Smamite

Wzór chemiczny: Ca<sub>2</sub>Sb<sup>5+</sup>(OH)<sub>4</sub>[H(As<sup>5+</sup>O<sub>4</sub>)<sub>2</sub>]·6H<sub>2</sub>O

Smamit to bardzo rzadki uwodniony arsenian wapnia i antymonu, tworzący bezbarwne, tabliczkowe kryształy o perłowym połysku.

## Charakterystyka Smamit jest minerałem z gromady arsenianów, charakteryzującym się złożonym składem chemicznym obejmującym wapń, antymon, arsen i wodę. Występuje w postaci bardzo małych, tabliczkowych lub listewkowych kryształów, osiągających rozmiary do 0.2 mm. Kryształy są bezbarwne i przezroczyste, często tworzą niewielkie, promieniste agregaty lub rozetki. Ze względu na swój niewielki rozmiar, cechy wizualne są zazwyczaj dostrzegalne jedynie pod mikroskopem. ## Właściwości fizyczne Kryształy smamitu wykazują twardość około 2 w skali Mohsa, co czyni je minerałem bardzo miękkim. Mają perłowy połysk na powierzchniach łupliwości oraz szklisty w innych miejscach. Minerał jest przezroczysty. Gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki elementarnej wynosi 3.03 g/cm³. ## Historia i nazwa Nazwa minerału pochodzi od akronimu SMAM (Staatliches Museum für Mineralogie und Geologie, Drezno, Niemcy), gdzie przeprowadzono pierwsze badania nad tym minerałem. Smamit został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2013 roku. Został odkryty w kopalni Gebel el Hamam w regionie Synaj Południowy w Egipcie.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Pearly
Rysa
White
Gęstość
3.03
Łupliwość
Perfect on {010}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent
Układ krystaliczny
Triclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja smamitu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa ze względu na mikroskopijne rozmiary kryształów i występowanie w złożonych paragenezach. Pewne rozpoznanie wymaga zaawansowanych technik analitycznych, takich jak rentgenowska analiza strukturalna (XRD) i mikroanaliza chemiczna (EDS/WDS). Wizualnie, pod dużym powiększeniem, można zaobserwować charakterystyczne, bezbarwne, tabliczkowe kryształy o perłowym połysku. ## Odróżnianie od podobnych Smamit może być mylony z innymi wtórnymi minerałami arsenianowymi i antymonowymi, takimi jak gips, farmakolit czy różne minerały z grupy apatytu, które mogą tworzyć podobne bezbarwne naloty lub małe kryształy. Kluczowe dla odróżnienia jest współwystępowanie z innymi rzadkimi arsenianami w specyficznym środowisku geologicznym oraz potwierdzenie obecności antymonu i arsenu za pomocą analizy chemicznej. ## Formy kryształów Smamit krystalizuje w postaci cienkich, tabliczkowych kryształów o zarysie sześcioboku lub rombu, wydłużonych w jednym kierunku. Kryształy często łączą się w niewielkie, promieniste lub wachlarzowate agregaty i rozetki.

Środowisko występowania

## Geneza Smamit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (gossanach) złóż polimetalicznych. Tworzy się w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów zawierających arsen, antymon i wapń w warunkach niskiej temperatury i ciśnienia. Jego powstanie jest związane z działalnością roztworów hydrotermalnych. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w towarzystwie innych rzadkich, wtórnych arsenianów i siarczanów. W lokalizacji typowej (Gebel el Hamam) stwierdzono jego współwystępowanie z farmakolitem, gipsem, hematytem, kwarcem, lavendulanem, erytrynem, annabergitem oraz innymi, niezidentyfikowanymi arsenianami. ## Lokalizacje Jedynym potwierdzonym miejscem występowania smamitu na świecie jest jego lokalizacja typowa: kopalnia Gebel el Hamam, Półwysep Synaj, w muhafazie Synaj Południowy w Egipcie. Jest to stanowisko znane z występowania wielu rzadkich minerałów wtórnych.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako minerał mikroskopijny (micromount), wartość kolekcjonerska smamitu jest determinowana przez jakość i bogactwo agregatów krystalicznych na matrycy skalnej. Najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami tworzącymi wyraźne, promieniste lub rozetkowe skupienia. Ważna jest również estetyczna kompozycja z innymi, kontrastującymi kolorystycznie minerałami asocjacyjnymi, np. różowym erytrynem czy niebieskim lavendulanem. Czystość i przezroczystość poszczególnych kryształów, widoczna pod mikroskopem, również podnosi wartość okazu. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów smamitu jest kopalnia Gebel el Hamam w Egipcie. Materiał z tej lokalizacji jest niezwykle rzadki na rynku kolekcjonerskim i poszukiwany przez specjalistów od minerałów rzadkich i systematycznych.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy smamitu są ekstremalnie delikatne i małe, dlatego nie zaleca się ich mechanicznego czyszczenia. Wszelkie próby użycia szczoteczek, a nawet strumienia wody, mogą bezpowrotnie zniszczyć kryształy. Jeśli czyszczenie jest absolutnie konieczne, można ostrożnie użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z wszelkimi chemikaliami, w tym kwasami i zasadami. Minerał jest bardzo miękki (twardość 2), więc jest podatny na zarysowania i uszkodzenia mechaniczne. Należy chronić go przed wysoką temperaturą, która może prowadzić do dehydratacji i zniszczenia struktury kryształu. Ze względu na jego kruchość, należy unikać wibracji i wstrząsów. ## Przechowywanie Smamit musi być przechowywany w stabilnych warunkach, najlepiej w zamkniętym, wyściełanym pudełku typu "micromount", aby chronić go przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami fizycznymi. Ekspozycja powinna odbywać się wyłącznie w specjalistycznych gablotach, z dala od źródeł ciepła i bezpośredniego światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej