Starovaite

Wzór chemiczny: KCu<sup>2+</sup><sub>5</sub>O(V<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>3</sub>

Starowait to bardzo rzadki wanadan potasu i miedzi, tworzący mikroskopijne, tabliczkowe kryształy o intensywnie czarnej barwie i metalicznym połysku.

## Charakterystyka Starowait jest minerałem z gromady wanadanów, wyróżniającym się złożonym składem chemicznym obejmującym potas, miedź i wanad. Występuje w postaci bardzo drobnych, tabliczkowych lub blaszkowych kryształów, które rzadko przekraczają 0.2 mm. Kryształy te są zazwyczaj spłaszczone i tworzą niewielkie agregaty lub występują jako pojedyncze blaszki na powierzchni skały. Minerał jest nieprzezroczysty i ma czarną barwę z charakterystycznym, silnym metalicznym połyskiem. ## Właściwości fizyczne Z uwagi na mikroskopijny rozmiar kryształów, większość właściwości fizycznych, takich jak twardość, gęstość czy przełam, nie została precyzyjnie określona. Połysk jest wyraźnie metaliczny, a barwa rysy to czarna. Minerał jest kruchy. ## Barwy i odmiany Starowait jest jednorodny pod względem barwy - występuje wyłącznie w kolorze czarnym. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Minerał został odkryty na produktach ekshalacji wulkanicznych (fumarolach) wulkanu Tolbaczik na Kamczatce w Rosji. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2018 roku. Jego nazwa honoruje Galinę Lwowne Starową (ur. 1946), rosyjską krystalograf i mineralog z Uniwersytetu w Petersburgu, za jej wkład w badanie minerałów z ekshalacji wulkanicznych. ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, starowait nie ma żadnego zastosowania praktycznego ani komercyjnego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Połysk
Metallic
Rysa
Black
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Rozpoznanie starowaitu jest możliwe praktycznie wyłącznie za pomocą zaawansowanych metod analitycznych, takich jak spektroskopia Ramana czy analiza EDS, ze względu na jego mikroskopijny rozmiar. Wizualnie, pod dużym powiększeniem, można zaobserwować charakterystyczne, czarne, metalicznie błyszczące, tabliczkowe kryształy. ## Odróżnianie od podobnych Na stanowisku typowym (Tolbaczik) występuje wiele innych czarnych, metalicznych minerałów fumarolicznych, np. piipit, szczerbinait czy leningradyt. Odróżnienie od nich bez specjalistycznego sprzętu badawczego jest niemożliwe. ## Formy kryształów Starowait tworzy bardzo cienkie, tabliczkowe kryształy o sześciobocznym zarysie, spłaszczone zgodnie z płaszczyzną {001}. Występują jako pojedyncze blaszki lub niewielkie, luźne agregaty.

Środowisko występowania

## Geneza Starowait jest minerałem pochodzenia wulkanicznego, powstającym w procesie sublimacji z gazów wulkanicznych w wysokotemperaturowych fumarolach (ekshalacjach). Krystalizuje w temperaturach około 500-600°C w środowisku bogatym w tlen. ## Asocjacje mineralne Na stanowisku typowym współwystępuje z wieloma innymi rzadkimi minerałami fumarolicznymi, takimi jak leningradyt, piipit, lammerit, urusowit, johillerit, ericlaxmanit, popowit i hematyt. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania starowaitu na świecie jest jego lokalizacja typowa - fumarola "Arsenatnaja" na drugim stożku żużlowym północnego wyłomu Wielkiej Erupcji Szczelinowej wulkanu Tolbaczik na Kamczatce w Rosji.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, wartość kolekcjonerska okazu zależy od bogactwa występowania kryształów na matrycy skalnej, ich wielkości (choć zawsze są mikroskopijne) oraz stopnia wykształcenia. Najbardziej cenione są okazy z licznymi, ostro zarysowanymi kryształami, które można dobrze obserwować pod mikroskopem. Istotna jest również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami z tej lokalizacji. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest wulkan Tolbaczik na Kamczatce. Materiał pochodzący z tego miejsca jest niezwykle rzadki na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy starowaitu są ekstremalnie delikatne i małe. Nie zaleca się czyszczenia mechanicznego ani chemicznego. W razie potrzeby można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wodą, chemikaliami, ultradźwiękami oraz wszelkimi formami fizycznego dotyku, które mogłyby zniszczyć lub oderwać mikroskopijne kryształy od podłoża. ## Przechowywanie Okazy należy przechowywać wyłącznie w specjalistycznych pudełkach typu "micromount", które chronią je przed kurzem, wstrząsami i wilgocią. Ekspozycja powinna odbywać się tylko pod mikroskopem.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej