Smythite

Wzór chemiczny: (Fe<sup>2+</sup>,Fe<sup>3+</sup>,Ni)<sub>3-3.3</sub>S<sub>4</sub>

Smythit to rzadki, silnie magnetyczny siarczek żelaza i niklu, tworzący charakterystyczne, cienkie heksagonalne blaszki o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Smythit jest rzadkim minerałem z grupy siarczków, chemicznie klasyfikowanym jako siarczek żelaza i niklu. Jego najbardziej charakterystyczną cechą wizualną są cienkie, sześcioboczne (heksagonalne) kryształy o formie blaszek lub łusek. Zwykle występują one w postaci niewielkich, pojedynczych płytek, rozetowych skupień lub jako drobne łuseczki w szczelinach skał. Minerał ma czarną barwę, często z brązowawym lub spiżowym odcieniem, i odznacza się silnym, metalicznym połyskiem. Jedną z jego kluczowych właściwości fizycznych jest silny magnetyzm. ## Właściwości fizyczne Twardość smythitu w skali Mohsa wynosi około 4.5, co plasuje go w średnim zakresie twardości. Jest nieprzezroczysty, a jego gęstość waha się od 4.07 do 4.3 g/cm³. Posiada doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, zgodnej z podstawą heksagonalnych kryształów, co sprawia, że łatwo dzieli się na cienkie blaszki. ## Barwy i odmiany Minerał ten jest jednolicie czarny, niekiedy z brązowym lub mosiężnym odcieniem na świeżych powierzchniach. Nie tworzy odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Smythit został po raz pierwszy opisany w 1957 roku przez Richarda C. Erda, Howarda T. Evansa Jr. i Donalda H. Richtera. Nazwa minerału honoruje Charlesa Henry'ego Smytha Jr. (1866–1937), profesora geologii i mineralogii na Uniwersytecie Princeton, za jego wkład w badania złóż rud. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, smythit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania naukowego oraz jest cenionym nabytkiem w zaawansowanych kolekcjach minerałów.

Właściwości

Twardość Mohsa
4.5
Połysk
Metallic
Rysa
Black
Gęstość
4.07-4.3
Łupliwość
Perfect on {0001}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Opaque
Układ krystaliczny
Trigonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowymi cechami diagnostycznymi smythitu są jego forma - cienkie, heksagonalne blaszki - w połączeniu z czarną barwą, metalicznym połyskiem i, co najważniejsze, silnym magnetyzmem. Doskonała łupliwość w jednym kierunku, powodująca oddzielanie się cienkich płytek, jest również bardzo charakterystyczna. ## Odróżnianie od podobnych Smythit bywa mylony z innymi blaszkowymi lub magnetycznymi minerałami: - **Pyrrhotyt:** Często współwystępuje ze smythitem, ale zazwyczaj ma brązowospiżową barwę i jest słabiej magnetyczny. - **Grafitem:** Grafit ma podobny wygląd i pokrój, ale jest znacznie bardziej miękki (twardość 1-2), w dotyku jest tłusty i nie jest magnetyczny. - **Molybdenit:** Tworzy podobne heksagonalne blaszki, ale jest bardzo miękki (twardość 1-1.5), ma lekko niebieskawy odcień i nie wykazuje magnetyzmu. ## Formy kryształów Smythit krystalizuje w postaci cienkich do grubych tabliczkowych kryształów o zarysie heksagonalnym. Często tworzy agregaty przypominające rozety, wachlarze lub występuje jako drobnołuskowe pokrycia i naloty.

Środowisko występowania

## Geneza Smythit jest minerałem niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych. Powstaje w pustkach i szczelinach skał węglanowych (wapieni, dolomitów), a także w serpentynitach. Może również tworzyć się jako produkt przeobrażenia (alteracji) pyrrhotytu w pewnych typach złóż siarczkowych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z takimi minerałami jak pyrrhotyt, piryt, markasyt, kalcyt, dolomit, ankeryt i syderyt. ## Lokalizacje Do najważniejszych i klasycznych lokalizacji smythitu należą: - Stany Zjednoczone – geody w wapieniach w hrabstwie Monroe w stanie Indiana (miejsce typowe). - Japonia – kopalnia Kamaishi w prefekturze Iwate, gdzie znajdowano dobrze wykształcone kryształy. - Kanada – okolice Sudbury w Ontario. - Inne udokumentowane wystąpienia znajdują się w Niemczech, Austrii i Słowenii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Wartość kolekcjonerska okazów smythitu zależy przede wszystkim od jakości i wielkości kryształów. Najbardziej cenione są okazy z ostro zarysowanymi, wyraźnymi heksagonalnymi blaszkami, zwłaszcza jeśli tworzą estetyczne rozety. Duże znaczenie ma również kontrastująca matryca, na przykład biały kalcyt lub dolomit, która eksponuje czarne, metaliczne kryształy. Ze względu na rzadkość minerału, nawet mikroskopijne, ale dobrze wykształcone kryształy są poszukiwane przez specjalistów. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i najbardziej pożądane uchodzą okazy pochodzące z geod znajdowanych w wapieniach w stanie Indiana (USA). Wysoko cenione są również dobrze wykształcone kryształy z japońskiej kopalni Kamaishi.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy smythitu należy czyścić wyłącznie na sucho, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Jako siarczek jest wrażliwy na wilgoć i chemikalia, dlatego należy unikać kontaktu z wodą, a zwłaszcza z kwasami. ## Czego unikać Minerał ten jest podatny na utlenianie w wilgotnym środowisku, co może prowadzić do jego powolnego rozkładu i matowienia. Należy chronić go przed wilgocią, bezpośrednim działaniem promieni słonecznych, gwałtownymi zmianami temperatury oraz wszelkimi środkami chemicznymi. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie smythitu w suchym i stabilnym środowisku. Najlepszym rozwiązaniem jest zamknięte pudełko klaserowe z pochłaniaczem wilgoci (np. żelem krzemionkowym). Ze względu na możliwość utleniania, warto izolować go od innych minerałów, które mogłyby ulec uszkodzeniu w wyniku kontaktu z produktami jego rozkładu.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej