Spherocobaltite

Wzór chemiczny: Co²⁺CO₃

Sferokobaltyt to węglan kobaltu, ceniony za intensywnie różowoczerwoną barwę i występowanie w formie kulistych lub skorupiastych agregatów.

## Charakterystyka Sferokobaltyt jest węglanem kobaltu, rzadko tworzącym dobrze wykształcone kryształy. Najczęściej występuje w postaci kulistych (sferycznych), promienistych agregatów, a także w formie skupień skorupiastych, nerkowatych lub ziemistych. Jego najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna, żywa barwa, od różowej po głęboką czerwień, która czyni go bardzo atrakcyjnym minerałem kolekcjonerskim. Rzadko spotykane kryształy mają formę romboedrów lub skalenoedrów. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 4 w skali Mohsa i znaczną gęstością wynoszącą około 4.13 g/cm³. Ma szklisty do perłowego połysk. Jest zazwyczaj przeświecający, a w cienkich odłamkach może być przezroczysty. Wykazuje doskonałą łupliwość w trzech kierunkach, co jest typowe dla węglanów z grupy kalcytu. ## Barwy i odmiany Barwa sferokobaltytu jest jego znakiem rozpoznawczym i waha się od jasnoróżowej, przez różowoczerwoną, czerwoną, aż po czerwonobrązową. Zazwyczaj nie wyróżnia się nazwanych odmian, a jego wartość i klasyfikacja opierają się głównie na intensywności i nasyceniu koloru. Czasami tworzy roztwory stałe z innymi węglanami, co może nieznacznie wpływać na jego odcień. ## Historia i nazwa Nazwa minerału, nadana w 1877 roku przez niemieckiego mineraloga Albinusa Weisa, nawiązuje do jego typowej formy występowania - kulistych (sferycznych) agregatów - oraz składu chemicznego (zawartości kobaltu). Został odkryty w kopalni Daniel w Schneebergu w Saksonii (Niemcy). ## Zastosowania Sferokobaltyt nie ma znaczącego zastosowania przemysłowego ze względu na swoją rzadkość. Stanowi natomiast bardzo ceniony i poszukiwany kamień kolekcjonerski. Najlepszej jakości okazy, szczególnie te o intensywnej barwie i dobrej formie, osiągają wysokie ceny na rynku minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
3-4
Barwa
Najczęściej ciemnomagentowoczerwona; czasami brunatnoczerwona, szarawoczerwona lub aksamitnoczarna (ze względu na przeobrażenia powierzchniowe)
Połysk
Szklisty
Rysa
Magentowa, czerwona, "czerwona jak kwiat brzoskwini"
Gęstość
4.13
Łupliwość
Według {101¯1} (?)
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty, przeświecający
Układ krystaliczny
Trygonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczową cechą diagnostyczną sferokobaltytu jest jego intensywny, różowoczerwony kolor, często w połączeniu z kulistą lub skorupiastą formą agregatów. Reaguje gwałtownie z kwasami, pieniąc się, co jest charakterystyczne dla węglanów. Stosunkowo wysoka gęstość również jest pomocna w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Sferokobaltyt bywa mylony z rodochrozytem, który również jest różowym węglanem. Rodochrozyt ma jednak zazwyczaj jaśniejszy, bardziej "malinowy" odcień i często wykazuje charakterystyczne pasmowanie. Kobaltokalcyt (różowa odmiana kalcytu) jest znacznie lżejszy i ma niższą twardość (3 w skali Mohsa). Erytryn, arsenian kobaltu, ma podobny kolor, ale jest znacznie bardziej miękki (1.5-2.5) i tworzy inne formy kryształów. ## Formy kryształów Dobrze wykształcone kryształy są rzadkie i zazwyczaj mają postać małych romboedrów lub skalenoedrów. Najczęściej spotykaną formą są kuliste, promienisto-włókniste agregaty (sferolity), a także skupienia skorupiaste, groniaste i nerkowate.

Środowisko występowania

## Geneza Sferokobaltyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) hydrotermalnych złóż kruszców bogatych w kobalt. Tworzy się w niskich i średnich temperaturach w wyniku przeobrażenia pierwotnych minerałów kobaltu, takich jak skutterudyt czy kobaltyn. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami kobaltu i niklu, takimi jak erytryn, annabergit, a także z rodochrozytem, kobaltokalcytem, dolomitem, syderytem, malachitem i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze historyczne i współczesne lokalizacje sferokobaltytu to Bou Azzer w Maroku, skąd pochodzą jedne z najlepszych na świecie okazów. Inne znaczące stanowiska to prowincja Katanga w Demokratycznej Republice Konga, Schneeberg w Niemczech (miejsce odkrycia), kopalnia Peramea w Hiszpanii, a także niektóre złoża w Australii (np. Mount Cobalt) i we Włoszech (Sardynia).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy sferokobaltytu charakteryzują się głębokim, nasyconym, czerwonym lub intensywnie różowym kolorem. Ważna jest forma - dobrze zdefiniowane sferolity lub druzy drobnych, błyszczących kryształów na kontrastującej matrycy skalnej są bardziej pożądane niż skupienia ziemiste. Wielkość agregatów i brak uszkodzeń mechanicznych również znacząco podnoszą wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej poszukiwane przez kolekcjonerów są okazy pochodzące z rejonu Bou Azzer w Maroku. Słyną one z wyjątkowej barwy, połysku i doskonałej formy. Klasyczne, choć rzadziej dostępne, są również okazy z historycznych lokalizacji w Niemczech i Demokratycznej Republice Konga.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. W razie potrzeby można użyć wody destylowanej, ale należy unikać długotrwałego moczenia. Należy go natychmiast i dokładnie osuszyć. ## Czego unikać Sferokobaltyt jest wrażliwy na kwasy, które powodują jego gwałtowne pienienie się i rozkład. Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami domowymi i kwasami. Jest to minerał stosunkowo miękki, podatny na zarysowania. Należy chronić go przed długotrwałą ekspozycją na silne światło słoneczne, które może spowodować blaknięcie koloru. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w osobnych, wyściełanych pudełkach lub gablotach, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały. Należy chronić go przed wilgocią i gwałtownymi zmianami temperatury.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej