Sphaerobertrandite

Wzór chemiczny: Be<sub>3</sub>SiO<sub>4</sub>(OH)<sub>2</sub>

Rzadki krzemian berylu, tworzący charakterystyczne, kuliste agregaty złożone z promienistych włókien.

## Charakterystyka Sferobertrandyt jest krzemianem berylu, wyróżniającym się formą występowania. Tworzy niemal wyłącznie kuliste lub półkuliste agregaty, zwane sferolitami, o budowie promienisto-włóknistej. Poszczególne kryształy wchodzące w skład agregatów są bardzo drobne, igiełkowe lub włókniste, i rozchodzą się promieniście od wspólnego centrum. Powierzchnia sferolitów bywa gładka lub matowa, a ich wielkość rzadko przekracza kilka milimetrów średnicy. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się twardością około 6 w skali Mohsa. Ma połysk szklisty, a na powierzchniach włókien bywa jedwabisty. Jest przezroczysty do przeświecającego. Jego gęstość wynosi około 2.66 g/cm³. ## Barwy i odmiany Sferobertrandyt jest najczęściej bezbarwny, biały lub ma odcień bladożółty. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Nazwa minerału nawiązuje do jego typowej, sferycznej (kulistej) formy występowania oraz do chemicznego i strukturalnego podobieństwa do bertrandytu. Został opisany po raz pierwszy w 1962 roku na podstawie okazów znalezionych w złożu berylu Ermakovskoe w Buriacji (Rosja). ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, sferobertrandyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów rzadkich minerałów oraz naukowców.

Właściwości

Twardość Mohsa
6
Połysk
Vitreous
Rysa
White
Gęstość
2.66
Łupliwość
Perfect on {001}
Przełam
Uneven to subconchoidal
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Najważniejszą cechą diagnostyczną sferobertrandytu są jego charakterystyczne, kuliste agregaty (sferolity) o promienistej budowie wewnętrznej. Twardość (ok. 6) i szklisty połysk są również pomocne w identyfikacji. ## Odróżnianie od podobnych Sferobertrandyt bywa mylony z innymi minerałami tworzącymi sferolity, takimi jak niektóre zeolity (np. thomsonit) czy chalcedon. Odróżnia go wyższa twardość oraz środowisko występowania - współwystępowanie z innymi minerałami berylu (bertrandytem, fenakitem). Od bertrandytu, z którym jest blisko spokrewniony, różni się głównie formą występowania (bertrandyt częściej tworzy tabliczkowe kryształy lub skupienia ziarniste). ## Formy kryształów Minerał ten tworzy sferolityczne agregaty złożone z drobnych, igiełkowych lub włóknistych kryształów o jednoskośnej symetrii.

Środowisko występowania

## Geneza Sferobertrandyt jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku hydrotermalnych przeobrażeń pierwotnych minerałów berylu, takich jak beryl, chryzoberyl czy fenakit. Występuje w granitowych pegmatytach oraz w grejzenach i skarnach bogatych w beryl. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z bertrandytem, fenakitem, berylem, albitem, kwarcem, fluorytem i miką. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowisko, będące jednocześnie lokalizacją typową, to złoże berylu Ermakovskoe w Buriacji w Rosji. Znany jest również z pegmatytów w Tørdal w Norwegii oraz z kilku lokalizacji w Kazachstanie.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione okazy to te z dobrze wykształconymi, ostro zarysowanymi sferolitami o wyraźnym połysku, osadzone na kontrastującej matrycy skalnej. Atrakcyjność podnosi również asocjacja z innymi rzadkimi minerałami berylu, takimi jak fenakit. Wielkość sferolitów jest kluczowym czynnikiem wpływającym na wartość. ## Popularne stanowiska Klasyczne i najbardziej cenione okazy pochodzą z lokalizacji typowej - złoża Ermakovskoe w Rosji. Okazy z innych stanowisk są znacznie rzadsze na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej, aby nie uszkodzić delikatnych, włóknistych agregatów. Można użyć sprężonego powietrza do usunięcia kurzu. ## Czego unikać **Uwaga: Minerał zawiera beryl i jego pył jest toksyczny przy wdychaniu.** Należy unikać wszelkich czynności mogących prowadzić do pylenia (np. szlifowania, drapania). Nie wolno stosować myjek ultradźwiękowych ani silnych chemikaliów. Należy chronić go przed kwasami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w zamkniętych, wyściełanych pudełkach, aby chronić je przed kurzem i uszkodzeniami mechanicznymi. Delikatne sferolity mogą łatwo ulec zgnieceniu lub wykruszeniu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej