Spangolite

Wzór chemiczny: Cu<sup>2+</sup><sub>6</sub>AlS<sup>6+</sup>O<sub>4</sub>(OH)<sub>12</sub>Cl·3H<sub>2</sub>O

Spangolit to rzadki, uwodniony siarczan miedzi i glinu, ceniony za intensywnie zielononiebieskie, tabliczkowe lub pryzmatyczne kryształy.

## Charakterystyka Spangolit jest złożonym, uwodnionym siarczanem miedzi, glinu i chloru, należącym do minerałów wtórnych. Tworzy charakterystyczne, dobrze wykształcone, krótkie kryształy pryzmatyczne lub tabliczkowe o heksagonalnym zarysie. Jego najbardziej rozpoznawalną cechą jest intensywna, żywa barwa, wahająca się od szmaragdowozielonej po zielononiebieską. Kryształy wykazują silny połysk szklisty i są zazwyczaj niewielkie, rzadko przekraczając kilka milimetrów długości. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, o twardości około 3.5 w skali Mohsa, co czyni go podatnym na zarysowania. Jego gęstość wynosi około 3.14 g/cm³. Kryształy są zazwyczaj przezroczyste do przeświecających, a ich powierzchnie charakteryzują się szklistym połyskiem. Posiada dobrą łupliwość w jednej płaszczyźnie, a jego przełam jest muszlowy. ## Barwy i odmiany Spangolit występuje w odcieniach od szmaragdowozielonego, przez zielononiebieski, aż po ciemnozielony. Barwa jest jednym z jego głównych atrybutów diagnostycznych i kolekcjonerskich. Nie wyróżnia się jego nazwanych odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1890 roku przez Samuela Lewisa Penfielda. Jego nazwa honoruje Normana Spanga (1841-1922), amerykańskiego kolekcjonera minerałów z Pittsburgha w Pensylwanii, który dostarczył pierwsze okazy do badań. Lokalizacją typową jest kopalnia Czar w Tombstone, w hrabstwie Cochise w Arizonie (USA). ## Zastosowania Spangolit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest natomiast cenionym i poszukiwanym minerałem kolekcjonerskim ze względu na swoją rzadkość, atrakcyjną barwę i dobrze wykształcone kryształy.

Właściwości

Twardość Mohsa
3.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Jasnozielona
Gęstość
3.14
Łupliwość
Dobra w {0001}
Przełam
Muszlowy
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Trigonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami pozwalającymi zidentyfikować spangolit są jego trygonalna forma kryształów (krótkie pryzmaty, tabliczki), intensywna zielononiebieska barwa, szklisty połysk oraz stosunkowo niska twardość. Ważnym wskaźnikiem jest też jego parageneza - występowanie w towarzystwie innych wtórnych minerałów miedzi. ## Odróżnianie od podobnych Spangolit bywa mylony z innymi zielonymi lub niebieskimi minerałami strefy utleniania. Od konnelitu odróżnia go forma kryształów - konnelit tworzy najczęściej agregaty igiełkowe lub promieniste. Brochantyt również często występuje w formie igiełkowej lub włóknistej. Euchroit, choć podobny barwą, krystalizuje w układzie rombowym i ma nieco inny odcień. ## Formy kryształów Spangolit tworzy krótkie kryształy pryzmatyczne lub grube tabliczki, często o charakterze hemimorficznym (zakończenia kryształu na obu końcach są wykształcone w odmienny sposób). Występuje również w formie naskorupień i druz mineralnych, czyli skupisk drobnych kryształów pokrywających powierzchnię skały.

Środowisko występowania

## Geneza Spangolit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż kruszców miedzi. Jego tworzeniu sprzyja suchy lub półpustynny klimat. Powstaje w wyniku skomplikowanych procesów chemicznych z udziałem wód bogatych w siarczany i chlorki, które oddziałują na pierwotne siarczki miedzi. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami miedzi, takimi jak azuryt, malachit, kupryt, brochantyt, konnelit, linaryt, a także z gipsem, kalcytem i kwarcem. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska spangolitu na świecie to historyczna lokalizacja typowa w Tombstone w Arizonie (USA) oraz kopalnia Majuba Hill w Nevadzie (USA), skąd pochodzą jedne z najlepszych okazów. Inne znane lokalizacje to kornwalijskie kopalnie w Wielkiej Brytanii, złoża w Laurion w Grecji, a także Tsumeb w Namibii i niektóre złoża w Chile.

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy spangolitu charakteryzują się ostrymi, dobrze wykształconymi i nieuszkodzonymi kryształami o intensywnej, szmaragdowozielonej lub niebieskozielonej barwie. Ważna jest również przezroczystość kryształów oraz ich wielkość - większe egzemplarze są znacznie rzadsze. Atrakcyjność okazu podnosi estetyczne umiejscowienie kryształów na matrycy skalnej, zwłaszcza w towarzystwie innych kontrastujących minerałów. ## Popularne stanowiska Za klasyczne uchodzą okazy z lokalizacji typowej w Tombstone w Arizonie. Jednak za najlepsze na świecie pod względem jakości i wielkości kryształów uważane są spangolity pochodzące z kopalni Majuba Hill w hrabstwie Pershing w Nevadzie, USA. Okazy z tej lokalizacji osiągają najwyższe ceny na rynku kolekcjonerskim.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy spangolitu należy czyścić bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka i wody destylowanej. Ze względu na jego niską twardość, mechaniczne czyszczenie może łatwo uszkodzić lub zarysować powierzchnię kryształów. Nie należy stosować myjek ultradźwiękowych. ## Czego unikać Spangolit jest rozpuszczalny w kwasach, dlatego należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami. Jest również wrażliwy na wysoką temperaturę i gwałtowne jej zmiany. Należy chronić go przed zarysowaniem przez twardsze minerały. ## Przechowywanie Kolekcjonerskie okazy spangolitu najlepiej przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach lub klaserach, aby uniknąć kontaktu z innymi minerałami. Powinno się go chronić przed kurzem i bezpośrednim, długotrwałym działaniem światła słonecznego, a także przechowywać w miejscu o stabilnej wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej