Sjögrenite

Wzór chemiczny: Mg<sub>6</sub>Fe<sup>3+</sup><sub>2</sub>(CO<sub>3</sub>)(OH)<sub>16</sub>·4H<sub>2</sub>O

Sjögrenit to rzadki minerał z grupy hydrotalkitu, tworzący heksagonalne, tabliczkowe kryształy o perłowym połysku, blisko spokrewniony z pyroauritem.

## Charakterystyka Sjögrenit jest uwodnionym zasadowym węglanem magnezu i żelaza, należącym do grupy hydrotalkitu. Występuje w postaci niewielkich, sześciobocznych, tabliczkowych kryształów, często tworzących rozetkowe lub blaszkowate agregaty. Okazy mają zazwyczaj woskowy lub perłowy połysk na powierzchniach łupliwości. Jest polimorfem pyroaurytu, co oznacza, że ma ten sam skład chemiczny, ale krystalizuje w innym układzie krystalograficznym. ## Właściwości fizyczne Minerał ten jest bardzo miękki, jego twardość w skali Mohsa wynosi zaledwie 2. Jest lekki, o gęstości około 2.11 g/cm³. Wykazuje doskonałą łupliwość w jednej płaszczyźnie, co odpowiada za jego blaszkowaty wygląd. Kryształy są giętkie, ale nieelastyczne, co oznacza, że można je zgiąć, ale nie wrócą do pierwotnego kształtu. ## Barwy i odmiany Sjögrenit przyjmuje barwy od białej, przez żółtawą, brązowawą, aż po zielonkawą. Jego kolor często zależy od stopnia utlenienia żelaza i obecności domieszek. Nie wyróżnia się nazwanych odmian tego minerału. ## Historia i nazwa Minerał został nazwany na cześć Hjalmara Sjögrena (1856–1922), szwedzkiego mineraloga i profesora mineralogii na Uniwersytecie w Uppsali, który jako pierwszy opisał podobny minerał - pyroauryt. Sjögrenit został formalnie opisany jako nowy gatunek mineralny przez Clifforda Frondela w 1941 roku na podstawie materiału z kopalni Långban w Szwecji. ## Zastosowania Sjögrenit nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie minerałem o znaczeniu naukowym i kolekcjonerskim, cenionym ze względu na swoją rzadkość i powiązanie z klasycznymi lokalizacjami mineralogicznymi.

Właściwości

Twardość Mohsa
2
Połysk
Perłowy
Rysa
Biała
Gęstość
2.11
Łupliwość
Doskonała wg {0001}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Przezroczysty do przeświecającego
Układ krystaliczny
Heksagonalny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Kluczowe cechy diagnostyczne sjögrenitu to jego heksagonalny pokrój kryształów, doskonała łupliwość w jednej płaszczyźnie, perłowy połysk na powierzchniach łupliwości oraz niska twardość. Reaguje z kwasem solnym, wydzielając bąbelki dwutlenku węgla. ## Odróżnianie od podobnych Sjögrenit jest niemal niemożliwy do odróżnienia od pyroaurytu bez zaawansowanych badań (np. dyfrakcji rentgenowskiej). Pyroauryt krystalizuje w układzie trygonalnym, a sjögrenit w heksagonalnym, jednak wizualnie ich kryształy mogą być identyczne. Można go również pomylić z innymi minerałami z grupy hydrotalkitu, takimi jak hydrotalkit czy manasseit, od których odróżnienie również wymaga analizy laboratoryjnej. ## Formy kryształów Kryształy są zazwyczaj cienkie, tabliczkowe o sześciobocznym zarysie. Często tworzą agregaty blaszkowate, rozetkowe lub foliowane. Występują także w formie cienkich powłok i nalotów.

Środowisko występowania

## Geneza Sjögrenit jest minerałem wtórnym, powstającym w wyniku niskotemperaturowych procesów hydrotermalnych lub metamorfizmu niskiego stopnia. Tworzy się w serpentynitach oraz w przeobrażonych złożach rud żelaza i manganu, często w spękaniach i szczelinach skalnych. ## Asocjacje mineralne Najczęściej współwystępuje z pyroaurytem, z którym jest blisko spokrewniony. Towarzyszą mu również takie minerały jak kalcyt, dolomit, magnetyt, brucyt, serpentyn i minerały z grupy flogopitu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska tego minerału to Långban i Nordmark w Värmland (Szwecja). Znany jest również z kopalni Sterling Hill w New Jersey (USA), z Mont Saint-Hilaire w Quebecu (Kanada) oraz z kilku lokalizacji w Norwegii (np. Snarum) i Rosji (Ural).

Rzadkość

Rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi kryształami o wyraźnym heksagonalnym zarysie. Atrakcyjność podnoszą bogate agregaty rozetkowe oraz kontrastujące połączenia z innymi minerałami, np. z kalcytem. Ważna jest również intensywność barwy i dobry połysk. Ze względu na powszechne współwystępowanie z pyroaurytem, okazy z potwierdzoną analitycznie tożsamością sjögrenitu są szczególnie wartościowe. ## Popularne stanowiska Klasyczne okazy, uważane za najlepsze, pochodzą ze szwedzkich złóż w Långban. Wysokiej jakości materiał kolekcjonerski dostarczała również kopalnia Sterling Hill w USA.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy sjögrenitu są niezwykle delikatne i miękkie. Należy je czyścić wyłącznie bardzo ostrożnie, używając miękkiego pędzelka do usunięcia kurzu. Unikać kontaktu z wodą, która może uszkodzić minerał. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wszelkich kwasów i chemikaliów, które gwałtownie reagują z węglanami. Minerał jest wrażliwy na wysoką temperaturę i wilgoć. Nie należy go myć w myjkach ultradźwiękowych ani parowych. Ze względu na niską twardość jest bardzo podatny na zarysowania. ## Przechowywanie Okazy sjögrenitu należy przechowywać w osobnych, wyściełanych pudełkach, aby uniknąć otarć i uszkodzeń mechanicznych. Powinny być chronione przed kurzem, wilgocią i bezpośrednim działaniem światła słonecznego.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej