Simplotite

Wzór chemiczny: CaV<sup>4+</sup><sub>4</sub>O<sub>9</sub>·5H<sub>2</sub>O

Simplotyt to rzadki, wtórny minerał wanadu, tworzący skupienia drobnych, listewkowych kryształów o intensywnie zielonej barwie.

## Charakterystyka Simplotyt jest uwodnionym tlenkiem wanadu i wapnia, występującym w postaci skupień bardzo drobnych, listewkowych lub igiełkowych kryształów. Tworzy agregaty o pokroju rozetkowym, sferulitycznym lub występuje w formie nalotów i powłok. Poszczególne kryształy rzadko przekraczają 1 mm długości, przez co najczęściej obserwuje się go jako skupienia włókniste lub promieniste. ## Właściwości fizyczne Kryształy simplotytu są elastyczne i dają się zginać. Minerał charakteryzuje się twardością w skali Mohsa wynoszącą około 2.5, co klasyfikuje go jako minerał miękki. Jego gęstość wynosi około 2.64 g/cm³. Posiada szklisty połysk. ## Barwy i odmiany Simplotyt występuje w charakterystycznym, intensywnym kolorze od zielonego do ciemnozielonego, a także w odcieniach zielonobrązowych. Nie wyróżnia się jego odmian barwnych ani handlowych. ## Historia i nazwa Minerał został opisany po raz pierwszy w 1955 roku przez Mary E. Mrose, K. J. Murata i E. A. Cisneya na podstawie próbek z kopalni Simplot w hrabstwie Montrose w stanie Kolorado, USA. Jego nazwa pochodzi od nazwy kopalni, która z kolei honorowała Jacka R. Simplota, założyciela firmy J.R. Simplot Company, będącej operatorem kopalni. ## Zastosowania Ze względu na swoją rzadkość i niewielkie rozmiary kryształów, simplotyt nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Stanowi wyłącznie obiekt zainteresowania kolekcjonerów specjalizujących się w rzadkich minerałach, zwłaszcza minerałach wanadu.

Właściwości

Twardość Mohsa
2.5
Połysk
Szklisty
Rysa
Zielonkawożółta
Gęstość
2.64
Łupliwość
Doskonała wzdłuż {010}
Przełam
Nierówny
Przezroczystość
Prześwitujący
Układ krystaliczny
Jednoskośny

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Simplotyt można rozpoznać po jego charakterystycznej formie występowania w postaci drobnych, igiełkowych lub listewkowych kryształów tworzących rozetkowe lub promieniste agregaty. Kluczowe cechy to intensywnie zielona barwa, szklisty połysk oraz występowanie w strefach utlenienia złóż uranowo-wanadowych. ## Odróżnianie od podobnych - **Vésigniéit:** Ma podobną zieloną barwę, ale jest twardszy i krystalizuje w innym układzie. Zazwyczaj tworzy bardziej masywne skupienia. - **Volborthyt:** Często współwystępuje z simplotytem. Ma podobną barwę, ale tworzy tabliczkowe kryształy, często w charakterystycznych rozetkach. Jest minerałem o podobnej twardości. - **Malachit:** Ma podobną zieloną barwę, ale jest minerałem węglanowym i gwałtownie reaguje z kwasami. Zwykle tworzy formy nerkowate, groniaste lub włókniste o innej strukturze. ## Formy kryształów Simplotyt tworzy wydłużone, listewkowe lub igiełkowe kryształy, które niemal zawsze występują w postaci agregatów. Najczęściej są to promieniste lub rozetkowe skupienia, a także sferulityczne agregaty i cienkie powłoki na skałach macierzystych.

Środowisko występowania

## Geneza Simplotyt jest minerałem wtórnym, powstającym w strefach utlenienia złóż uranowo-wanadowych, które występują w skałach osadowych, głównie piaskowcach. Tworzy się w warunkach niskich temperatur w wyniku wietrzenia i przeobrażania pierwotnych minerałów wanadu, takich jak montroseit. ## Asocjacje mineralne Minerał ten często współwystępuje z innymi wtórnymi minerałami wanadu i uranu. Do najczęstszych asocjacji należą: volborthyt, carnotyt, tyuyamunit, metatyuyamunit, gips, montroseit oraz tlenki żelaza i manganu. ## Lokalizacje Najważniejsze i klasyczne stanowiska simplotytu znajdują się w USA, na Wyżynie Kolorado, w szczególności w kopalniach w hrabstwie Montrose (Kolorado) oraz w hrabstwie San Juan (Utah). Znany jest również z kilku innych lokalizacji w tych stanach. Poza USA, jego występowanie odnotowano w bardzo niewielkich ilościach w Niemczech (Turyngia) i Czechach.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Atrakcyjność kolekcjonerska simplotytu zależy od kilku czynników. Najbardziej cenione są okazy z dobrze wykształconymi, wyraźnymi rozetkami lub promienistymi agregatami drobnych kryształów. Intensywność i czystość zielonej barwy również podnoszą wartość okazu. Ważny jest także kontrast z matrycą skalną oraz brak uszkodzeń delikatnych kryształów. Ze względu na mikroskopijny rozmiar kryształów, okazy są często oceniane pod powiększeniem. ## Popularne stanowiska Najlepsze i najbardziej poszukiwane okazy simplotytu pochodzą z jego lokalizacji typowej - kopalni Simplot w Kolorado, USA, oraz z innych historycznych kopalń na Wyżynie Kolorado. Okazy z tych miejsc są uważane za klasyczne i stanowią wzorzec dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy simplotytu są niezwykle delikatne i wrażliwe. Czyszczenie powinno być ograniczone do absolutnego minimum. W razie konieczności można użyć bardzo miękkiego pędzelka do usunięcia luźnych cząstek kurzu. Należy unikać wszelkiego kontaktu z wodą i innymi płynami. ## Czego unikać - **Wody i wilgoci:** Minerał jest rozpuszczalny w wodzie i kwasach, kontakt z nimi spowoduje jego zniszczenie. - **Wibracji i uderzeń:** Kruche i drobne kryształy są podatne na uszkodzenia mechaniczne. - **Wysokiej temperatury i światła:** Długotrwała ekspozycja na intensywne światło lub ciepło może prowadzić do odwodnienia i zmiany barwy. ## Przechowywanie Simplotyt należy przechowywać w suchym miejscu, najlepiej w szczelnie zamykanym pojemniku kolekcjonerskim (tzw. "micromount box"), który chroni go przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi. Ekspozycja powinna odbywać się w warunkach kontrolowanej, niskiej wilgotności.

Powiązane minerały

Źródła

Czytaj więcej