Stavelotite-(La)

Wzór chemiczny: La<sub>3</sub>Mn<sup>2+</sup><sub>3</sub>Cu<sup>2+</sup>(Mn<sup>3+</sup>,Fe<sup>3+</sup>,Mn<sup>4+</sup>)<sub>26</sub>(Si<sub>2</sub>O<sub>7</sub>)<sub>6</sub>O<sub>30</sub>

Stavelotyt-(La) to ekstremalnie rzadki minerał o skomplikowanym składzie, odkryty w Belgii, tworzący mikroskopijne, czarne kryształy.

## Charakterystyka Stavelotyt-(La) jest minerałem z gromady krzemianów, należącym do grupy ardenitu. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, osiągających rozmiar do 0.2 mm. Zazwyczaj tworzy promieniste agregaty. Jest czarny i nieprzezroczysty, o metalicznym połysku. ## Właściwości fizyczne Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, wiele właściwości fizycznych nie zostało precyzyjnie określonych. Twardość szacuje się na około 6 w skali Mohsa. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 4.43 g/cm³. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty w kamieniołomie w dolinie rzeki Salm, w pobliżu miejscowości Stavelot w Belgii, od której pochodzi jego nazwa. Człon "-(La)" wskazuje na lantan jako dominujący pierwiastek ziem rzadkich w jego strukturze. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2018 roku pod numerem 2018-028. Opisali go Frédéric Hatert i współpracownicy. ## Zastosowania Stavelotyt-(La) nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jego znaczenie jest wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, jako unikatowy i nowo odkryty minerał.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Metaliczny
Rysa
Czarna
Gęstość
4.43
Łupliwość
Dobra wg {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Rombowy

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja stavelotytu-(La) jest niemożliwa bez zaawansowanych metod analitycznych. Wymaga analizy chemicznej (EDS) w celu potwierdzenia obecności lantanu, manganu, miedzi i krzemu w odpowiednich proporcjach, a także dyfrakcji rentgenowskiej (XRD) do określenia struktury krystalicznej. Wizualnie jest to po prostu "czarny minerał" w formie mikroskopijnych kryształów. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z wieloma innymi czarnymi, drobnokrystalicznymi minerałami manganu, takimi jak piemontyt, ardenit-(As) czy hollandyt, które występują w podobnych środowiskach geologicznych. Pewne rozróżnienie możliwe jest wyłącznie za pomocą specjalistycznych badań. ## Formy kryształów Tworzy bardzo małe, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, wydłużone wzdłuż osi [001]. Często występują w postaci promienistych lub przypadkowo zorientowanych agregatów na powierzchni skały.

Środowisko występowania

## Geneza Stavelotyt-(La) powstaje w warunkach metamorfizmu niskiego stopnia. Występuje w żyłach kwarcowych przecinających skały fyllitowe i kwarcytowe. Jego powstanie jest związane z hydrotermalną mobilizacją i koncentracją pierwiastków ziem rzadkich (głównie lantanu), manganu i miedzi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z kwarcem, ardenitem-(As), andalusinem, piroksmangitem, spessartynem, hematytem i hollandytem. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania na świecie (lokalizacja typowa) jest kamieniołom w dolinie rzeki Salm, w masywie Stavelot, w prowincji Liège w Belgii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał typu "micromount", jego wartość kolekcjonerska zależy od bogactwa i wykształcenia mikroskopijnych kryształów na matrycy. Najbardziej pożądane są okazy z wyraźnymi, promienistymi agregatami dobrze uformowanych kryształów, kontrastującymi z kwarcowym tłem. Kluczowa jest precyzyjna dokumentacja i potwierdzenie analityczne tożsamości minerału. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest lokalizacja typowa w Belgii. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie ograniczony i dostępny głównie w wyspecjalizowanych kolekcjach i instytucjach badawczych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy stavelotytu-(La) są niezwykle małe i delikatne, osadzone na matrycy skalnej. Nie zaleca się czyszczenia mechanicznego ani chemicznego, aby nie uszkodzić lub nie utracić mikroskopijnych kryształów. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z jakimikolwiek chemikaliami, kwasami oraz myjkami ultradźwiękowymi. Nagłe zmiany temperatury mogą być szkodliwe dla skały macierzystej. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać w stabilnych warunkach, w zamkniętym pudełku typu "micromount", aby chronić je przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Etykieta z dokładną lokalizacją jest kluczowa dla wartości okazu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej