Smirnovskite
Wzór chemiczny: (Th<sup>4+</sup>,Ca)PO<sub>4</sub>·nH<sub>2</sub>O
Smirnowskit to rzadki, uwodniony fosforan toru i wapnia, tworzący ziemiste lub skrytokrystaliczne masy o białawym, żółtawym lub różowawym zabarwieniu.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 5
- Połysk
- Szklisty, Ziemisty
- Rysa
- Biała
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny
- Przezroczystość
- Prześwitujący do nieprzezroczystego
- Układ krystaliczny
- Tetragonalny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Identyfikacja smirnowskitu w warunkach polowych jest praktycznie niemożliwa bez specjalistycznego sprzętu. Jego kluczową cechą diagnostyczną jest radioaktywność, wykrywalna za pomocą licznika Geigera. W warunkach laboratoryjnych rozpoznaje się go na podstawie analizy chemicznej (EDS/WDS) potwierdzającej obecność toru i fosforu oraz dyfrakcji rentgenowskiej (XRD). ## Odróżnianie od podobnych Smirnowskit może być mylony z innymi wtórnymi, ziemistymi minerałami fosforanowymi lub węglanowymi o podobnym wyglądzie, takimi jak hydroksylapatyt, kalcyt czy chalcedon w formach ziemistych. Kluczowym czynnikiem odróżniającym jest jego silna radioaktywność, której nie wykazują podobne wizualnie minerały. ## Formy kryształów Minerał ten występuje w postaci mas skrytokrystalicznych, ziemistych, proszkowych lub porcelanopodobnych. Nie tworzy makroskopowych kryształów.
Środowisko występowania
## Geneza Smirnowskit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż hydrotermalnych, zwłaszcza tych zawierających minerały toru, takie jak toryt czy monacyt. Tworzy się w wyniku zmiany i rozkładu pierwotnych minerałów w warunkach bliskich powierzchni ziemi. ## Asocjacje mineralne Często współwystępuje z innymi minerałami wtórnymi strefy utlenienia, takimi jak goethyt, hydroksylapatyt, fluoryt, kwarc, a także z reliktami pierwotnych minerałów, np. galeną. ## Lokalizacje Najważniejsze i potwierdzone stanowiska tego rzadkiego minerału znajdują się w Rosji, w miejscu jego odkrycia (Egitinskoye, Buriacja, Transbaikalia) oraz w Niemczech (kopalnia Clara, Wolfach, Schwarzwald).
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Jakość okazu smirnowskitu zależy przede wszystkim od jego bogactwa na matrycy skalnej oraz czystości agregatu. Ponieważ nie tworzy on estetycznych kryształów, jego wartość kolekcjonerska jest głównie naukowa. Okazy z dobrze udokumentowanej lokalizacji, zwłaszcza z miejsca typowego (type locality), są bardziej cenione. Kontrastowe połączenie z innymi minerałami może podnieść atrakcyjność wizualną. ## Popularne stanowiska Najbardziej pożądane przez kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach lub minerałach radioaktywnych są okazy z lokalizacji typowej w Rosji oraz z kopalni Clara w Niemczech, która jest znana z dostarczania mikroskopijnych, ale dobrze zbadanych okazów wielu rzadkich gatunków mineralnych.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Ze względu na jego miękkość i często porowatą, ziemistą naturę, czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i innymi płynami, które mogą zostać wchłonięte przez agregat. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z chemikaliami, kwasami i wodą. Jako minerał radioaktywny, wymaga ostrożnego obchodzenia się. Nie należy go przechowywać w miejscach stałego przebywania ludzi (biurko, sypialnia). Unikać wdychania pyłu, który może powstać przy manipulacji okazem. ## Przechowywanie Okazy smirnowskitu powinny być przechowywane w zamkniętych, wyraźnie oznaczonych pojemnikach (np. pudełkach typu "perky box"), z etykietą ostrzegawczą o radioaktywności. Przechowywać z dala od innych minerałów, które mogą być wrażliwe na promieniowanie. Należy myć ręce po każdym kontakcie z minerałem.