoryt to rzadki minerał fosforanowy, który tworzy się w złożach guana nietoperzy i ptaków morskich.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 2
- Połysk
- Vitreous
- Rysa
- White
- Gęstość
- 1.55
- Łupliwość
- Perfect on {010}
- Przełam
- Uneven
- Przezroczystość
- Transparent to Translucent
- Układ krystaliczny
- Monoclinic
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną sterkorytu jest jego geneza (złoża guana) oraz właściwości fizyczne: niska twardość, rozpuszczalność w wodzie i charakterystyczny amoniakalny zapach po zwilżeniu (czego nie należy robić z okazem kolekcjonerskim). Często występuje w postaci nietrwałych nalotów i skorup. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi minerałami fosforanowymi ze złóż guana, takimi jak hannayit czy struwit. Struwit krystalizuje w układzie rombowym i ma nieco inne właściwości. Ostateczne odróżnienie często wymaga analizy chemicznej (XRD, EDS), zwłaszcza w przypadku słabo wykształconych okazów. ## Formy kryształów Sterkoryt krystalizuje w układzie jednoskośnym. Jego kryształy są bardzo rzadkie, zwykle niewielkie, o pokroju tabliczkowym lub słupkowym. Najczęściej tworzy skupienia zbite, ziarniste, ziemiste lub naskorupienia.
Środowisko występowania
## Geneza Sterkoryt jest minerałem pochodzenia organicznego. Powstaje w wyniku reakcji kwasu fosforowego, uwalnianego podczas rozkładu odchodów ptaków morskich lub nietoperzy (guano), z sodem i amoniakiem w środowisku o niskiej wilgotności. Jest typowym składnikiem starych, wyschniętych złóż guana. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi minerałami fosforanowymi typowymi dla złóż guana, takimi jak struwit, hannayit, newberyit, a także z gipsem i kalcytem. ## Lokalizacje Najważniejsze i historyczne stanowisko, skąd pochodziły pierwsze opisane okazy, to wyspy Chincha w Peru. Występuje również w innych miejscach na świecie, gdzie istnieją lub istniały duże złoża guana, m.in. na wyspie Reunion, w jaskiniach w Australii Południowej (np. Wooltana), Namibii (np. w jaskiniach Arnhem) oraz w południowej Afryce.
Rzadkość
Rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Ze względu na rzadkość i nietrwałość, każdy dobrze zachowany okaz sterkorytu jest cenny. Najbardziej pożądane są okazy z widocznymi, nawet niewielkimi kryształami, co jest ekstremalnie rzadkie. W przypadku skupień zbitych i naskorupień liczy się wielkość okazu, jego czystość (brak zanieczyszczeń) oraz dobrze udokumentowana lokalizacja. Ważna jest też asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z grupy guana. ## Popularne stanowiska Historycznie najważniejsze są okazy z wysp Chincha w Peru, choć są one dziś praktycznie niedostępne. Współcześnie na rynku kolekcjonerskim mogą pojawiać się okazy z jaskiń w Namibii lub Australii.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Sterkoryt jest rozpuszczalny w wodzie, dlatego absolutnie nie wolno go czyścić na mokro. Jakikolwiek kontakt z wodą, nawet wilgotną szmatką, spowoduje jego uszkodzenie lub całkowite rozpuszczenie. Czyszczenie jest możliwe jedynie mechanicznie, na sucho, za pomocą bardzo miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać przede wszystkim wody i wysokiej wilgotności powietrza, która może spowodować rozpływanie się minerału. Należy go również chronić przed wszelkimi chemikaliami i kwasami. Jest bardzo miękki i kruchy, więc jest wyjątkowo podatny na uszkodzenia mechaniczne. ## Przechowywanie Okazy sterkorytu muszą być przechowywane w warunkach o kontrolowanej, niskiej wilgotności. Najlepszym rozwiązaniem jest szczelny pojemnik (np. typu perky box) z umieszczonym wewnątrz pochłaniaczem wilgoci (żelem krzemionkowym). Należy unikać wystawiania go na otwarte powietrze, szczególnie w wilgotne dni.