Silicon
Wzór chemiczny: Si
Krzem rodzimy jest rzadko występującą w przyrodzie, krystaliczną formą pierwiastka krzemu, spotykaną głównie w specyficznych warunkach wulkanicznych.
Właściwości
- Twardość Mohsa
- 6.5-7
- Połysk
- Metaliczny
- Rysa
- Czarna
- Gęstość
- 2.329
- Łupliwość
- Brak
- Przełam
- Nierówny do muszlowego
- Przezroczystość
- Nieprzezroczysty
- Układ krystaliczny
- Regularny
Cechy diagnostyczne
## Rozpoznawanie Krzem rodzimy rozpoznaje się po jego metalicznym połysku na świeżym przełamie, dużej twardości, regularnej formie kryształów (jeśli są widoczne) oraz stosunkowo niskiej gęstości jak na minerał o metalicznym wyglądzie. Ciemnoszara lub czarna barwa i czarna rysa są również charakterystyczne. ## Odróżnianie od podobnych Można go pomylić z grafitem, który jest jednak znacznie bardziej miękki (twardość 1-2) i pozostawia ślad na papierze. Od większości siarczków (np. galeny) odróżnia go znacznie niższa gęstość i większa twardość. Syntetyczny krzem często ma nienaturalnie duże rozmiary i tęczowe naloty, rzadko spotykane na naturalnych okazach. ## Formy kryształów Krystalizuje w układzie regularnym, tworząc niewielkie, dobrze wykształcone ośmiościany (oktaedry) i sześciany. Występuje także w formie skupień ziarnistych, blaszkowatych oraz w postaci dendrytów.
Środowisko występowania
## Geneza Krzem rodzimy jest minerałem wysokotemperaturowym. Powstaje w warunkach silnie redukcyjnych, najczęściej jako produkt ekshalacji wulkanicznych (fumaroli), gdzie gorące gazy wulkaniczne reagują ze skałami. Znajdowany jest w lawach i tufach wulkanicznych. Może również powstawać w strefach przeobrażenia kontaktowego pod wpływem intruzji magmowych. ## Asocjacje mineralne Współwystępuje z innymi minerałami powstającymi w podobnych warunkach, takimi jak moissanit (węglik krzemu), grafit, żelazo rodzime, piryt, a także z minerałami z grupy zeolitów. ## Lokalizacje Najważniejsze stanowiska krzemu rodzimego na świecie to wulkany na Półwyspie Kamczatka w Rosji (m.in. wulkan Tołbaczik), gdzie znaleziono najlepiej wykształcone kryształy. Notowany był również w Hiszpanii (okolice Huelvy), w USA (Arizona) oraz w Pamirze w Tadżykistanie.
Rzadkość
Bardzo rzadki
Dla kolekcjonerów
## Kryteria jakości Najbardziej cenione przez kolekcjonerów są okazy z dobrze wykształconymi, ostrokrawędzistymi kryształami o wyraźnym, metalicznym połysku. Szczególnie poszukiwane są grupy kryształów osadzone na naturalnej matrycy skalnej. Wielkość kryształów jest kluczowym czynnikiem - każdy okaz z kryształami przekraczającymi milimetr jest uważany za wyjątkowy. Czystość powierzchni, brak uszkodzeń mechanicznych i potwierdzona naturalność pochodzenia (w odróżnieniu od wszechobecnego materiału syntetycznego) są kluczowe. ## Popularne stanowiska Zdecydowanie najbardziej pożądane okazy pochodzą z fumaroli wulkanu Tołbaczik na Kamczatce w Rosji. To stamtąd pochodzi większość najlepszych na świecie, krystalicznych okazów krzemu rodzimego dostępnych na rynku kolekcjonerskim.
Pielęgnacja i przechowywanie
## Czyszczenie Okazy krzemu rodzimego są zazwyczaj stabilne. Można je czyścić sprężonym powietrzem w celu usunięcia kurzu. W razie potrzeby dopuszczalne jest użycie wody destylowanej i miękkiej szczoteczki, a następnie dokładne osuszenie okazu. ## Czego unikać Należy unikać kontaktu z silnymi chemikaliami, zwłaszcza z kwasem fluorowodorowym, który reaguje z krzemem. Mimo dużej twardości, jest on kruchy, więc należy chronić go przed uderzeniami i upadkiem. ## Przechowywanie Przechowywać w stabilnych warunkach, z dala od kurzu i wilgoci. Najlepiej trzymać go w zamykanym pudełku klaserowym lub gablocie, aby uniknąć zarysowań przez twardsze minerały i chronić przed uszkodzeniami mechanicznymi.