Skaergaardite

Wzór chemiczny: PdCu

Skaergaardyt to bardzo rzadki, naturalny stop palladu i miedzi, odkryty w słynnej intruzji Skaergaard na Grenlandii.

## Charakterystyka Skaergaardyt jest bardzo rzadkim minerałem z grupy stopów rodzimych, składającym się głównie z palladu i miedzi. Występuje w postaci mikroskopijnych, anhedralnych (nieforemnych) ziaren, zwykle o wielkości nieprzekraczającej 100 mikrometrów. Ze względu na swój rozmiar, jego cechy wizualne są możliwe do zaobserwowania jedynie pod dużym powiększeniem, najczęściej przy użyciu mikroskopu kruszcowego. W świetle odbitym ma kremowobiały kolor z różowawym odcieniem. ## Właściwości fizyczne Jako minerał metaliczny, skaergaardyt charakteryzuje się wysoką gęstością i metalicznym połyskiem. Jego twardość w skali Mohsa wynosi 5. Jest nieprzezroczysty. ## Barwy i odmiany Minerał ten nie tworzy odmian barwnych. Jego kolor w świetle odbitym jest stały - kremowobiały z różowawym lub różowobrązowym odcieniem. ## Historia i nazwa Skaergaardyt został po raz pierwszy opisany w 2004 roku przez Henninga Sorensena, Johna F. Rucklidge'a i T.C.R. Pulvera. Jego nazwa pochodzi od miejsca odkrycia - słynnej rozwarstwionej intruzji magmowej Skaergaard, zlokalizowanej na wschodnim wybrzeżu Grenlandii. Został zatwierdzony jako nowy gatunek minerału przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (IMA) w 2003 roku (IMA2003-057). ## Zastosowania Ze względu na swoją ekstremalną rzadkość i mikroskopijne rozmiary, skaergaardyt nie ma żadnych zastosowań przemysłowych ani komercyjnych. Ma on wyłącznie znaczenie naukowe i jest obiektem zainteresowania wyspecjalizowanych kolekcjonerów minerałów systematycznych.

Właściwości

Twardość Mohsa
5
Połysk
Metaliczny
Rysa
Szara
Gęstość
10.96
Łupliwość
Brak
Przełam
Nieregularny
Przezroczystość
Nieprzezroczysty
Układ krystaliczny
Regularny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja skaergaardytu jest niemożliwa bez zaawansowanego sprzętu laboratoryjnego. Rozpoznanie opiera się na analizie optycznej w świetle odbitym (charakterystyczny kolor i wysoki współczynnik odbicia) oraz na analizie chemicznej za pomocą mikrosondy elektronowej (EDS/WDS) w celu potwierdzenia składu (pallad i miedź). ## Odróżnianie od podobnych Pod mikroskopem może być mylony z innymi minerałami z grupy platynowców (PGM) lub stopami metali, takimi jak hongshiit (PtCu) czy tetraferroplatyna (PtFe). Pewne odróżnienie wymaga analizy ilościowej składu chemicznego. ## Formy kryształów Skaergaardyt występuje jako anhedralne (nieforemne), zaokrąglone ziarna lub wypełnienia międzykrystaliczne. Nie zaobserwowano jego własnych, dobrze wykształconych form krystalicznych.

Środowisko występowania

## Geneza Skaergaardyt krystalizuje w późnych stadiach krzepnięcia magm bazaltowych, w warunkach silnego zróżnicowania magmowego. Powstaje w wyniku koncentracji palladu i miedzi w końcowej, resztkowej cieczy magmowej, która wypełnia przestrzenie między wcześniej wykrystalizowanymi krzemianami. ## Asocjacje mineralne Minerał ten występuje w paragenezie z innymi minerałami z grupy platynowców, siarczkami i stopami metali. Najczęściej towarzyszą mu: chalkopiryt, bornit, digenit, ilmenit, magnetyt, złoto rodzime, a także inne rzadkie minerały jak wassonit, keithconnite czy zvyagintsevit. Współwystępuje również z krzemianami skałotwórczymi, takimi jak plagioklazy i pirokseny. ## Lokalizacje Typową i główną lokalizacją, gdzie minerał ten został zidentyfikowany, jest intruzja Skaergaard na Grenlandii. Jego występowanie potwierdzono również w kompleksie magmowym Fedorovo-Pansky na Półwyspie Kolskim w Rosji oraz w intruzji Rincón del Tigre w Boliwii.

Rzadkość

Ekstremalnie rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jakość okazów skaergaardytu jest oceniana wyłącznie w kontekście naukowym i mikromontażowym. Najwyżej cenione są okazy, w których ziarna skaergaardytu są możliwie największe (choć wciąż mikroskopijne), liczne i występują w ciekawej paragenezie z innymi rzadkimi minerałami. Kluczowa jest również jakość przygotowania zgładu petrograficznego oraz dokładna dokumentacja analityczna potwierdzająca obecność minerału. ## Ceny rynkowe Skaergaardyt praktycznie nie pojawia się na komercyjnym rynku kolekcjonerskim. Okazy znajdują się głównie w kolekcjach instytucji naukowych i muzeów. Ewentualne transakcje miałyby miejsce na bardzo wyspecjalizowanym rynku i dotyczyłyby raczej całych zgładów petrograficznych, a ich cena byłaby trudna do oszacowania i zależałaby od unikalności materiału badawczego. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów, które mogą hipotetycznie trafić do zaawansowanych kolekcji, jest intruzja Skaergaard na Grenlandii.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy ze skaergaardytem zazwyczaj występują w postaci polerowanych zgładów petrograficznych lub jako niewidoczne gołym okiem inkluzje w skale macierzystej. Z tego powodu czyszczenie w tradycyjnym sensie nie jest ani konieczne, ani możliwe. Zgłady polerowane można przecierać wyłącznie miękką, suchą ściereczką z mikrofibry, aby usunąć kurz lub odciski palców. ## Czego unikać Należy unikać jakichkolwiek środków chemicznych, kwasów, rozpuszczalników oraz myjek ultradźwiękowych. Kontakt z chemikaliami może nieodwracalnie uszkodzić zarówno sam minerał, jak i żywicę epoksydową, w której często zatopione są zgłady. Należy chronić okazy przed zarysowaniem i uderzeniami. ## Przechowywanie Zgłady petrograficzne lub małe fragmenty skały macierzystej najlepiej przechowywać w dedykowanych pudełkach membranowych lub w wyściełanych pudełkach kolekcjonerskich, aby chronić ich delikatną, wypolerowaną powierzchnię. Należy unikać ekspozycji na wilgoć i skrajne temperatury.

Powiązane minerały

Źródła zewnętrzne

Źródła

Czytaj więcej