Sklodowskite

Wzór chemiczny: Mg(U<sup>6+</sup>O<sub>2</sub>)<sub>2</sub>(SiO<sub>3</sub>OH)<sub>2</sub>·6H<sub>2</sub>O

Skłodowskit to krzemian uranylu magnezu, tworzący charakterystyczne, igiełkowe kryształy o intensywnie żółtej lub zielonożółtej barwie.

## Charakterystyka Skłodowskit jest minerałem wtórnym z grupy krzemianów uranylu, cenionym przez kolekcjonerów za swój intensywny, jaskrawy kolor i atrakcyjne formy występowania. Tworzy skupienia w postaci promienistych agregatów, naskorupień, a także dobrze wykształconych, igiełkowych lub włoskowych kryształów. Poszczególne kryształy są zazwyczaj bardzo małe i delikatne, rzadko przekraczając kilka milimetrów długości, lecz ich gęste skupiska mogą pokrywać znaczne powierzchnie skał. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest stosunkowo miękki, z twardością około 2-3 w skali Mohsa. Jego kryształy wykazują połysk szklisty do jedwabistego, zwłaszcza w przypadku agregatów włóknistych. Jest przezroczysty do przeświecającego. Gęstość skłodowskitu wynosi około 3.54 g/cm³. Jest silnie radioaktywny ze względu na wysoką zawartość uranu. ## Barwy i odmiany Skłodowskit występuje w charakterystycznych, żywych odcieniach żółci - od cytrynowożółtej, przez kanarkowożółtą, po zielonkawożółtą. Barwa jest jednym z jego głównych atrybutów wizualnych. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych czy handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został po raz pierwszy opisany w 1924 roku przez belgijskiego mineraloga Alfreda Schoepa. Nazwał go na cześć Marii Skłodowskiej-Curie (1867-1934), polsko-francuskiej uczonej, pionierki badań nad promieniotwórczością, w uznaniu jej fundamentalnych odkryć dotyczących radu i polonu. Miejscem typowym, z którego pochodziły pierwsze opisane próbki, jest kopalnia Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i formę występowania, skłodowskit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Ma znaczenie wyłącznie naukowe i kolekcjonerskie, będąc poszukiwanym minerałem uranowym.

Właściwości

Twardość Mohsa
2-3
Połysk
Vitreous, Silky
Rysa
Yellowish white
Gęstość
3.54
Łupliwość
Perfect on {100}
Przełam
Uneven
Przezroczystość
Transparent to translucent
Układ krystaliczny
Monoclinic

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne skłodowskitu to jego intensywna, cytrynowożółta do zielonożółtej barwa, igiełkowa lub włoskowa forma kryształów tworzących promieniste agregaty oraz silna radioaktywność. Często występuje w strefach utleniania złóż uranu. Pod wpływem krótkofalowego światła UV wykazuje słabą, zieloną fluorescencję. ## Odróżnianie od podobnych Skłodowskit bywa mylony z innymi wtórnymi minerałami uranu, zwłaszcza z uranofanem. Uranofan (wapniowy krzemian uranylu) ma bardzo podobny wygląd i właściwości, a ich pewne rozróżnienie często wymaga analizy chemicznej (EDS) w celu określenia obecności magnezu (w skłodowskicie) lub wapnia (w uranofanie). Uranofan częściej tworzy skupienia zbite i matowe, podczas gdy skłodowskit częściej formuje lśniące, igiełkowe agregaty. ## Formy kryształów Kryształy skłodowskitu są jednoskośne, lecz wykazują pseudo-rombowy pokrój. Są silnie wydłużone, igiełkowe, włoskowe lub listewkowe. Zazwyczaj tworzą promieniste, gwiaździste lub wachlarzowate agregaty, a także gęste, spilśnione skupienia i naskorupienia na skale macierzystej.

Środowisko występowania

## Geneza Skłodowskit jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utleniania (wietrzenia) złóż uraninitu i innych pierwotnych minerałów uranu. Tworzy się w wyniku działania wód bogatych w krzemionkę i magnez na rudy uranowe. Jest produktem stosunkowo późnych etapów przeobrażeń hydrotermalnych w niskich temperaturach. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami uranu. Do jego najczęstszych asocjacji należą uranofan, kasolit, torbernit, curyt, soddyit, a także pierwotny uraninit. Może również występować w towarzystwie kwarcu, skaleni i minerałów ilastych. ## Lokalizacje Najważniejszym i historycznym miejscem występowania skłodowskitu, skąd pochodzą najlepsze okazy, jest kopalnia Shinkolobwe w prowincji Katanga (Demokratyczna Republika Konga). Znaczące znaleziska pochodzą również z Jáchymova w Czechach, kopalni Great Bear Lake w Kanadzie oraz z licznych stanowisk w stanie Utah w USA (np. kopalnia Delta).

Rzadkość

Niezbyt pospolity

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najwyżej cenione okazy skłodowskitu charakteryzują się intensywną, czystą, cytrynowożółtą barwą. Kluczowa jest forma kryształów - poszukiwane są okazy z dobrze wykształconymi, długimi igłami tworzącymi estetyczne, promieniste agregaty ("jeżyki", "słoneczka"). Ważny jest również kontrast z ciemną skałą macierzystą (matrycą) oraz brak uszkodzeń delikatnych kryształów. Wielkość agregatów, a nie pojedynczych igieł, znacząco wpływa na wartość. ## Popularne stanowiska Za klasyczne i dostarczające najlepszych na świecie okazów uważa się złoże Shinkolobwe w Demokratycznej Republice Konga. Okazy stamtąd stanowią wzorzec dla tego minerału. Kolekcjonerzy cenią również próbki z Jáchymova (Czechy) ze względu na ich historyczne znaczenie.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy skłodowskitu są niezwykle delikatne i kruche. Czyszczenie mechaniczne jest wysoce niewskazane. Jeśli jest to absolutnie konieczne, można użyć sprężonego powietrza z bezpiecznej odległości, aby usunąć luźny kurz. Należy unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić minerał. ## Czego unikać Skłodowskit jest minerałem uranowym i jest silnie radioaktywny. Należy bezwzględnie unikać wdychania pyłu i bezpośredniego kontaktu ze skórą. Mycie rąk po każdym kontakcie jest obowiązkowe. Nie należy go przechowywać w miejscach, gdzie spędza się dużo czasu (sypialnie, biurka). Należy go chronić przed wilgocią, wysoką temperaturą i chemikaliami. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w szczelnych, przezroczystych pojemnikach z tworzywa sztucznego (tzw. perky box), które chronią przed uszkodzeniami mechanicznymi i rozprzestrzenianiem się pyłu. Pojemnik powinien być wyraźnie oznaczony jako materiał radioaktywny. Należy go trzymać z dala od innych minerałów wrażliwych na promieniowanie.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej