Spanoite
Wzór chemiczny: Tl<sup>1+</sup><sub>2</sub>[(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(V<sup>5+</sup><sub>2</sub>O<sub>8</sub>)]
Niezwykle rzadki, radioaktywny i toksyczny wanadan uranylu i talu, występujący jako minerał wtórny w strefach utleniania złóż uranu.
Właściwości
- Układ krystaliczny
- Jednoskośny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja wizualna jest praktycznie niemożliwa bez zaawansowanych badań analitycznych, takich jak dyfrakcja rentgenowska (XRD) lub spektroskopia dyspersji energii (EDS). Wskazówką w terenie jest silna anomalia radiometryczna oraz współwystępowanie z innymi wtórnymi minerałami uranu w kopalni Atlanta. ## Odróżnianie od podobnych Spanoit jest chemicznie i strukturalnie zbliżony do innych minerałów z grupy karnotytu oraz pokrewnych wanadanów uranylu. Pewne odróżnienie od minerałów takich jak karnotyt, tyujamunit czy margarytasyt wymaga analizy chemicznej potwierdzającej obecność talu jako głównego kationu w strukturze. ## Formy kryształów Tworzy mikroskopijne kryształy i drobne skupienia typowe dla wtórnych minerałów uranylowych krystalizujących w pustkach i szczelinach skał.
Środowisko występowania
## Geneza Jest to minerał wtórny, krystalizujący w strefach utleniania złóż kruszców. Powstaje w wyniku wietrzenia pierwotnych minerałów uranu i wanadu w obecności roztworów bogatych w jony talu. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu i wanadu charakterystycznymi dla strefy utleniania złoża w kopalni Atlanta. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym stanowiskiem występowania (type locality) jest kopalnia Atlanta w hrabstwie Lincoln (Nevada, USA).
Rzadkość
Ekstremalnie rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości W przypadku tak rzadkich minerałów jedynym kryterium wartości kolekcjonerskiej jest potwierdzona autentyczność okazu, najlepiej poparta wynikami badań analitycznych, oraz udokumentowane pochodzenie z lokalizacji typowej. ## Popularne stanowiska Kopalnia Atlanta w Nevadzie (USA) to jedyne źródło okazów tego minerału na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazów nie należy czyścić mechanicznie ani myć w myjkach ultradźwiękowych ze względu na ryzyko wdychania lub połknięcia toksycznego i radioaktywnego pyłu. Wszelkie manipulacje powinny być ograniczone do absolutnego minimum. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać kruszenia, pocierania oraz kontaktu z wodą, która mogłaby rozpuścić lub wypłukać toksyczne związki talu i uranu. Należy unikać bezpośredniego kontaktu ze skórą i nie wdychać powietrza w bezpośrednim sąsiedztwie niezabezpieczonego okazu. ## Przechowywanie Wymaga przechowywania w szczelnych, przezroczystych pojemnikach (np. pudełkach typu micromount), co zapobiega rozprzestrzenianiu się pyłu i ogranicza ekspozycję na promieniowanie. Pojemniki powinny być wyraźnie opisane jako materiał radioaktywny i toksyczny, przechowywane w dobrze wentylowanym pomieszczeniu, z dala od przestrzeni mieszkalnych.