Stepanovite

Wzór chemiczny: NaMgFe<sup>3+</sup>((C<sub>2</sub>)<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>·9H<sub>2</sub>O

Stepanovit to niezwykle rzadki minerał organiczny, uwodniony szczawian sodu, magnezu i żelaza, tworzący charakterystyczne heksagonalne kryształy o żółto-zielonej barwie.

## Charakterystyka Stepanovit jest złożonym, uwodnionym szczawianem sodu, magnezu i żelaza. Występuje w postaci dobrze wykształconych, heksagonalnych kryształów o pokroju tabliczkowym lub pryzmatycznym, osiągających do 1 cm. Kryształy są zazwyczaj przezroczyste do przeświecających i wykazują intensywną, cytrynowożółtą lub żółto-zieloną barwę. Jest to minerał bardzo delikatny i wrażliwy na warunki otoczenia. ## Właściwości fizyczne Stepanovit charakteryzuje się bardzo niską twardością, wynoszącą około 2 w skali Mohsa, co oznacza, że można go zarysować paznokciem. Ma szklisty połysk i jest lekki, z gęstością zbliżoną do 1.63 g/cm³. Jest kruchy i łatwo ulega uszkodzeniom mechanicznym. ## Barwy i odmiany Minerał ten występuje w jednolitych, charakterystycznych odcieniach od cytrynowożółtego do żółto-zielonego. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Stepanovit został odkryty w 1953 roku w osadach węgla brunatnego w rejonie rzeki Leny na Syberii (Rosja). Jego nazwa upamiętnia rosyjskiego geologa i mineraloga, Pawła Iwanowicza Stiepanowa (1880–1947), badacza geologii złóż węgla. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość, niewielkie rozmiary kryształów oraz dużą wrażliwość na warunki zewnętrzne, stepanovit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i jest cennym nabytkiem dla wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów rzadkich.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnożółta
Gęstość
1.63
Łupliwość
Doskonała wg {0001}
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Stepanovit jest rozpoznawalny dzięki swojej charakterystycznej, intensywnej żółto-zielonej barwie, heksagonalnej formie kryształów oraz bardzo niskiej twardości. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego rozpuszczalność w wodzie. Występowanie w osadach węgla brunatnego jest również silną wskazówką. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z innymi rzadkimi szczawianami, takimi jak zhemchuzhnikovit, który ma podobną genezę i barwę, ale krystalizuje w układzie trygonalnym. Inne żółte minerały wtórne, jak siarka rodzima, mają zupełnie inną genezę, zapach i nie są rozpuszczalne w wodzie. ## Formy kryształów Tworzy dobrze wykształcone, sześcioboczne kryształy o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Występuje jako pojedyncze kryształy lub w niewielkich skupieniach narastających na podłożu.

Środowisko występowania

## Geneza Stepanovit jest minerałem pochodzenia organicznego, powstającym w specyficznych warunkach w obrębie złóż węgla brunatnego. Jego tworzenie się jest prawdopodobnie związane z długotrwałym działaniem roztworów bogatych w kwas szczawiowy (pochodzący z rozkładu materii roślinnej) na minerały ilaste i wody gruntowe zawierające sód, magnez i żelazo, w warunkach wiecznej zmarzliny. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z innymi rzadkimi szczawianami, takimi jak zhemchuzhnikovit, a także z kalcytem, gipsem i minerałami ilastymi. Minerały te tworzą się w tym samym, specyficznym środowisku geologicznym. ## Lokalizacje Jest to minerał ekstremalnie rzadki. Poza lokalizacją typową w Basenie Leńskim na Syberii (Rosja), jego występowanie zostało potwierdzone jedynie w kopalni węgla Radbod w Hamm w Nadrenii Północnej-Westfalii (Niemcy).

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi i nieuszkodzonymi kryształami o intensywnej, czystej barwie. Ważna jest przezroczystość oraz wielkość kryształów - każdy okaz z kryształami przekraczającymi kilka milimetrów jest uważany za wyjątkowy. Kontrastujące podłoże (matryca) również podnosi wartość wizualną i kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Zdecydowana większość najlepszych jakościowo okazów pochodzi z miejsca odkrycia w Basenie Leńskim na Syberii. Są one jednak praktycznie niedostępne na rynku kolekcjonerskim. Okazy z niemieckiej kopalni Radbod, choć również bardzo rzadkie, pojawiają się sporadycznie w obrocie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazów stepanovitu absolutnie nie należy czyścić na mokro. Minerał jest rozpuszczalny w wodzie. Dopuszczalne jest jedynie bardzo ostrożne usuwanie kurzu za pomocą miękkiego pędzelka lub strumienia sprężonego powietrza z dużej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, parą wodną i wszelkimi chemikaliami. Minerał jest wrażliwy na podwyższoną temperaturę, która może prowadzić do jego dehydratacji i zniszczenia. Należy chronić go przed bezpośrednim światłem słonecznym i wysoką wilgotnością powietrza. ## Przechowywanie Stepanovit wymaga przechowywania w warunkach kontrolowanej, niskiej wilgotności. Najlepiej trzymać go w szczelnym, zamykanym pojemniku (tzw. "perky box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Powinien być eksponowany z dala od źródeł ciepła i światła.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej