Starkeyite

Wzór chemiczny: MgS⁶⁺O₄·₄H₂O

Starkeyit to uwodniony siarczan magnezu, występujący w postaci białych, ziemistych nalotów i skorup w klimacie suchym.

## Charakterystyka Starkeyit jest minerałem z grupy siarczanów, chemicznie jest to czterowodny siarczan magnezu. Występuje najczęściej w postaci pylastych lub ziemistych nalotów, a także jako skorupy i wykwity na powierzchni skał lub gleby. Rzadko tworzy dostrzegalne gołym okiem kryształy, które mają postać drobnych, igiełkowych lub włoskowych form. Jest minerałem kruchym, a jego skupienia są zazwyczaj miękkie i łatwo się rozcierają. ## Właściwości fizyczne Kryształy starkeyitu, choć rzadkie, wykazują połysk szklisty do jedwabistego. Minerał jest przezroczysty do przeświecającego. Jego twardość w skali Mohsa jest niska, co czyni go bardzo delikatnym. Gęstość jest nieco większa od gipsu, wynosi około 2,03 g/cm³. ## Barwy i odmiany Starkeyit jest zazwyczaj biały, bezbarwny lub szarawy. Ze względu na swoją porowatą naturę i występowanie w formie nalotów, może być łatwo zabarwiony na inne kolory przez domieszki i zanieczyszczenia, np. tlenkami żelaza. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Johna Starkeya (1897-1964), chemika z firmy The New Mexico Potash Company, który jako pierwszy zsyntetyzował jego odpowiednik w laboratorium. Został opisany jako nowy minerał w 1956 roku przez Olivera R. Grawe. Miejsce typowe to kopalnia potażu w hrabstwie Eddy w Nowym Meksyku, USA. ## Zastosowania Starkeyit nie ma bezpośredniego zastosowania przemysłowego. Stanowi przedmiot zainteresowania naukowego jako produkt ewaporacji i wietrzenia w środowiskach bogatych w siarczany magnezu. Jest również poszukiwany przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach z konkretnych lokalizacji.

Właściwości

Twardość Mohsa: 2-3
Barwa: White to very pale yellow or pale greenish white.
Połysk: Dull
Rysa: White
Gęstość: 2
Łupliwość: Perfect on {110}
Przełam: Irregular/Uneven
Przezroczystość: Translucent,Opaque
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Starkeyit najczęściej tworzy białe, pylaste lub ziemiste naloty i skorupy. Kluczową cechą diagnostyczną jest jego rozpuszczalność w wodzie. W warunkach polowych można go zidentyfikować na podstawie miejsca występowania (suche, pustynne klimaty, kopalnie) oraz wyglądu. W smaku jest gorzki i słony, jednak próba smaku nie jest zalecaną metodą identyfikacji minerałów. ## Odróżnianie od podobnych Starkeyit można pomylić z innymi białymi, rozpuszczalnymi siarczanami, takimi jak epsomit (MgSO₄·7H₂O), heksahydryt (MgSO₄·6H₂O) czy leonhardyt (forma odwodnionego laumontytu). Odróżnienie ich bez specjalistycznych badań (np. dyfrakcji rentgenowskiej) jest bardzo trudne, ponieważ często współwystępują i przechodzą jedne w drugie w zależności od wilgotności otoczenia. Różnią się głównie stopniem uwodnienia. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są niezwykle rzadkie. Jeśli występują, przyjmują formę drobnych, igiełkowych lub włosowatych kryształów, często tworzących promieniste lub splątane agregaty. Zazwyczaj spotykany jest w postaci skupień ziemistych, pylastych i naskorupień.

Środowisko występowania

## Geneza Starkeyit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku ewaporacji (odparowania) wód bogatych w siarczan magnezu. Tworzy się w warunkach klimatu suchego i pustynnego jako wykwity na powierzchni gleby i skał. Powstaje również jako produkt dehydratacji (odwodnienia) bardziej uwodnionych siarczanów magnezu, takich jak epsomit, w warunkach niskiej wilgotności powietrza. Spotykany jest w wysychających jeziorach słonych, osadach typu playa oraz jako produkt wietrzenia skał magmowych i osadowych bogatych w magnez. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi rozpuszczalnymi siarczanami i chlorkami. Typowe minerały towarzyszące to epsomit, heksahydryt, mirabilit, tenardyt, gips, halit i sylwin. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska starkeyitu znajdują się w suchych regionach świata. Został zidentyfikowany w miejscu typowym w hrabstwie Eddy w Nowym Meksyku (USA). Występuje także w innych suchych rejonach Stanów Zjednoczonych (np. w Nevadzie), na pustyni Atakama w Chile, w Boliwii, Egipcie, a także w osadach jezior wulkanicznych, np. na Islandii.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów kolekcjonerskich starkeyitu jest oceniana przede wszystkim na podstawie obecności widocznych kryształów, co jest dużą rzadkością. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, igiełkowymi kryształami tworzącymi atrakcyjne wizualnie agregaty. Ważna jest również czystość okazu i brak niepożądanych zanieczyszczeń. Ze względu na jego niestabilność, kluczowe jest, aby okaz był dobrze zachowany i nie nosił śladów rozpuszczania lub rekrystalizacji. ## Popularne stanowiska Okazy pochodzące z lokalizacji typowej w Nowym Meksyku (USA) mają wartość historyczną. Dobrej jakości krystaliczne skupienia pochodzą również z niektórych suchych regionów Chile i Boliwii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy starkeyitu są bardzo wrażliwe na wodę i należy je czyścić wyłącznie na sucho. Do usuwania kurzu można użyć miękkiego pędzelka lub sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami, ponieważ minerał jest rozpuszczalny i ulegnie zniszczeniu. Trzeba go chronić przed wysoką wilgotnością powietrza, która może spowodować jego delikwescencję lub przemianę w inne, bardziej uwodnione siarczany magnezu. Należy unikać czyszczenia ultradźwiękowego i chemicznego. ## Przechowywanie Starkeyit wymaga przechowywania w suchych warunkach. Najlepiej trzymać go w szczelnym, zamykanym pojemniku (np. typu "membrane box") z dodatkiem środka pochłaniającego wilgoć (np. żelu krzemionkowego). Należy chronić go przed uszkodzeniami mechanicznymi ze względu na jego niską twardość i kruchość.