Siderazot

Wzór chemiczny: Fe₃N₁.₃₃

Siderazot to rzadki azotek żelaza, znajdowany w produktach ekshalacji wulkanicznych, tworzący drobne, heksagonalne kryształy o metalicznym połysku.

## Charakterystyka Siderazot jest naturalnie występującym azotkiem żelaza, który formuje się w specyficznych warunkach wulkanicznych. Występuje w postaci bardzo małych, heksagonalnych, tabliczkowych lub pryzmatycznych kryształów, rzadko przekraczających 0.1 mm. Obserwowany jest zazwyczaj w formie nalotów i skupień na lawie lub w fumarolach. Ze względu na rozmiar kryształów, jego cechy makroskopowe są trudne do oceny bez użycia powiększenia. ## Właściwości fizyczne Minerał ten charakteryzuje się metalicznym połyskiem. Jest nieprzezroczysty. Jego twardość i gęstość nie zostały precyzyjnie zmierzone ze względu na niewielkie rozmiary kryształów i rzadkość występowania, ale gęstość obliczona na podstawie wzoru i parametrów komórki wynosi około 6.63 g/cm³. ## Barwy i odmiany Siderazot ma barwę od czerwonobrązowej do czarnej. Nie wyróżniono żadnych jego odmian. ## Historia i nazwa Nazwa siderazot pochodzi od greckich słów *sideros* (żelazo) i *azoton* (azot), nawiązując bezpośrednio do jego składu chemicznego. Minerał został opisany po raz pierwszy przez włoskiego mineraloga Arcangelo Scacchiego w 1876 roku na podstawie materiału znalezionego w produktach erupcji Wezuwiusza z 1872 roku. Jego status jako odrębnego gatunku mineralnego był przez lata kwestionowany, lecz został ostatecznie potwierdzony i zatwierdzony przez IMA w 1962 roku. ## Zastosowania Siderazot nie ma żadnego zastosowania przemysłowego. Jest wyłącznie obiektem zainteresowania naukowego i kolekcjonerskiego dla wyspecjalizowanych zbieraczy mikrominerałów.

Właściwości

Barwa: White, silver-white
Połysk: Metallic
Rysa: Black
Gęstość: 3.147
Łupliwość: Imperfect on {0001}
Przełam: Uneven
Przezroczystość: Opaque
Układ krystaliczny: Hexagonal

Cechy diagnostyczne

## Rozpoznawanie Identyfikacja siderazotu w warunkach amatorskich jest praktycznie niemożliwa. Wymaga specjalistycznego sprzętu, takiego jak mikroskop elektronowy z analizatorem EDS lub dyfraktometr rentgenowski (XRD), w celu potwierdzenia składu chemicznego i struktury krystalicznej. Wstępną wskazówką może być występowanie drobnych, heksagonalnych, metalicznych kryształów w produktach ekshalacji wulkanicznych. ## Odróżnianie od podobnych Może być mylony z innymi drobnymi, ciemnymi minerałami z fumaroli, takimi jak hematyt czy magnetyt. Odróżnienie opiera się wyłącznie na zaawansowanych metodach analitycznych. Kształt kryształów (heksagonalny) może być cechą pomocniczą, ale nie jest wystarczający do pewnej identyfikacji. ## Formy kryształów Siderazot tworzy bardzo małe, sześcioboczne (heksagonalne) kryształy o pokroju tabliczkowym lub krótkopryzmatycznym. Zazwyczaj występują jako pojedyncze, rozproszone kryształki lub niewielkie agregaty na powierzchni lawy.

Środowisko występowania

## Geneza Siderazot jest minerałem pochodzenia wulkanicznego. Powstaje w wyniku reakcji gazów wulkanicznych bogatych w azot z aerozolami zawierającymi żelazo w wysokich temperaturach, w środowisku fumaroli i ekshalacji wulkanicznych. Krystalizuje bezpośrednio z fazy gazowej na powierzchni stygnącej lawy. ## Asocjacje mineralne Minerał ten współwystępuje z innymi produktami sublimacji wulkanicznej, takimi jak hematyt, magnetyt, halit, sylwin oraz chlorki metali alkalicznych i amonowe. ## Lokalizacje Najważniejszym i klasycznym miejscem występowania siderazotu jest kompleks wulkaniczny Wezuwiusz-Somma we Włoszech, skąd pochodzi materiał typowy. Notowany był również w produktach erupcji wulkanu Etna na Sycylii.

Rzadkość

Bardzo rzadki

Dla kolekcjonerów

## Kryteria jakości Jako mikrominerał, siderazot jest ceniony przede wszystkim za jakość i wielkość kryształów, chociaż te rzadko osiągają znaczące rozmiary. Najbardziej pożądane są okazy z dobrze wykształconymi, ostrymi, heksagonalnymi kryształami, wyraźnie odcinającymi się od podłoża. Bogactwo kryształów na matrycy skalnej również podnosi wartość kolekcjonerską. ## Popularne stanowiska Jedynym źródłem okazów kolekcjonerskich o znaczeniu historycznym i referencyjnym jest Wezuwiusz we Włoszech. Okazy z tego wulkanu są standardem dla tego minerału.

Pielęgnacja i przechowywanie

## Czyszczenie Okazy siderazotu są niezwykle małe i delikatne, często występują jako naloty na innym materiale skalnym. Czyszczenie mechaniczne jest niewskazane. Jeśli konieczne, można użyć sprężonego powietrza (z bezpiecznej odległości) do usunięcia kurzu. Należy unikać kontaktu z wodą i chemikaliami. ## Czego unikać Należy bezwzględnie unikać wilgoci, kwasów oraz wszelkich rozpuszczalników chemicznych, które mogą reagować z azotkami lub otaczającą go materią. Okazy są wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne ze względu na ich niewielkie rozmiary. ## Przechowywanie Zaleca się przechowywanie okazów w specjalistycznych pudełkach na mikrominerały (tzw. micromount), w suchym środowisku, z dala od kurzu i bezpośrednich źródeł światła. Pudełko chroni delikatne kryształy przed uszkodzeniem fizycznym i zanieczyszczeniami.