Stanevansite

Wzór chemiczny: Mg(C₂H₃O₃)¹⁻₂(H₂O)₂

Stanevansyt to rzadki minerał organiczny, uwodniony glikolan magnezu, tworzący bezbarwne, igiełkowe kryształy.

## Charakterystyka Stanevansyt jest minerałem organicznym, a konkretnie uwodnionym glikolanem magnezu. Występuje w postaci bardzo małych, bezbarwnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów, które zazwyczaj tworzą promieniste agregaty lub bezładne skupienia przypominające watę. Poszczególne kryształy są elastyczne i mogą osiągać do 2 mm długości, jednak ich grubość rzadko przekracza kilka mikrometrów. ## Właściwości fizyczne Kryształy stanevansytu charakteryzują się jedwabistym połyskiem. Są przezroczyste i bezbarwne. Ze względu na niewielki rozmiar i delikatność kryształów, określenie wielu właściwości fizycznych, takich jak twardość czy gęstość, jest utrudnione. Gęstość obliczona na podstawie danych krystalograficznych wynosi około 1.52 g/cm³. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Howarda Stanleya Evansa Jr. (1919-2002), amerykańskiego krystalografa i chemika z United States Geological Survey, w uznaniu jego wkładu w mineralogię i krystalochemię. Został zatwierdzony przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2000 roku. ## Zastosowania Stanevansyt nie ma żadnego praktycznego zastosowania i jest wyłącznie przedmiotem zainteresowania naukowego oraz kolekcjonerskiego jako unikatowy minerał organiczny.

Właściwości

Twardość Mohsa: 1.5-0
Barwa: colourless
Połysk: Silky
Rysa: White
Gęstość: 1.69
Łupliwość: {100}
Przezroczystość: Transparent
Układ krystaliczny: Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja stanevansytu w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwa. Minerał rozpoznaje się na podstawie jego unikalnej morfologii - bardzo cienkich, igiełkowych kryształów tworzących promieniste lub splątane agregaty. Ostateczne potwierdzenie wymaga zaawansowanych metod analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) i spektroskopia. ## Odróżnianie od podobnych Stanevansyt może być mylony z innymi wtórnymi minerałami organicznymi lub siarczanami tworzącymi igiełkowe wykwity, takimi jak gips czy epsomit. Odróżnienie gołym okiem jest niemożliwe. Kluczowe jest miejsce występowania (spaleniska) oraz analiza chemiczna. ## Formy kryształów Kryształy są silnie wydłużone w formie igieł lub listewek, często spłaszczone. Tworzą promieniste, gwiaździste agregaty lub bezładnie splątane skupienia przypominające filc lub watę.

Środowisko występowania

## Geneza Stanevansyt jest minerałem pochodzenia antropogenicznego. Powstaje w wyniku reakcji roztworów pochodzących z rozkładu materii organicznej (w tym przypadku glikolu etylenowego, składnika płynów niezamarzających) z tlenkiem magnezu (peryklazem) w wysokiej temperaturze. Jego formowanie obserwuje się na fragmentach betonu w obrębie hałd po pożarach węgla. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie peryklazu, kalcytu, anhydrytu, magnezytu oraz innych rzadkich minerałów organicznych, takich jak hoganit i paceit. ## Lokalizacje Jedynym znanym miejscem występowania stanevansytu na świecie (lokalizacja typowa) jest hałda kopalniana w pobliżu miejscowości Scranton w Pensylwanii, USA. Jest to miejsce po dawnym pożarze węgla.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazu stanevansytu ocenia się na podstawie wielkości i bogactwa agregatów krystalicznych na matrycy skalnej. Najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, promienistymi skupieniami igiełkowych kryształów, wyraźnie widocznymi na tle kontrastującej matrycy. Ze względu na rzadkość, każdy autentyczny okaz jest cenny. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów jest historyczna lokalizacja typowa w Scranton, Pensylwania, USA. Materiał z tego miejsca jest ekstremalnie trudny do zdobycia.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Ze względu na ekstremalną delikatność i niewielkie rozmiary kryształów, mechaniczne czyszczenie (nawet miękką szczoteczką) jest wysoce ryzykowne i niezalecane. Okazy należy chronić przed kurzem. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kontaktu z wodą i innymi płynami, które mogą rozpuścić lub uszkodzić delikatne kryształy. Minerał jest wrażliwy na zmiany temperatury i wilgotności. Należy chronić go przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, stabilnych pojemnikach (tzw. "micromount box"), które chronią przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się w kontrolowanych warunkach.